21 October 2017

News Flash

जाता जाता..

विविध पलू हा विषय मराठीत लिखाण न झाल्यामुळे सर्वसामान्यांसाठी अनोळखी आणि म्हणून क्लिष्ट.

श्श्शूऽऽऽ.. कुठं बोलायचं नाही!

दोन-तीन प्रकारच्या बौद्धिक संपदांचा निदान ओझरता उल्लेख तरी शेवटी व्हायला हवा..

तू गिर, मैं संभालूंगा..

नातं सुदृढ राहायला हवं असेल तर एकाच्या अवगुणांना दुसऱ्याने आपल्या गुणाने तोलून धरलं पाहिजे

(पुन्हा) प्रिय आजीस..

माझ्या मागच्या पत्रात मी तुला सांगितले होते बघ की, तुझा ‘बटवा’ तुझ्या देशाने आता सुरक्षित केला आहे.

प्रिय आजीस..

यातूनच सुरू झाला आपलं पारंपरिक ज्ञान जतन करण्याचा भगीरथ प्रयत्न

बुडणार की तरणार?

भारतावर दबाव आणण्याचे निरनिराळे मार्ग अमेरिका अवलंबते आहे.

तुझं माझं जमेना..

भारताची अवस्था त्या नवरा-बायकोसारखी आहे.. ज्यांचे एकमेकांशी जमत नाही; पण एकमेकांवाचून ज्यांना करमतही नाही.

बुजगावण्याला जेव्हा जाग येते..

उन्हापावसात झिजत वर्षांनुवर्षे शेतात उभे असलेले एक निरुपद्रवी बुजगावणे.

धरलं तर चावतं..

या औषधाने ल्युकेमिया रुग्णांच्या आयुष्यात क्रांती घडवली.

तरुण आहे ‘हक्क’ अजुनी..!

बलाढ्य बहुराष्ट्रीय औषध कंपन्यांना अलीकडे नवी औषधे सापडेनाशी झाली

आहे खडतर तरी..

भारताने १९७० मध्ये नवा पेटंट कायदा अवलंबला.

बुजगावण्याचा बागुलबुवा..

औषधांवरील सक्तीचा परवाना ही १९७० मधल्या भारतीय पेटंट कायद्यातील आणखी एक अतिशय महत्त्वाची तरतूद.

कळा औषधजन्माच्या..

एवढाच गुंतागुंतीचा असतो एखाद्या नव्या औषधाचा जन्मही.

तिमिरातुनी तेजाकडे!

औषधं आयात करावी लागत आणि ती पेटंटेड असल्याने प्रचंड महाग असत.

राजकन्या की चेटकीण ?

लहानपणी ऐकलेल्या गोष्टींमधल्या राजकन्या, राक्षस, चेटकिणी वगैरे फक्त कल्पनेत असतात,

का रे भुललासी?

संगणकीय सॉफ्टवेअर्स हा आजच्या जगण्याचा एक परवलीचा शब्द.. त्यावर प्रचंड आर्थिक उलाढाल होत असते. पण या सॉफ्टवेअर्सना पेटंट द्यायची की नाही हा वर्षानुवर्षांपासून गोंधळाचा विषय आहे. सॉफ्टवेअर्स ना गणिती

..गोफ विणू!

चक्रवर्ती खटल्यानंतर अमेरिकेत सजीवांवर पेटंट्स देण्याचे पर्व सुरू झाले; त्यात रीकॉम्बिनंट तंत्रज्ञानाने बनविलेल्या अनेक डीएनएवरील पेटंट्सचाही समावेश होता.

उत्क्रांतीच.. सजीवांवरील पेटंटची!

‘सजीव प्राणी निसर्गनिर्मित आहेत.. त्यांच्यावर ‘पेटंट’ कोण मागेल नि मिळवेल?’ असे वाटत असेल तर गेल्या ४१ वर्षांतील घडामोडी जरा लक्षपूर्वक पाहा.

ही शर्यत रे अपुली..!

‘नावीन्य’ हा निकष संशोधनाने एकदा पार केला, की मग उरतात असाहजिकता आणि औद्योगिक उपयुक्तता हे आणखी दोन निकष.

क्या नया है वह?

पेटंट मिळण्यासाठी संशोधन नवीन, असाहजिक आणि औद्योगिक उपयुक्तता असलेले असावे या तीन अटी आहेत

कथा अकलेच्या कायद्याची असून अडचण नसून खोळंबा..

पेटंट्सच्या अर्थकारणाबद्दल बोलायला लागलं, की हमखास हत्ती आणि तीन आंधळ्यांची गोष्ट आठवते. पेटंट्स एकाच वेळी अत्यावश्यक वाटतात

कथा अकलेच्या कायद्याची

पहिले पेटंट कुणी दिले? कुणाला? इटलीमध्ये मध्ययुगात सुरू झालेली ही पद्धत आधी युरोपात आणि मग समुद्रापार केव्हा गेली? हा इतिहासदेखील रोचक आहेच.. तो पेटंटबद्दल अधिक चर्चा करण्याआधी पाहायलाच हवा!

मुझको भी तू ‘लिफ्ट’ करा दे..

उचलेगिरी ही भारतीय सिनेमात नवीन नाही. मात्र चोरी झाली तर ती नक्की कुणाची? त्याचा कॉपीराइट कुणाकडे? आणि संबंधित अधिकार कुणाकडे? असे अनेक अतिशय गुंतागुंतीचे प्रश्न उद्भवतात.

फक्त ‘कलाकार’ म्हणा!

माया अँजलू या अमेरिकन लेखिकेच्या स्मृत्यर्थ काढलेल्या टपाल तिकिटावर दुसऱ्याच अमेरिकी लेखिकेच्या ओळी वापरल्या जातात आणि तीही गप्प राहाते.