24 September 2017

News Flash

महानगरी मरणकळा

मुंबईचे मोठेपण म्हणून ज्याचे काही कौतुक केले जाते ती वास्तवात असहायतेतून आलेली अपरिहार्यता आहे..

लोकसत्ता टीम | Updated: August 31, 2017 2:47 AM

मुंबईचे मोठेपण म्हणून ज्याचे काही कौतुक केले जाते ती वास्तवात असहायतेतून आलेली अपरिहार्यता आहे..

‘‘या देशात एकच महानगर आहे. ते म्हणजे मुंबई. अन्य सर्व शहरे ही विस्तारित खेडी आहेत,’’  हे एका बंगाली लेखकाचे मत. त्याने ते मांडले त्यास कित्येक दशके लोटली. अलीकडच्या काळात त्याने मुंबईला भेट दिल्यास त्याचे हेच मत कायम राहील किंवा काय, याबाबत साधार शंका व्यक्त करता येईल. विशेषत मंगळवारी २००५ च्या महाप्रलयाची केवळ हूल पावसाने दिली आणि समस्त मुंबईकरांची जी काही त्रेधातिरपीट झाली ते पाहता हे शहर यापुढे महानगर म्हणवून घेण्यास लायक आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होतो.

शहरावर कोसळलेला पाऊस हेच केवळ त्याचे कारण नव्हे. ते केवळ एक निमित्त. मुंबईवर ही अशी अस्मानी कोसळली असताना अटलांटिकच्या पलीकडे अमेरिकेतील ह्य़ूस्टन, ऑस्टीन आदी शहरांनाही हाच अनुभव येत होता. अमेरिकेच्या दक्षिणतम अशा टेक्सास राज्यातील ही शहरे. त्यांना गेले तीन दिवस चक्रीवादळाच्या तडाख्यास तोंड द्यावे लागत आहे. मुंबईत जे काही झाले त्या तुलनेत टेक्सास राज्यास जे काही अनुभवावे लागत आहे, ते अभूतपूर्व आहे. तरीही मुंबईच्या तुलनेत त्याची अवस्था उत्तम म्हणता येईल अशी आहे. मुंबईची अवस्था अगदीच केविलवाणी दिसते. सरभर झालेले असहाय नागरिकांचे जथेच्या जथे, मुंबईस कवेत घेणाऱ्या समुद्राने परत शहराच्या नालेप्रवाहात उलटे फेकून दिलेल्या कचऱ्याचे ढीग, रस्तोरस्ती ते पसरून तयार झालेले कचऱ्याचे साम्राज्य हे सारेच विदीर्ण करून टाकणारे. त्यातही मुंबईची जीवनवाहिनी वगरे फुकाच्या मोठेपणाने ओळखल्या जाणाऱ्या लोकलगाडय़ांत अडकलेल्यांचे हाल तर रस्त्यावरच्या कुत्र्यांनीही खाल्ले नसते. समोर स्थानक दिसते आहे, परंतु तेथपर्यंत जायची सोय नाही, अशी अनेकांची अवस्था होती. यात अपवाद काय तो सदैव मदतीस तयार असणाऱ्या सामान्य मुंबईकरांचा. ते जमेल त्या मार्गाने अडचणीत आलेल्यांस मदत करीत होते. मुंबईचे मोठेपण.. मुंबईज स्पिरिट.. वगरे उगा कौतुकाने त्याचे वर्णन केले जाते. ते लटके आहे. हे म्हणजे अन्नाअभावी उपाशी राहावे लागलेल्याच्या लंघनक्षमतेचे कौतुक करण्यासारखे. मुंबईचे मोठेपण म्हणून ज्याचे काही कौतुक केले जाते ती वास्तवात असहायतेतून आलेली अपरिहार्यता आहे. एका असहायाने दुसऱ्या तितक्या वा त्याहूनही अधिक असहायास दिलेला तो मदतीचा हात आहे. त्यात मोठेपण मिरवावे असे काहीही नाही. ही असहायता मुंबईकर गेली काही दशके अनुभवीत आहेत. याचे कारण मुंबई हे महानगर जरी असले तरी ते चालवणारे ग्रामपंचायतीच्या मानसिकतेचेच आहेत. हा केवळ शिवसेना या एकाच पक्षावर केला गेलेला आरोप नाही. मुंबईशी संबंधित सर्व राजकीय पक्षांची कमीअधिक प्रमाणात हीच अवस्था आहे. परंतु या टीकेचा मोठा वाटा अर्थातच शिवसेनेस आपल्या पदरात घ्यावाच लागेल. कारण गेली जवळपास तीन दशके त्या पक्षाच्या हाती मुंबईची धुरा आहे. या काळात या पक्षाने दिलेले मुंबईचे महापौर कोण होते वा आहेत, याची उजळणी जरी केली तरी ही टीका किती सत्य आहे ते पटू शकेल. बौद्धिक चातुर्य, अभ्यास आदींपेक्षा ‘मातोश्री’वर हुजरेगिरी करण्याची क्षमता हा एकच समान धागा त्यांच्यात आढळेल. या महापौरांची त्या-त्या काळातील विधाने त्यांच्या बौद्धिक क्षमतेची वा त्याच्या अभावाची साक्ष देतात. तेव्हा अशा व्यक्तींकडून महानगराच्या दर्जाचे नेतृत्व मिळण्याची सुतराम शक्यता नाही. यातील दैवदुर्वलिास असा की महापालिकेतील सत्ताधारी पक्षाने जरी बुद्धिवान, विचारी वगरे महापौर समजा दिला तरी तोदेखील काहीही दिवे लावू शकणार नाही.

कारण त्यास काही अधिकारच नसतो. आपल्या देशातील महापालिका चालवल्या जातात त्या आयुक्तनामक सरकारी अधिकाऱ्याकडून. तो मुख्यमंत्र्यांस उत्तरदायी. महापौर आणि महापालिकेतील सत्ताधारी पक्षास तो खुंटीवर तरी टांगू शकतो किंवा त्यांच्या हातात हात घालून आपली धन तरी करू शकतो. आपल्या महापालिकांकडे नजर टाकल्यास या दोनांतील एक तरी कसे होते ते सर्रास प्रत्ययास येते. परत महापालिकेतील आणि राज्यातील सत्ताधारी हे दोघे जर दोन वेगवेगळ्या पक्षांचे असतील तर एकमेकांची अडवणूक करण्यातच उभय बाजूंची ऊर्जा खर्च होत असते. परिणामी या दोघांच्या साठमारीत शहरे मात्र मरू लागतात. मुंबईचे यापेक्षा काही वेगळे नाही. महापालिकेत सत्ताधारी असलेली शिवसेना किती नालायक आहे हे दाखवून देण्यातच भाजपच्या मुंबई शाखेस धन्यता वाटते. तसेच भाजप हा आमची किती अडवणूक करतो हे रडगाणे गाण्यात सेना आनंद मानते. काँग्रेसला या शहरात काही स्थानच नाही. या शहरात आलेल्या वा येणाऱ्या अमर्याद लोंढय़ांना सहानुभूती दाखवण्याव्यतिरिक्त काँग्रेसने काहीही केले नाही. मुंबईतील उसवत जाणाऱ्या झोपडय़ा हे आधी काँग्रेस आणि नंतर शिवसेनेचे पाप. तेव्हा या महानगरीत राहावे लागण्याचे प्राक्तन असलेल्या नागरिकांसाठी हे दुर्दैव कमी म्हणून की काय, अनेक यंत्रणांच्या गळ्यात या शहराचे लोढणे अडकवून टाकलेले आहे. एका रस्त्याचा जरी मुद्दा घेतला तरी महापालिका, रस्ते विकास महामंडळ, मुंबई महानगर विकास प्राधिकरण, सार्वजनिक बांधकाम खाते, रेल्वे, बंदर न्यास आदी अनेकांत ते विभागले गेले आहेत. तेव्हा नागरिकांना पहिली उरस्फोड रस्त्याच्या दुरवस्थेस नक्की कोण जबाबदार आहे, हे शोधण्यासाठीच करावी लागते. तीच बाब शहराबाबतच्या अन्य सेवांची. परत हे सर्व विसर्जित करून एकाच एक यंत्रणेकडे मुंबईची जबाबदारी देता येईल असे म्हणावे तर लगेच मुंबई महाराष्ट्रापासून तोडण्याचा डाव म्हणून हेच सर्व लगेच गळा काढण्यास तयार. तेव्हा अशा परिस्थितीत या शहरात सुधारणा होणार तरी कशी?

महानगरांचे व्यवस्थापन करावयाचे तर ते करू इच्छिणाऱ्यांची मानसिकता महानगरी असावी लागते. आपल्याकडे बोंब आहे ती नेमकी हीच. प्रमुख राजकीय पक्षांचे मोजकेच मध्यवर्ती नेते सोडले तर बाकी सर्व तसा आनंदच. आपल्यापेक्षा बुद्धिमान आपला कार्यकर्ता नको या आग्रहामुळे आपल्याकडे सगळेच्या सगळे राजकीय पक्ष ही फक्त होयबांची कुरणे झाली आहेत. या मानसिकतेमुळे आपल्याकडे संस्थात्मक उभारणीच होत नाही. स्वायत्त संस्था, स्वनियमित नियामक हे आपल्याला मंजूरच नाही. आपला सर्व भर हा सर्व काही पंगूच राहील यावर. महापालिका पंगू, शहर चालवणाऱ्या अन्य यंत्रणा, त्यातील माणसे पंगू आणि अशा अवस्थेत वावरणारे नागरिकही पंगूच. मंगळवारी जे काही घडले ते या सर्वच यंत्रणांचे पंगूदर्शन होते. २००५ साली २६ जुलैस हे पंगूपण किती मारक ठरू शकते याचा अनुभव वास्तविक या महानगराने घेतलेला आहे. पण कोणत्याही अनुभवातून काहीही शिकायचेच नाही, हा तर आपला सामाजिक निर्धार. त्यामुळे प्लास्टिक वापरावर बंदी, कांदळवनांची निगा, अनधिकृत बांधकामांवर नियंत्रण वगरे निर्धार त्या वेळी पुराच्या पाण्याबरोबरच ओसरले. ते किती पोकळ होते याची जाणीव २९ ऑगस्टच्या पावसाने करून दिली.

पण त्याने काहीही बदल होण्याची शक्यता नाही. कारण हे वास्तव फक्त मुंबईपुरतेच मर्यादित नाही. कमीअधिक प्रमाणात आपल्या सर्वच शहरांची हीच परिस्थिती आहे. माध्यमकेंद्री महानगर असल्याने मुंबईची दशा दिसून येते, इतर शहरांची ती तितकी दिसत नाही इतकेच. मंगळवारी मुंबईने जे अनुभवले त्यातून या सर्वच शहरांच्या मरणकळा दिसून आल्या. आपली सर्वच शहरे मरणासन्न आहेत आणि त्यांचे मरण अटळ आहे. ते लांबवायचे असेल तर फुकाचे उमाळे थांबवून शहरांना आपले म्हणण्यास सुरुवात करावी लागेल.

First Published on August 31, 2017 2:46 am

Web Title: mumbai in a bad condition due to heavy rainfall
  1. J
    jai
    Sep 1, 2017 at 3:31 pm
    लेख एक नंबर ..प्लास्टिक वर बंदी असून हि त्याचा वापर सर्रास चालू आहे.कचरा अजून हि नाल्यामध्ये टाकला जातोय...रस्त्यावर नाल्यावर झालेले अतिक्रमण उकिरडा झालेली नाले ,खाडी, ट्रेन मधून जाताना बघवत नाही..आता पुण्याचा नंबर आहे..
    Reply
    1. U
      Ulhas
      Sep 1, 2017 at 12:41 pm
      अशीच अस्मानी वारंवार येवो जेणेकरून आम्हाला आमचे स्पिरिट का काय ते दाखवता येईल. एरवी आम्हाला संधीच मिळत नाही ते दाखवायला. कोणत्याही को ऑपरेटिव्ह संकुलात जे दिसते (सोसायटीच्या मिटिंग, पार्किंगवरून होणाऱ्या हमरीतुमरी, बंद दारे, मृत्यू झाल्यावर चार दिवसांनी कळणे इत्यादी) हे खरे स्पिरिट आहे. परवा जे दिसले त्याला अपरिहार्यता आहे हे शंभर टक्के खरं आहे.
      Reply
      1. S
        Shrikant Yashavant Mahajan
        Aug 31, 2017 at 10:38 pm
        भारत देशात सर्व काही उलट सुलट दिसून येते. पराकोटीची गरीबी, अज्ञान, बेफिकिरी एका बाजूला तर दुसरीकडे श्रीमंती, कुशाग्र बुद्धीमत्ता, माणुसकीचा गहिवर.केवळ जीवघेण्या संकटसमयी पश्चात बुध्दी, ज्याप्रमाणे अल्पमतातील कडबोळे सरकार एकीने कार्यरत राहते.शिक्षणात, धर्मकार्यात नागरी कर्तव्याचे वस्तुपाठ समाविष्ट झाले पाहिजे. वर्तमानपत्रातील मजकूर सावध व जबाबदारीचे भान बाळगून असलेल्या पाहिजे तरच प्रत्येकास प्रेरणा मिळेल नाही तर हम सब (कुठं ना कुठं, कधी मधी) चोर है, याचीच उजळणी होत, तसेच संस्कार होत राहतील.
        Reply
        1. R
          RJ
          Aug 31, 2017 at 7:49 pm
          स्मार्ट सिटीच्या नावानं, चांगभलं ! जिवंत माणसांची, व्यवस्थेची स्मारके मुंबई नामक महाखेड्यातच. समुद्रात कशाला शाबीत स्मारकांची नाटके ? समुद्राला भरती अली म्हणे. अरे, ती येणारच. काय मूर्खपणा चाललाय ? सरकारने आपत्कालीन समयी वापरण्यासाठी बोटी का नाही उतरवल्या पाण्यात ? हेलिकॉप्टर्स का नाही वापरली ? अडकलेल्या लोकांना खाद्यपदार्थ, पाणी पुरवणाऱ्यांसाठी ? लोकलमध्ये बाथरूमची सोया कधी होणार ? नुसत्या १५-२० डब्यांच्या ्या सोडल्या म्हणजे सुधारणा होत नाही. त्या डब्याची व डब्यात बसलेल्यांची काय परिस्थिती आहे त्यावर सुधारणा अवलंबून असते. व्यवस्था व ती चालवणारे म्हणजे लोकां सांगे ब्रह्मज्ञान आणि भर पावसातले हे कोरडे पाषाण.
          Reply
          1. S
            Suyash
            Aug 31, 2017 at 5:59 pm
            मुद्देसूद मांडणी ! लेखकाचे करावे तेवढे कौतुक थोडेच! ब्रावो!
            Reply
            1. P
              Priya
              Aug 31, 2017 at 5:41 pm
              शहरातील सर्व जबाबदाऱ्या महापौरांच्या कडे टाकायला काय हरकत आहे? मग रडू तरी शकणार नाहीत शिवसेना वाले. इतर सर्व शहरात नगराध्यक्ष / महापौरच जबाबदार असतो. कोस्टल झोन काढून टाकणायची भाषा आता तरी बंद करा.
              Reply
              1. S
                Sunil Wayagankar
                Aug 31, 2017 at 4:33 pm
                आपल्या अग्रलेखातील दोन बाबी उल्लेखनीय आहेत १- २६ जुलै झाल्यानंतर लोकांनी ३ महिने प्लास्टीक पिशव्या वापरणे थांबवले, पण नंतर बिनदिक्कत पणे व बेसुमार पणे वापरायला सुरुवात केली. कोणालाही काहीही वाटत नाही, वर लोकं म्हणतात, माझ्या एकट्याने काय फरक पडणार आहे २- आपल्यापेक्षा बुद्धिमान आपला कार्यकर्ता नको या आग्रहामुळे आपल्याकडे सगळेच्या सगळे राजकीय पक्ष ही फक्त होयबांची कुरणे झाली आहेत. हे कधी बदलणार ?
                Reply
                1. A
                  AMIT
                  Aug 31, 2017 at 1:47 pm
                  काही प्रतिक्रियांवरून एकंदरीतच असे वाटते कि मुंबईकरांना अशी गैरसोय झाल्याचा अभिमान आहे. मनोरंजक पण तरीही क्लेशदायक आहे. ५० वर्षे हे न करतोय म्हणून आत्ताही हे झाले तरी ठीक चालले आहे हि मनोवृत्ती म्हणजे महापालिकेच्या आळशीपणाचे समर्थन आहे. लोकसत्ताकारांनी वेब जाहिराती लावताना त्या कॉम्पुटर ची किती शक्ती खातात किंवा त्याचा आपल्या वाचकांच्या अनुभवावर किती परिणाम होतो हे तपासून घ्यावे. वेब ऍडमिन आणि डेव्हलपर्स यांच्या ज्ञानाबद्दलच्या तपासण्या करून घेतल्या पाहिजेत. ज्या दर्जाची वेबसाईट बनवली आहे त्यावरून असे वाटते कि हे हौशी लोक आहेत आणि लोकसत्तेवर उपकार म्हणून त्यांची साईट विकसित करून देत आहेत. माझा कम्प्युटर इंटेल ७ - क्वाड-कोअर आणि २० गिगाबाईट रॅम वर चालतो तरी सुद्धा हि लोकसत्ता साईट क्रोम ब्राऊसर ला झीट आणते म्हणजे कमाल झाली.
                  Reply
                  1. B
                    Bhushan
                    Aug 31, 2017 at 1:30 pm
                    आपले टाऊन प्लांनिंग डिपार्टमेंट काय करतेय ?. हे खरे तर त्यांचे काम आहे
                    Reply
                    1. मिलिंद
                      Aug 31, 2017 at 1:24 pm
                      आज चक्क वंदे मातरम म्हणत प्रत्येक लेखावर आपले मत व्यक्त करणारे गायब झाले......
                      Reply
                      1. प्रसाद
                        Aug 31, 2017 at 11:49 am
                        आजचे ‘काय चाललंय काय’ सदरातील व्यंगचित्र फार बोलके आणि समर्पक आहे. नेमेचि येणाऱ्या पावसाळ्यापूर्वी तेच नालेसफाईचे दावे, त्याची पाहणी हेल्मेट घालून करतानाचे नेत्यांचे फोटो, मग पहिल्याच पावसात पडलेले खड्डे, उपनगरी ्यांचा गोंधळ, आरोप प्रत्यारोप, मग दडी मारलेल्या पावसाने तोंडचे पाणी पळवणे, वेधशाळेची टिंगल टवाळी, मधेच एखादा २६ जुलै नाहीतर २९ ऑगस्ट ... मग मुंबईचे शांघाय / सिंगापूर करणार वगैरे दाव्यांची उजळणी आणि परत आरोप प्रत्यारोप ... वाहिन्यांवर शिरा ताणून हिंदमाता सर्कल वगैरे नेहेमीच्याच ‘यशस्वी’ जागांवरून थेट प्रक्षेपण, ठराविक तज्ञांची कलर डॉपलर ‘रडार’ड, तसेच परिचित अग्रलेख, तशाच लोकांच्या प्रतिक्रिया ... बेडकाला उकळत्या पाण्यात टाकले तर तो उडी मारून लगेच बाहेर येतो, पण साध्या पाण्यात ठेऊन ते अगदी हळूहळू गरम करत नेले तर तो तिथेच भाजून मरतो पण बाहेर पडत नाही असे वैज्ञानिक प्रयोगात सिद्ध झालेच आहे.
                        Reply
                        1. R
                          ravindrak
                          Aug 31, 2017 at 11:39 am
                          सुंदर लेख, पण पुढे काय??, लिहिणारे- लिहितात,वाचणारे- वाचतात, भोगणारे -भोगतात, पळणारे- पळतात, कमावणारे-कमावतात , वाचवणारे-वाचवतात !!!
                          Reply
                          1. N
                            Nikhil deshmukh
                            Aug 31, 2017 at 11:23 am
                            Mumbai meri jaan, kinva once upon time in Mumbai madhil film ch Imran Hashmi ch vakya, kinva itar Mumbai madil rajkiy netyache bhashya yavarun Mumbai var jastch prem dakvato an vastvat aplya fundamental duties pasun dur Jato.mumbai madhil ghadnarya kontyahi parithichi jababdari ghenyas shikle paije nustech ekmekavar chikhal udavu naye...
                            Reply
                            1. V
                              vivek
                              Aug 31, 2017 at 11:15 am
                              इंग्रज होते तोपर्यंत त्यांनी भविष्याचा दृष्टीने मुंबईचे नियोजन केले ज्याचा फायदा आजही होतो. जेव्हा भारतीय सत्तेवर आले त्यांनी स्वतःचेच भले केले. मुंबई आजची दुर्दशा राजकारणी प्रशासन लोक यांची मानसिकताच दर्शवते. कोना कोणाला दोष देणार.मुंबईकर प्रशासन राजकारणी यासाठी दोषी आहे.
                              Reply
                              1. S
                                Somnath
                                Aug 31, 2017 at 10:12 am
                                बऱ्याच दिवसातून संतुलित लेख कोणतीही आगपाखड न करता. ज्या काँग्रेसने मतांसाठी झोपड्पट्टीवाल्याची वाढ होऊ दिली व पुढे त्याला शिवसेनेने खतपाणी घातले.फुकट धरणाची स्वप्ने दाखवून. मनमोहनसिंग साहेबानी मुंबईचे सिंगापूर करायचे ठरविले होते.उत्तम उदाहरण म्हणजे राजकारण्यांनी वाट लावलेलं महानगर.नुसतं ओरबाडायचे पण काहीतरी दिल्याचा मोठा आव आणायचा मग सत्ता कोणाची हि असो.
                                Reply
                                1. H
                                  Hemant Joshi
                                  Aug 31, 2017 at 9:36 am
                                  हे वास्तव फक्त मुंबईपुरतेच मर्यादित नाही. कमीअधिक प्रमाणात आपल्या सर्वच शहरांची हीच परिस्थिती आहे. माध्यमकेंद्री महानगर असल्याने मुंबईची दशा दिसून येते, इतर शहरांची ती तितकी दिसत नाही इतकेच. He matra shambhar takke khare ahe. Aaj kuthalehi shahar ghya. Maharashtrabaheril Dilli Gurgaon aso kinva Aaplech Pune Aurangabad aso, Niyojanacha abhav ani sampadak mahashayani udhryut kelele vastav sagalikadech adhalate. Hyachbarobar ek goshta durlak a yenar nahi ti mhanaje nagarikanchi udasinata. ekhadya thikani kuthalihi anadhikrut goshta hot asel tar ek kardata mhanun to kuthalyach goshtila virosh karatana disat nahi. mhanunach mhanatat, mana prashasak(rajyakarta) ha tyachya kuvatipramanech milat asato. tyamule nehamisarakhe rajakiya vyaktina dosh deun chalanar nahi
                                  Reply
                                  1. J
                                    Jnanprakash
                                    Aug 31, 2017 at 9:14 am
                                    हे खरं आहे कि महानगर चालवण्यार्याची मानसिकता ग्रामपंचायतीची आहे , परंतु हे देखील तितकेच खरं आहे कि अशा लोंकाची मानसिकता बदलणे आपल्या हातात नाही. म्हणून जे खरोखरच लायक आहेत अशा लोंकाचा ्भाग कसा वाढू शकेल त्या दृष्टीने आपल्या सर्वाना प्रयत्न गरजेचे आहे या प्रसंगी चाणक्याचे एक वाक्य आठवते - इस देश को दुर्जनो कि दुर्जनता से उताणा खतरा नही है जीतनं सज्जानो कि निष्क्रियता से है
                                    Reply
                                    1. P
                                      pravin
                                      Aug 31, 2017 at 8:54 am
                                      महाराष्ट्राचे नेतृत्व हे राज्य स्थापनेपासून ग्रामीण हाेते. तर दुसऱ्या बाजूला मराठी भाषिकांनी संयुक्त महाराष्ट्राचे आंदोलन करून मुंबई महाराष्ट्रात विलीन केली. पण मराठी काय किंवा अमराठी भाषिक काय काही अपवाद वगळता मुंबई शहराला आपल मानत नव्हते. ग्रामीण नेत्यांना मुंबई म्हणजे बारहिल वरील बंगल्यात रहाणे एवढेच हाेते आणि आहे. त्यामुळे मुंबई शहराचा कारभार आकाशात कुठेतरी असणाऱ्या देवाच्या भरवशावर चालला असे आपण म्हणू शकतो. .प्रवीण म्हापणकर.
                                      Reply
                                      1. K
                                        Kamalakaant Chitnis
                                        Aug 31, 2017 at 8:42 am
                                        मुंबईकरांना मुंबईचे कौतुक फार आहे व का नसावे? अजूनही मुंबईला थोडीफार शिस्त व प्रचंड माणुसकी शिल्लक आहे. माझे वडील म्हणत की मुंबईत राहण्याची जागा असेल तर मुंबई हे जगातील सर्वात स्वस्त शहर आहे. त्यांच्यामुळे मुंबईकर झालो व याची प्रचिती मी पुणेकर झाल्यावर घेत आहे. मात्र आपली शहरे मरणासन्न वगैरे काही झालेली नाहीत. मुसळधार पावसाने मुंबईची लागत असलेली वाट मी वयाच्या ५ व्या वर्षांपासून पाहत आहे . मुंबई समुद्रात समुद्राने वेढलेली आहे. मी परळ ला राहत होतो आमच्याकडे पाणी हिंदमाताच्या चौकात, एल्फिन्स्टन रोड स्टेशनात व खाली साठवायचे, लोक कमरेएव्हड्या पाण्यातून चालत यायचे याचे फार मोठे अप्रूप कुणाला नसे कारण मुंबईत भरती आली की गटारांमधील पाणी परत शहरात घुसत असे व हे स्वाभाविक मानले जाई.अशी मुंबईत पावसाळ्यात पाणी माझ्या आठवणीनुसार किमान ५०-६० वर्षे तुंबत आहे.आत्तासारखी पाणी साठल्यावर तुंबापुरी वगैरे शब्द कुणी वापरले नाहीत व उगाच डंकाही कुणी पिटत नसे! मुंबईची तुलना टोकियोशी होऊ शकते तिथेही जागेचे दुर्भिक्ष व लोकसंख्येचा रेटा मुंबईसारखाच आहे. तेव्हा मरणासन्न वगैरे गळे काढायचे कारण नाही!
                                        Reply
                                        1. S
                                          Shriram Bapat
                                          Aug 31, 2017 at 8:32 am
                                          मुंबईची दुरावस्था दाखवण्यासाठी ह्युस्टन येथील परिस्थिती उत्तम आहे म्हणणे हे दृष्टीआड सृष्टी म्हणता येईल असे आहे. मी शिवसेनेचा कट्टर विरोधक आहे पण ज्यावेळी अशी अस्मानी बरसते त्यावेळी त्यापुढे कोणाचेच काही चालत नाही. मुंबईला ज्या समुद्राने वेढले आहे, ज्या समुद्रात मुंबईतील पावसाच्या पाण्याचा निचरा होतो त्याची पातळी मुंबईतील बहुतांश भागात जवळ जवळ समान आहे. भारतीकाळात समुद्राचे पाणी जोरात जमिनीकडे ढकलले जाते. पाण्याचं निचरा कितीही पंप लावले तरी होऊ शकत नाही. अशा वेळी तरी निसर्गाचा जोर निर्विवादपणे मान्य करा. का आपापसात दुगाण्या झाडून अमक्याने तमके केले असते तर असा पूर आला नसता अशी हास्यास्पद विधाने करताय ? झाडे लावा, झाडे लावा म्हणणाऱ्यांची चूक नाही. पण या तुफानात किती झाडे पडून गैरसोयीत वाढ झाली, इजा झाल्या, माणसे दगावली हे पहा. निसर्ग अधून मधून माणसाच्या गर्वाचे घर खाली करत असतो. ते मान्य करा. एक दोन दिवस थांबा. पुन्हा असा प्रलय २-३ वर्षांनी म्हणजे सात-आठशे दिवसांनी येणारे तोपर्यंत पर्यावरण हानीतून करता येणारी चैन करा.एकमेकांवर दोषारोप नकोत.
                                          Reply
                                          1. श्रीकांत
                                            Aug 31, 2017 at 8:05 am
                                            ह्युस्टन मधे पडलेला पाऊस मुंबईपेक्षा कैक पटीनी जास्त आहे. ते शहर अजुनही सावरलेले नाही. मुंबईचा पाऊस थांबला की काही तासात गोष्टी पूर्ववत होतात, अफाट आणि बेशिस्त गर्दी असुनही हे घडते हे नक्कीच प्रशंसनीय आहे.
                                            Reply
                                            1. Load More Comments