24 September 2017

News Flash

अवलक्षण

टर्कीचे अध्यक्ष रिसीप तयिप एर्दोगन यांच्या ताज्या भारत भेटीवरून असे अनुमान काढल्यास गैर ठरणार

लोकसत्ता टीम | Updated: May 3, 2017 11:25 AM

टर्कीचे सर्वेसर्वा एर्दोगन हे भारतात असतानाच पाकिस्तानकडून भारतीय सैनिकांच्या मृतदेहांची विटंबना घडते हा योगायोग असू शकत नाही..

या उपद्व्यापी व्यक्तीस आपण मुळातच निमंत्रण देण्याची काहीही गरज नव्हती. कारण या एर्दोगन यांना सध्या जगात कोणताही शहाणा म्हणवणारा देश उभे करीत नाही. काश्मीर-प्रश्नात तोडगा काढू पाहण्याआधी एर्दोगन यांनी टर्कीच्या सायप्रस प्रश्नात लक्ष घालण्याची अधिक गरज आहे..

घरच्या समस्या धड हाताळता येत नसताना आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मुत्सद्देगिरी करण्याची नवीनच चूष अनेकांना अलीकडे लागलेली दिसते. टर्कीचे अध्यक्ष रिसीप तयिप एर्दोगन यांच्या ताज्या भारत भेटीवरून असे अनुमान काढल्यास गैर ठरणार नाही. युरोप आणि आशिया या दोन खंडांच्या सीमेवर वसलेला हा अत्यंत सुंदर देश. निसर्गाने उधळलेल्या सौंदर्याची पखरण या देशांतील नागरिकांवरही झालेली असल्याने तुर्कामध्ये एक सहजसुंदरता दिसून येते. या सौंदर्यास सामाजिक भान दिले केमाल पाशा या पुरोगामी नेत्याने. एरवी आसपासच्या अन्य इस्लामी देशांप्रमाणे टर्कीची गत झाली असती. केमाल पाशामुळे ते टळले. परंतु टर्कीच्या या नैसर्गिक, धार्मिक आणि सामाजिक सौंदर्याला विद्यमान अध्यक्ष एर्दोगन हे सर्वार्थाने अपवाद. त्यांच्याविषयी बरे बोलावे असे काही शोधूनही सापडणार नाही. इतक्या पुरोगामी देशाला पुन्हा इस्लामच्या दावणीस बांधण्याचा उद्योग या एर्दोगन यांच्याकडून सुरू असून ही व्यक्ती रशियाच्या पुतिन यांच्याप्रमाणे टर्कीच्या नागरिकांची डोकेदुखी बनून राहिलेली आहे. पुतिन यांचे धाकटे बंधू शोभावेत अशी त्यांची कार्यशैली आणि मी म्हणेन ती पूर्व हा खाक्या. पुतिन यांच्याप्रमाणेच एर्दोगन यांनीही राजधानीजवळील टेकडीवर स्वत:साठी भव्य महाल उभा केला असून तेथून ते आपला देश चालवतात. आपल्या देशात लोकशाही आहे असे दाखवण्यासाठी अलीकडेच त्यांनी स्वत:स अधिक अधिकार देणारे जनमत जिंकल्याचा दावा केला. त्याआधी काही महिने त्यांच्या विरोधात बंडाचा प्रयत्न झाला होता. या बंडास मदत केल्याच्या केवळ संशयावरून या एर्दोगन यांनी शेकडोंचे शिरकाण केले आणि पत्रकारांना तुरुंगात डांबण्याचा सपाटा लावला. अशा या उपद्व्यापी व्यक्तीस आपण मुळातच निमंत्रण देण्याची काहीही गरज नव्हती. कारण या एर्दोगन यांना सध्या जगात कोणताही शहाणा म्हणवणारा देश उभे करीत नाही. तेव्हा आपणास त्यांच्याविषयी पुळका येण्याचे काहीच कारण नव्हते. हे भान आपले सुटले आणि एर्दोगन यांनी अपेक्षेप्रमाणे यजमानाचीच अडचण केली.

ती काश्मीरच्या मुद्दय़ावर. वास्तविक जागतिक मुत्सद्देगिरी करू पाहणाऱ्या कोणाही नेत्याने उठावे आणि काश्मीरविषयी बोलावे अशी परिस्थिती नाही. हा मुद्दा फक्त भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील आहे, अन्यांनी त्यात नाक खुपसण्याचे कारण नाही, ही आपली या संदर्भातील अधिकृत भूमिका आहे. पंतप्रधानपदी मोदी आल्यामुळे तीत सुदैवाने बदल झालेला नाही. काश्मीरचा प्रश्न आपण चुटकीसरशी सोडवू असे आश्वासन आपणास नरेंद्र मोदी यांनी दिले होते, हे मान्य. परंतु ते त्यांना पाळता आले नाही म्हणून जगातील अन्य कोणी त्यात लक्ष घालावे अशीही परिस्थिती नाही. संयुक्त राष्ट्रांसमोरदेखील आपण अशीच भूमिका घेतलेली आहे. टर्कीश पाहुण्यांना ती माहीत नसण्याची सुतराम शक्यता नाही. तरीही त्यांनी नको तो उद्योग केला आणि बहुराष्ट्रीय पातळीवर काश्मीरचा प्रश्न मांडून तेथे मध्यस्थी करण्याची तयारी दाखवली. ही कृती एर्दोगन यांच्यासाठी हास्यास्पद आणि आपल्यासाठी केविलवाणी म्हणायला हवी. कारण या एर्दोगन यांनी लक्ष घालावे अशा अनेक गंभीर समस्या आज टर्कीसमोर उभ्या आहेत. काश्मीर-प्रश्नात तोडगा काढण्याची इच्छा त्यांना झाली असली तरी त्याआधी त्यांनी टर्कीच्या सायप्रसबरोबरील प्रश्नात लक्ष घालण्याची अधिक गरज आहे. गेली जवळपास चार दशके हा प्रश्न मिटलेला नाही. सायप्रस हा एके काळच्या ऑटोमन साम्राज्याचा भाग. नंतर तो ब्रिटिश अमलाखाली आला. त्यानंतर या प्रदेशाचा स्वनिर्णयाचा अधिकार नाकारला गेल्यामुळे तेथे कायमच अशांतता राहिली. त्याचाच फायदा घेत टर्कीने १९७४ साली सायप्रसमध्ये घुसखोरी केली. तेव्हापासून सुरू असलेली ही समस्या आजतागायत मिटलेली नाही. त्यात पुन्हा टर्कीस भेडसावत असलेला कुर्द बंडखोरांचा प्रश्न. हे कुर्द इराकमध्ये मोठय़ा प्रमाणावर आढळतात. इराकच्या टर्कीस खेटून असलेल्या सीमावर्ती प्रदेशांतही त्यांचे प्राबल्य आहे. इराकचा एके काळचा सर्वेसर्वा सद्दाम हुसेन याने या कुर्दावर अनन्वित अत्याचार केले. त्या वेळी कुर्द मोठय़ा संख्येने टर्कीत स्थलांतरित झाले. नंतर टर्कीचा काही भाग आणि इराकी भूप्रदेशाचा एक हिस्सा यातून स्वतंत्र कुर्दिस्तान निर्माण करण्याचाही प्रयत्न झाला आणि तो अजूनही थांबलेला नाही. यातूनच कुर्दाच्या पीकेकेसारख्या दहशतवादी संघटना तयार झाल्या. या पीकेकेचे मूळ नाव जरी कुर्दीश वर्कर्स पार्टी असे असले तरी तिचे उद्योग पाहता अमेरिका, युरोपीय संघ आणि खुद्द टर्की यांनी या संघटनेस दहशतवादी ठरवले असून तिच्यावर अनेक देशांत बंदी आहे. एर्दोगन यांनी सातत्याने या संघटनेविरोधात कारवाई केली आणि ती काही प्रमाणात योग्यदेखील ठरते. काही प्रमाणात असे म्हणावयाचे कारण या संघटनेच्या नावाखाली एर्दोगन यांनी सरसकटपणे कुर्दावरच वरवंटा फिरवण्याचे काम सातत्याने केले. तेव्हा त्यावर टीका झाली असता एर्दोगन यांनी आपण कुर्दाविरोधात नाही, तर या संघटनेविरोधात आहोत, अशी मखलाशी केली. तेव्हा इतक्या वादग्रस्त व्यक्तीस काश्मीर प्रकरणात मध्यस्थीची तयारी दाखवण्याचा काहीही नैतिक अधिकार नाही. एर्दोगन हे काही कोणी शांतिदूत नव्हेत. तरीही त्यांच्याशी चर्चेत मोदी यांनी तीन तास व्यतीत केले. मूळ कार्यक्रमानुसार ही द्विपक्षीय चर्चा ६० मिनिटे चालणे अपेक्षित होते. म्हणजे तासभर. प्रत्यक्षात ती तीन तास चालली. बरे, टर्कीकडून आपल्याला काही मोठी गुंतवणुकीची अपेक्षा आहे म्हणावे तर तसेही नाही. या दोन देशांतील अर्थव्यवहार आहे जेमतेम ६०० कोटी डॉलर्सचा. टर्कीत महत्त्वाचा उद्योग म्हणजे पर्यटन. आपल्यालाही हे क्षेत्र विकसित करण्याची नितांत गरज असून त्याबाबत काय करायला हवे हे आतापर्यंत अनेकांनी अनेकदा स्पष्ट करून सांगितलेले आहे. तेव्हा त्याबाबत टर्की काही आपल्याला विशेष मार्गदर्शन करेल असेही नाही. तरीही या दोन नेत्यांनी इतका प्रदीर्घ काळ चर्चेत घालवला आणि तिच्या अखेरीस दहशतवादाविरोधात संयुक्त प्रयत्न करण्याची गरज व्यक्त केली. परंतु म्हणजे काय, हे काही या वेळी स्पष्ट झाले नाही. टर्कीस खेटून असलेल्या सीरियात सध्या कमालीचा हिंसाचार सुरू आहे आणि त्याचा थेट फटका स्थलांतरितांच्या रूपाने टर्कीस बसत आहे. सीरियाचे सर्वेसर्वा असाद यांच्या संदर्भात एर्दोगन यांची भूमिका संशयातीत नाही. तेव्हा दहशतवादाच्या मुद्दय़ावर ते भारताशी सहकार्य करणार म्हणजे नक्की कोणत्या मुद्दय़ावर हा प्रश्नच उरतो.

तो पडण्याचे रास्त कारण म्हणजे एर्दोगन यांच्या भारत भेटीचा मुहूर्त साधून पाकिस्तानने केलेले घृणास्पद कृत्य. सीमेवरील सैनिकांना विनाकारण ठार मारून पाकिस्तानने त्यांच्या मृतदेहाची विटंबना केली आणि शिर कापून पळवून नेले. एर्दोगन भारतात असतानाच हे घडले हा योगायोग नाही. टर्की हा आंतरराष्ट्रीय राजकारणात पाकिस्तानचा सहानुभूतीदार मानला जातो. दहशतवादावर संयुक्तपणे लढण्याची भाषा करणाऱ्या एर्दोगन यांनी पाकचा या कृत्याबद्दल निषेध केल्याचे दिसले नाही. अशा वेळी राजशिष्टाचार बाजूला ठेवून यजमानांनी पाहुण्यांना निषेध कर्तव्याची जाणीव करून दिली असती तर ते आपल्या नवदेशभक्तवादास साजेसे ठरले असते. यातले आपण काहीच केले नाही. त्यामुळे एर्दोगन यांची बहुचर्चित भारत भेट म्हणजे हात दाखवून ओढवून घेतलेले अवलक्षणच ठरते.

First Published on May 3, 2017 1:24 am

Web Title: turkey president erdogan india visit kashmir issue pakistan attack on indian soldiers narendra modi
  1. P
    Pradeep Athavale
    May 4, 2017 at 11:26 am
    tumchya pratyek murkhapanachya widhanawar amhi pratikriya dyawi ?
    Reply
    1. K
      kdeep
      May 4, 2017 at 2:15 am
      Lokasatta team needs to do a lot more research before writing articles on sensitive topics. Its definitely not as easy as printing paid news. At least hire some qualified journalists who understand the subject. Scolding Modi can not be one point agenda for a newspaper like Loksatta. It is losing credibility in reader community.
      Reply
      1. N
        Niraj
        May 4, 2017 at 12:46 am
        BTW Why the jab at Putin again? Your hatred is way clouding your judgement. This is not unbiased reporting. There is practically NO similiarity between Erdogen and Putin. Even if there is that's not you are trying to say in this editorial.
        Reply
        1. N
          Niraj
          May 4, 2017 at 12:41 am
          Seriously! Just to bring few things to your attention, just days before Erdogen's visit we invited Cyprus's president. As you already know they have a bitter dispute and Tureky invated part of Cyprus and is asking back. Now again... during the same time Hamid Ansari visits, guess where... Armenia! And says what... Aremnian genoside was a mistake. Now if you do this to someone like Erdogen.... we are bound to get a blow back. No questions! BTW who said Turkey is irrelevant? Sir... without Turkey NATO looses all it's ability to project power in middle east. It looses complete control over Iraq. If turkey changes side, there is a real chance to have peace in ME. Now that's not something uncle sam can live with now can he?
          Reply
          1. S
            sarang kulkarni
            May 3, 2017 at 11:06 pm
            एका तासाची भेट तीन तास चालली..दोन तास मोदी आणि एर्दोगन यांनी संपादकांचे अग्रलेख discuss केलेत वाटतं
            Reply
            1. P
              Prafull Patil
              May 3, 2017 at 10:58 pm
              I knew after reading the editorial The Editor was lying. He alongwith the others self called intellectuals and followers of Modern hi only can openly and blatantly write or speak and expect public to accept this. I just made search in Internet and found the present Turkish visiting President made 300 visits since 2003 to foreign countries. Out of this 20 countries he visited more than 5 occasions. These 20 countries include U.K. USA France Spain Germany. The information is available on internet. Any one is free to check. By writing this editorial does he wants demonise Shri Mody?
              Reply
              1. A
                Artha
                May 3, 2017 at 8:02 pm
                ek no cha Faltu agralekh.....nahi jamat tar blank sodat jaa....roz lihaycha attahas ka and te pan balish tark vitarka kadhat
                Reply
                1. A
                  Aasavari Bhave
                  May 3, 2017 at 6:09 pm
                  हे लेख जे कोण लिहीत आहे त्या व्यक्तीने जरा स्वतः:च्या मराठी भाषेच्या वाक्यरचनेकडे लक्ष द्यावे ही विनंती. माधुरी पुरंदरे यांनी भाषेबद्दल खेद व्यक्त केला त्यावर अग्रलेख लिहिणाऱ्यांनी स्वतःही अशीच हिंदीचा प्रभाव असलेली वाक्यरचना मराठीत करणे हा मोठा विनोद आहे.
                  Reply
                  1. G
                    Govind
                    May 3, 2017 at 6:01 pm
                    केवळ संशयावरून शेकडोंचे शिरकाण करणाऱ्या आणि आणि पत्रकारांना तुरुंगात डांबणाऱ्या अशा उपद्व्यापी व्यक्तीस निमंत्रण देण्यास ५६ इंचाची छाती लागते हे संपादक महाशयांनी लक्षात घेतले पाहिजे . एर्दोगन यांना सध्या जगात कोणताही सुज्ञ देश उभे करीत नाही तरीही सरकारला त्यांच्याविषयी पुळका येण्याचे कारण म्हणजे आपल्या सरकारने सुज्ञतेच्या कक्षा केव्हाच पार करून प्रज्ञेच्या नवीन आयामात प्रवेश केला आहे .
                    Reply
                    1. H
                      Hemant Kadre
                      May 3, 2017 at 5:25 pm
                      आंतरराष्ट्रीय राजकारण प्रचंड गुंतागुंतीचे असते. यात अनेकदा जे दिसते तसे नसते. लोकसत्ताकारांना असे वाटते की अमेरिकेकरिता ट्रंप अयोग्य, रशियाकरिता पुतिन अयोग्य, टर्कीर्कीकरिता एर्दोगन अयोग्य इत्यादी. वरील परकिय देशात तिथल्या नागरिकांनी कोणत्या व्यक्तीला निवडुन द्यावे याकरिता त्यांनी लोकसत्ताकारांचा सल्ला घेतला नसावा. टर्कीच्या अध्यक्षांना एक तासाऐवजी तीन तास चर्चेकरिता का दिले हे मोदींनी तुमच्या कानात सांगायला पाहिजे होते. तसे झाले नाही. तरीही मोदी जे काही करतील ते कसे अयोग्य आहे हे लिहीण्याचे आपले व्रत आपण सुरू ठेवावे. इंटरनेटमुनळे अनेक वर्तमानपत्रे एका क्लीकवर आली आहेत त्यामुळे चांगले काय नी वाईट काय हे समजण्यास वाचकांना भरपुर संधी उपलब्ध आहे.
                      Reply
                      1. S
                        Somnath
                        May 3, 2017 at 3:31 pm
                        खरे तर परराष्ट्र धोरण हे लोकसत्ता टी ा विचारून ठरविले पाहिजे.एका पत्रकाराला नवदेशभक्तवादास फोडणी देण्यास काहीतरी वाटले म्हणून.त्यामुळे संपादक साहेबांची विचारसरणी म्हणजे मोदीसरकारच्या प्रत्येक धोरणावर लेख लिहून ओढवून घेतलेले अवलक्षणच ठरते. गांधी घराण्याची टिमकी वाजवणाऱ्यानी आतापर्यंत होयबा संस्कृतीतून चालविले जाणारे सरकार कोणाच्या रिमोट कन्ट्रोलवर बिनडोकपने चालत होते आणि देशहितापेक्षा गांधी घराण्यावर असलेल्या अति आत्मविश्वासापायि फक्त ओरबाडण्याचे (स्वहःहित) काम करत होते. अल्पसंख्यांकांच्या मतांसाठी लाचार झालेल्या सरकारने इस्राईल या देशाशी फटकून वागण्याचे कारण काय होते.
                        Reply
                        1. J
                          jit
                          May 3, 2017 at 2:47 pm
                          Kuberi Congress Satta Agenda -- (1) Write unnecessary Communal articles on name of Dalit, Muslim and device them. (2) Never write good thing for BJP and Modi. Always badly criticize them. This bad and worst policy of Congress-Satta and Kuber helping BJP. Thanks
                          Reply
                          1. सुहास निमकर
                            May 3, 2017 at 2:31 pm
                            अग्रलेखातील मते अगदी बरोबर आहेत. अएरदोवान यांनी काश्मीर प्रश्नात नाक खुपसण्याची गरज नाही.
                            Reply
                            1. V
                              Vijay Shingote
                              May 3, 2017 at 1:43 pm
                              Modi Devotee will not understand. Whatever Modi does is perfect as per them.
                              Reply
                              1. S
                                Shridhar Kher
                                May 3, 2017 at 12:33 pm
                                निवडणूकीपूर्वीची राणा भीमदेवी थाटाची भाषणं आणि आताची बोटचेपी धोरणं यातलं खरं काय?
                                Reply
                                1. S
                                  Shriram Bapat
                                  May 3, 2017 at 12:29 pm
                                  आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक व्यक्तींचे ब्रॅण्डिंग चांगला-वाईट असे होताना प्रत्यक्षात त्या कश्या आहेत हे न बघता एखाद्या पत्रकारितेला फॉलो करून त्या चष्म्यातून होत असते.देशांतर्गत सुद्धा एखादा एफिडेव्हिट बदलणारा गृहमंत्री चक्क थोर बनून कॉलम लिहितो किंवा गैरमार्गाने अमाप संपत्ती मिळवणारा, सर्व नियम फाट्यावर मारून धरणांवर डल्ला मारून, जमीन लाटून शहर वसवणारा बिलंदर नेता खरे तर बहिष्कारयोग्य पण त्याच्याकडून पुरस्कार स्वीकारला जातो. स्वतः पंतप्रधान मोदी हे दुष्ट कारस्थानी काँग्रेसींमुळे अमेरिकेत 'पर्सोना नॉन ग्रेटा' होते. पुढे त्यांच्यासाठी लाल गालिचा अंथरला गेला. तेव्हा एर्दोगन याना खलपुरुष ठरवणारे आपण कोण ? तो मान त्यांचा राष्ट्रप्रमुख असण्याला असतो. तसेच अश्या भेटी वर्ष-वर्ष आधी ठरलेल्या असतात. तेव्हा त्या भेटीची सांगड तात्कालिक घटनांबरोबर घालणे साफ चुकीचे. अर्थात या लेखात नाव सोम्याचे पण शिव्या गोम्याला हा हेतू आहेच.
                                  Reply
                                  1. प्रसाद
                                    May 3, 2017 at 11:38 am
                                    अग्रलेखात मांडलेल्या सर्व मुद्द्यांचे उत्तर शेवटच्या परिच्छेदातच आले आहे असे वाटते. 'टर्की हा आंतरराष्ट्रीय राजकारणात पाकिस्तानचा ानु ीदार मानला जातो' असे म्हटले आहे. अशा देशाच्या प्रमुखास चर्चेला बोलावणे, चर्चेची वेळ ठरलेल्या ६० मिनिटांपेक्षा वाढून ३ तासावर जाणे यातून घ्यायचा तो बोध आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीच्या क्षेत्रात नक्कीच घेतला जाईल. सगळ्या गोष्टी कोणी स्पष्टपणे सांगत नसते.
                                    Reply
                                    1. A
                                      anand
                                      May 3, 2017 at 11:18 am
                                      ithe lihilele sagle khare aste ka haa prashna padla aahe ekahun ek saras ase lok aaplya parrashtra khatya madhe aahet ashs bheti suddha lagech hot nahit tya sathi kityak mahinya pasunchi tayari aste sagle mudde media madhe kase kaay ughad hotil
                                      Reply
                                      1. S
                                        Shriram Bapat
                                        May 3, 2017 at 10:14 am
                                        आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक व्यक्तींचे ब्रॅण्डिंग चांगला-वाईट असे होताना प्रत्यक्षात त्या कश्या आहेत हे न बघता एखाद्या पत्रकारितेला फॉलो करून त्या चष्म्यातून होत असते.देशांतर्गत सुद्धा एखादा एफिडेव्हिट बदलणारा गृहमंत्री चक्क थोर बनून कॉलम लिहितो किंवा गैरमार्गाने अमाप संपत्ती मिळवणारा, सर्व नियम फाट्यावर मारून धरणांवर डल्ला मारून, जमीन लाटून शहर वसवणारा बिलंदर नेता खरे तर बहिष्कारयोग्य पण त्याच्याकडून पुरस्कार स्वीकारला जातो. स्वतः पंतप्रधान मोदी हे दुष्ट कारस्थानी काँग्रेसींमुळे अमेरिकेत 'पर्सोना नॉन ग्रेटा' होते. पुढे त्यांच्यासाठी लाल गालिचा अंथरला गेला. तेव्हा एर्दोगन याना खलपुरुष ठरवणारे आपण कोण ? तो मान त्यांचा राष्ट्रप्रमुख असण्याला असतो. तसेच अश्या भेटी वर्ष-वर्ष आधी ठरलेल्या असतात. तेव्हा त्या भेटीची सांगड तात्कालिक घटनांबरोबर घालणे साफ चुकीचे. अर्थात या लेखात नाव सोम्याचे पण शिव्या गोम्याला हा हेतू आहेच.
                                        Reply
                                        1. R
                                          ravindrak
                                          May 3, 2017 at 10:06 am
                                          sunder lekh. hech jar congress cha kalat zale aste tar te langulchalan tharale aste.
                                          Reply
                                          1. R
                                            rmmishra
                                            May 3, 2017 at 8:14 am
                                            उत्तम व सडेतोड अग्रलेख। या मोदी सरकारचे कान तुम्ही योग्यप्रकारे टोचले। अति आत्मविश्वासापायि हे देशाचे हित विसरत चालले आहे। अति शहाना त्याचा बेेल रिकामा अशि या सरकारचि गत आहे। नागपुरवरुन रिमोट कन्ट्रोलवर चालनारे हे सरकार बिनडोकपने काम करित आहे
                                            Reply
                                            1. Load More Comments