25 September 2017

News Flash

पुराव्याचे पतंग

सत्य हा बचाव असू शकत नाही, हे न्यायालयाचे महत्त्वाचे तत्त्व.

मुंबई | Updated: December 10, 2015 3:06 PM

मुंबई उच्च न्यायालयाने आज सलमान खान यास १३ वर्षांपूर्वीच्या अपघात प्रकरणात निर्दोष सोडले.

पुराव्याची व्यवस्था करणारी व्यक्ती तगडी असेल आणि आपल्याइतकाच तगडा पुरावा ती सादर करू शकत असेल तर सत्य हे असत्य ठरू शकते आणि असत्याचे रूपांतर सत्यात होऊ शकते.

सत्य हा बचाव असू शकत नाही, हे न्यायालयाचे महत्त्वाचे तत्त्व. याचा अर्थ सलमान खान चालवत असलेल्या मोटारीखाली कोणीतरी रस्त्यावरचा मेला हे सत्य असले तरी सलमान खान वा त्याची मोटार त्यास जबाबदार आहे, असा होत नाही. मुंबई उच्च न्यायालयाने आज सलमान खान यास १३ वर्षांपूर्वीच्या अपघात प्रकरणात निर्दोष सोडले. हे फारच छान झाले. याचे कारण उगा सत्याच्या सहाऱ्याने जगू पाहणाऱ्या निर्बुध्दांना आता तरी सत्य हा बचाव असू शकत नाही, या अत्यंत महत्त्वाच्या, शहाण्या तत्त्वाची जाणीव होईल. न्यायालयात महत्त्व असते ते पुराव्याला. एखादी घटना घडली आणि ती कितीही सत्य असली तरी तिच्या सत्यतेचा पुरावा जो पर्यंत सादर केला जात नाही तो पर्यंत ती सत्य मानता येत नाही आणि जर ती सत्य मानलीच जात नसेल तर तिच्याबाबत निवाडा कसा आणि काय करणार ? !
हा युक्तिवाद समजून घेणे ज्यांना जड जात असेल त्यांच्यासाठी आणखी एक उदाहरण देता येईल. ते म्हणजे निवृत्त सरकारी कर्मचार्याचे. ठराविक काळाने या निवृत्त कर्मचाऱ्यांना आपण जिवंत आहोत, याचा पुरावा द्यावा लागतो. ते ठीकच. पण नियम असा की ही निवृत्त व्यक्ती स्वत/ जातीने बँक वा सरकारी कार्यालयात हजर असली तरी कार्यालयातला पिजराधीन कर्मचारी त्या व्यक्तीस तुम्हा हयात आहात याचा पुरावा काय, असा प्रश्न विचारतो आणि तो नसेल तर त्याचे निवृत्ती वेतन रोखू शकतो. वास्तविक ती व्यक्ती समोर चालत/ बोलत आहे त्या अर्थी नक्कीच हयात आहे हे जरी सत्य असले, तसेच ती व्यक्ती हयातच नसेल तर समोर येणारच नाही हेही सूर्यप्रकाशाइतके स्वच्छ सत्य असले तरी हे सत्य असणे निर्णयासाठी पुरेसे नसते. महत्त्व असते ते पुरावा नावाच्या घटकास. घटना सत्य की असत्य हे दुय्यम. जे सिध्द करायचे असेल ते सिध्द करण्यासाठी पुरावा तगडा हवा. पुराव्याची व्यवस्था करणारी व्यक्ती तगडी असेल आणि आपल्याइतकाच तगडा पुरावा ती सादर करू शकत असेल तर सत्य हे असत्य ठरू शकते आणि असत्याचे रूपांतर सत्यात होऊ शकते.
या प्रकरणात फिर्यादी पक्षाने सादर केलेला पुरावा सलमान यास दोषी ठरवण्यासाठी पुरेसा नाही, असे स्पष्ट मत न्यायालयाने नोंदवले. ते नोंदवताना न्यायालयाने अत्यंत महत्वाच्या साक्षीदाराचे अत्यंत महत्वाचे विधानच मोडीत काढले. हा साक्षीदार म्हणजे रवींद्र पाटील हा सलमानचा सुरक्षा रक्षक. या पाटील याने दिलेल्या जबानीनुसार अपघात घडला त्यावेळी सलमान स्वतः मोटार चालवत होता आणि त्याने मद्यपान केले होते. ही जबानी देऊन, क्षयरोगाने पाटीलचे निधन झाले. ही जबानी सत्र न्यायालयाने ग्राह्य मानली आणि उच्च न्यायालयाने तीच जबानी हा पुरावा ठरू शकत नाही, असे मत नोंदविले.
सलमान खान निर्दोष सोडला गेल्यानंतर तरी आपल्याकडील भाबडय़ा जनतेस सत्यापेक्षा पुराव्यास महत्त्व देण्याची जाणीव निर्माण होईल, अशी आशा बाळगावयास हरकत नाही. तसे न झाल्यास पुराव्याचे पतंग कापले जाण्याचा ‘कायपो छे’ खेळ यापुढेही सुरू राहील.

First Published on December 10, 2015 2:52 pm

Web Title: salman khan acquitted in 2002 hit and run case
  1. N
    Navin
    Dec 10, 2015 at 6:10 pm
    पुरावा महत्वाचा असला तरी एक माणूस मृत्युमुखी पडला तर तिघांना कायम अपंगत्व आलं हे सत्य डोळ्याआड करता येईल का?? खाली कुणीतरी सलमान खान मुसलमान असल्याचा मुद्दा काढला आहे, त्यांना कदाचित माहित नसेल कि जे चिरडले गेले ीच्या खाली तेसुद्धा मुसलमानच आहेत. या निर्णयाने अन्यायच झाला आहे कारण सलमान ने नाही, त्याच्या चालकाने नाही तर लोकांना कुणी चिरडले???
    Reply
    1. M
      megh
      Dec 10, 2015 at 11:32 am
      Sir, I agree with your argument. But then some questions remain. How come statement which was accepted by lower court judge is not acceptable at all to higher court. Why it took 13 years if the proofs were not sufficient. Don't you think this all business is shady and messed up. This is very dangerous as people who do not understand this will stop believing the system.
      Reply
      1. P
        Prashant
        Dec 11, 2015 at 6:00 am
        श्रीमंतांचा, राजकारण्यांचा आणि देश सोडून जाण्याच्या विचारात असणाऱ्या लोकांचा, भारतीय न्याय व्यवस्थेवरील विश्वास आता अधिक दृढ होईल!
        Reply
        1. P
          prabhakar
          Dec 10, 2015 at 12:10 pm
          चला गुजराथला पतंग उडवायला
          Reply
          1. P
            Pankaj Agham
            Dec 11, 2015 at 5:26 am
            रवीन्द्र पाटील ची साक्ष का नाकारण्यात आले ? हा खूप मोठा प्रश जनते समोर आहे . आणि पुराव्या ला जास्त महत्व दिल्याने श्रीमंत (पक्षाला) नक्कीच फायदा पोहोचतो. कारण पुरावे विकत पण घेत येतात.
            Reply
            1. M
              Manish
              Dec 11, 2015 at 11:17 am
              एकच बातमी दोन वेगळ्या शीर्षकाखाली ....सत्यवान सलमान आणी पुराव्याचे पतंग ....लोकसत्ता काय हे ????
              Reply
              1. M
                Manish
                Dec 11, 2015 at 11:31 am
                एकच बातमी दोन शीर्षकाखाली ....सत्यवान सलमान आणी पुराव्याचे पतंग .....लोकसत्ता ??
                Reply
                1. P
                  Pravin
                  Dec 10, 2015 at 11:52 am
                  यावर एकाच पर्याय आपणाला प्रजा अधीन राजा कायदा पाहिजे.
                  Reply
                  1. P
                    Pravin
                    Dec 10, 2015 at 11:14 am
                    लेखकाच्या म्हणण्यानुसार जर फ़क़्त पुरावाच महत्वाचा असेल तर गरीब माणसे असेच श्रीमंतांकडून चिरडले जाणार. कारण पैश्याच्या जोरावर आपल्या देशात काहीही करता येते. पण लेखक पण यावर दुसरा चागला पर्याय देत नाही तर आहे त्यात adjust करण्याचा सल्ला देतो. यावरून लोकसत्ता बद्दलपण संशय येतोय. विचार करावा लागेल की हे वृत्तपत्र वाचावे की नाही
                    Reply
                    1. P
                      pritam
                      Dec 10, 2015 at 4:13 pm
                      न्यायालयाच्या या निर्णयाने न्याय व्यवस्थेवरील लोकांचा विश्वास उडायला वेळ लागणार नाही
                      Reply
                      1. R
                        RJ
                        Dec 11, 2015 at 1:22 am
                        रवींद्र पाटील हे खासगी सुरक्षा रक्षक होते की सरकारने पुरवलेले ?
                        Reply
                        1. R
                          RJ
                          Dec 10, 2015 at 5:08 pm
                          लेखात म्हटलेय 'पुराव्याची व्यवस्था करणारी व्यक्ती तगडी असेल आणि आपल्याइतकाच तगडा पुरावा ती सादर करू शकत असेल तर सत्य हे असत्य ठरू शकते आणि असत्याचे रूपांतर सत्यात होऊ शकते..जी जबानी सत्र न्यायालयाने ग्राह्य मानली तीच जबानी उच्च न्यायालयाने हा पुरावा ठरू शकत नाही, असे मत नोंदविले....' पुराव्याची व्यवस्था व्यक्तीने करायची असते की यंत्रणेने ? इथे तर पुरावा तोच आहे, व्यक्ती तीच आहे, मात्र न्यायालय बदललेय आणि प्रमुख साक्षीदार मृत झालाय . ह्याचा अर्थ काय ? राम रतन धन पायो ?!
                          Reply
                          1. R
                            rakesh amrutsagar
                            Dec 11, 2015 at 4:40 am
                            येस मी मत आहे परतू देशासमोर काय संदेश गेलं वरचा कोर्ठात गेंल पाहिज जेणे करून ह्या देशात योगे संदेश जाईल सलमान खान देशाला महात्व्हाचा नाही पण या देशालातिल लोकांना खास करून श्रीमंतांना आणि अशा अनेक वेक्ती ना जे समजतात कि काहीपण होऊ शकत त्यांना धडा शिकवाव योगे संदेश गेला पाहिज गरीबांमध्ये
                            Reply
                            1. S
                              sandhesh
                              Dec 10, 2015 at 11:29 am
                              कसले उपदेशाचे डोस पाजता आहात लेखक महोदय.जनतेला सगळे समजते .सबळ पुरावा पैसा असेल तर नसतानाही बनवता येतो आणि सत्य हे निर्माण केले जावू शकते. कायदा सक्षम आहे पण त्याची अंबजावणी करणारे चोर आहेत या गोष्टीची चीड येण्याचे सोडून सामान्य जनतेला तुमचे उपदेशामृत पाजता आहात तुम्ही पत्रकार असून या सगळ्याला समजून उमजून पाठींबा देणारे लेख लिहित आहात पण लक्षात ठेवा जनता जागी आहे समजूतदार आहे तुमच्या सारखी झोपलेली नाही.
                              Reply
                              1. S
                                s g
                                Dec 11, 2015 at 2:00 pm
                                कायदा जरी एकंच असला तरी त्याचे स्पष्टीकरण खालच न्यायायालय , उच्य न्यायालय आणि सर्वोच न्यायालय बर्याच वेळा वेगवेगळे करतात.म्हणूनच सत्य जरी एकंच असले तरी न्यायदानात त्याचे सत्य,अर्धसत्य, आणि असत्य असे प्रकार घडतात. म्हणून न्यायदानात प्रत्येक वेळी सत्य असेलच असे नाही. न्याय म्हणजे सत्य असे समीकरण होईलच असे नाही. सत्यमेव जयते असे न्यायालयाच्या भिंतीवर लिहिलेले असते ते का असा प्रश्न मनामध्ये येतो. असो.
                                Reply
                                1. b
                                  b.CHANDRAN
                                  Dec 11, 2015 at 12:29 pm
                                  न्यायदेवतेच्या रक्तात अल्कोहोले च्या ऐवजी money चे नमुने मिळाले.
                                  Reply
                                  1. S
                                    Shriram
                                    Dec 10, 2015 at 9:49 am
                                    हे वाचून असा ग्रह होतो की रवींद्र पाटील याने साक्ष दिली आणि दुसर्याच दिवशी क्षयाचे जंतू त्याच्या शरीरात टोचून त्याचा खून करण्यात आला ( कोणाकडून हे उघड आहे) पण प्रत्यक्षात तसे झाले होते का ? आज सलमानला शिक्षा झाली असती तर पुरावा नसताना केवळ मुसलमान असल्याने अिष्णुतेमुळे त्याला शिक्षा दिली गेली असे गळेही अनेकांकडून काढले गेले असते. मी या बातमीवरील प्रतिक्रियेत विनोदाने लिहिले आहे ते इ-editor यांनी खरे मानलेले दिसते हे 'कायपो छे" वरून वाटते.
                                    Reply
                                    1. S
                                      Sudhir Kulkarni
                                      Dec 10, 2015 at 5:08 pm
                                      कायदा लाचार आहे नट धनदांडगे व राजकीय गुंडांपुढे.
                                      Reply
                                      1. Load More Comments