संपादकीय

सहकार कायद्याची स्वायत्तता

सर्व राज्यांना एकाच छापाचे सहकार कायदे करण्याचे बंधन आणणारा भाग केंद्र सरकारने ९७ व्या दुरुस्तीद्वारे राज्यघटनेत घातला, तो गुजरात उच्च न्यायालयाने रद्दबातल ठरवला. महाराष्ट्राने मात्र या घटनादुरुस्तीच्या आधीच सहकार कायद्यात सुधारणा केल्या होत्या. राज्यातील तो सहकार कायदा अद्याप मंजूर झाला नसल्याने, आता मिळालेल्या स्वायत्ततेच्या आधारे आणखी सुधारणा करता येतील..

सावधान, पुढे शरीफ आहेत..

१०२. जनप्रियत्व

श्रीगोंदवलेकर महाराज यांचे जे विचार आपण गेल्या भागात वाचले त्यातून अनेक तरंग आपल्या मनात उमटले असतीलच. त्यांचा मागोवा घेत बोधाचा अर्थ जाणून घेण्याचा प्रयत्न करू. श्रीमहाराजांच्या सांगण्यात एक शब्द आला आहे तो म्हणजे 'जनप्रियत्व'.

१००. ज्याचं कुणी नाही असा कोण?

वस्तूकरणाचं स्मारक!

माणसं जगतात, रोजच्या रगाडय़ानं पिचूनसुद्धा जगतात, जगण्याचा आनंद मिळवतात.. तेव्हा आपल्या हाताबाहेरची एक व्यवस्था आपलं वस्तूकरण करते आहे, हे या माणसांना लक्षात येत असेल का? या वस्तूकरणाची जणू 'स्मारकं' ठरणारी शिल्पं सन १९७० ते १९९० मध्ये उभारली गेली होती..

चित्राचं जाहिरातीसारखं नसतं..

गरज आहे दुसऱ्या गणराज्याची

भारतीय संसद लोकांचे प्रतिनिधित्व करतच नाही. आपला देश अनेक समाजांचा, अनेक समुदायांचा बनलेला आहे. त्या सर्वाचे प्रतिनिधित्व करणारी संसद निवडून यावी अशी इच्छा असेल तर जर्मनीतील 'प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व' सारखी पद्धत अवलंबणे आवश्यक आहे..

ऊसशेतीने केलेली वाताहत

जाति'दृढमूलन' आणि 'पुरोगामि'त्व

पूर्वजांचा सूड वंशजांवर काढण्याचा कोणालाही अधिकार नाही. पूर्वजांचा गौरव हे स्वत:चे कर्तृत्व असल्यासारखे मिरवणे किंवा पूर्वजांना हीन लेखले गेले याआधारे स्वत:त ग्रस्ततागंड कुरवाळत बसणे, हे व्यर्थ आणि आत्मघातकी आहे. कोणीच अर्ज करून जन्माला येत नाही. इतिहास हा शिकण्यासाठी असतो, त्यात अडकण्यासाठी नव्हे.

नवमार्ग-शोधनाचे सिद्धान्त

सीबीआयच्या निमित्ताने- लोकशाहीमध्ये शासकीय यंत्रणा कशा चालवू नयेत!

विभिन्न संस्थांना स्वायत्तपणे काम करू देण्यात आपला लोकशाही व्यवहार कमी पडतो आहे. खुल्या आणि सार्वजनिक हिताच्या संस्थात्मक जीवनावर लोकशाही अवलंबून असते. तिचे रूपांतर आपण कर्कश आणि हस्तक्षेपप्रधान राजकारणात करतो आहोत का?

राजकारण्यांची भाषा आणि.. सार्वजनिक विवेकाचा प्रश्न

बुकमार्क : पेसोआचा पेटारा

हा गेल्या शतकात इंग्रजीत आलेल्या जागतिक साहित्याचा नकाशा.. देशोदेशींच्या लेखकांनी ऐरणीवर आणलेल्या आधुनिक प्रश्नांची ठिकाणं दाखवणारा आणि साहित्याच्या अक्षांश-रेखांशांवर हे लेखक कुठे आहेत, यावरही बोट ठेवणारा.. या सदराचा पहिला मानकरी आहे पोर्तुगीज साहित्यात एकहाती आधुनिकवाद आणणारा फर्नादो पेसोआ.

वाळूत मारल्या रेघा..

पाश्चात्त्यांच्या दृष्टीने मध्यपूर्व तर भारतीयांच्या दृष्टीने पश्चिम आशिया असलेल्या २४ आखाती देशांविषयीचा हा कोश अतिशय मनोरंजक आहे. यातून या प्रदेशांचा इतिहास, त्यांची गुंतागुंत, संघर्ष, धर्म, राजकारण आणि इतिहास यांची थोडक्यात पण मूलभूत माहिती जाणून घेता येते. पश्चिम आशिया जाणून घेण्यासाठी हे पुस्तक हा अनिवार्य असा पर्याय आहे.

आत्मप्रौढीमागचे प्रौढपण

स्मृती एका आवाजाची..

ललिता देऊळकर-फडके यांचा २५ मे हा स्मृतिदिन, यंदाचा तिसरा. 'रेडिओ सिलोन'वरील जुन्या, अजरामर चित्रपटसंगीताच्या श्रोत्यांना 'ललिता देऊळकर' हे नाव परिचित आहे.. १९४८ सालच्या अतिशय लोकप्रिय 'नदिया के पार' चित्रपटातील 'मेरे राजा हो ले चल नदिया के पार' हे युगुलगीत (मोहम्मद रफींसह) किंवा याच चित्रपटातील ललिताजींनी गायिलेली अन्य गाणीही (संगीत : सी. रामचंद्र) आठवत असतील..

धर्मातून मुक्तीकडे जाण्याचा मार्ग जाणणारा विद्वान..