गॅस पाठोपाठ सल्फ्युरिक ॲसिडच्या तुटवड्याची शक्यता, साखर कारखाने आणि खतांच्या निर्मितीमध्ये नवी अडचण

साखर कारखान्यांमध्ये उसाच्या रसापासून साखर वेगळी करण्यासाठी रसातील पाण्याचे प्रमाण कमी करताना सल्फ्युरिक ॲसिडचा वापर करावा लागतो. गेल्या वर्षभरात या ॲसिडचा एक लाख ५ हजार टन वापर झाला होता. वेसर्न्स शुगर मिल असोसिएशनचे अध्यक्ष बी. बी. ठाेंबरे म्हणाले, ‘ गेल्या काही महिन्यापासून सल्फ्युरिक ॲसिडची कमतरता जाणवतच होती.

गेल्या वर्षी १५ हजार रुपये टन असणारे ॲसिड आता ६० हजार रुपयांपर्यंत वाढले आहे. साखर कारखान्याच्या प्रक्रियेत गंधक लागते. हे तेल शुद्धीकरणाच्या प्रक्रियेतून मिळते. या क्षेत्रात महाराष्ट्रात एकमेव पुरवठादार एजन्सी म्हणून रिलायन्स हे एकमेव नाव होते.तेल शुद्धीकरण करणाऱ्या कंपन्यांकडून ॲसिडचा पुरवठा होतो. साधारणत: मध्यम क्षमता असणाऱ्या साखर कारखान्यांना २५० टन एवढे ॲसिड लागते. ’ युद्धजन्य स्थितीमध्ये हा पुरवठा विस्कळीत होऊ शकतो अशी भीती व्यक्त होत आहे.

या क्षेत्राची माहिती असणारे उद्योजक संदीप देशमुख म्हणाले, ‘ कच्च्या तेलाची गुणवत्ता हलके किंवा जड आणि गोड किंवा तुरट अशा प्रकारे माेजले जाते. मध्य पूर्व भागातून येणाऱ्या तेलामध्ये गंधकाचे प्रमाण १.५ ते २.५ टक्के असते. व्हेन्यूझुएलामधून येणाऱ्या कच्च्या तेलात गंधकाचे प्रमाण अनुक्रमे ३ ते ५.५ एवढे असते. तर रशियाकडून येणाऱ्या तेलात हे प्रमाण तुलनेने कमी असते. गंधक हा साखरेसाठी मुख्य घटक असतो. त्याचे दर आणि उपलब्धता यात समस्या येऊ शकतात. त्याकडे सरकारने लक्ष देण्याची गरज आहे.’

गेल्या काही आठवड्यात ॲसिडच्या किंमतीमध्ये ३० टक्क्यांची वाढ झाली आहे. गंधक केवळ निर्यातीवर अवलंबून नाही. मात्र, युद्धस्थितीमध्ये या कडे लक्ष दिले नाही तर परिणाम गंभीर होऊ शकतात. ’ केवळ साखरच नाही तर खते, धातूवरील प्रक्रिया उद्योग, तेल शुद्धीकरण कारखाने, रंग आदीमध्ये वापरली जाते. त्यामुळे आता सल्फ्युरिक ॲसिडचा तुटवडा हाेऊ शकतो. ’ यातून मार्ग काढण्यासाठी विविध कंपन्यांबरोबर सरकारने समन्वय ठेवून काम करावे, असा सल्लाही उद्योग मंत्र्यांना बैठकीत देण्यात आला.