Union Budget 2026 Speech: अर्थमंत्र्यांच्या अर्थसंकल्पीय भाषणाच्या पद्धतीमध्ये बदल; ७५ हून अधिक वर्षांपासून सुरू असलेली परंपरा होणार खंडित

परंपरेनुसार, अर्थसंकल्पीय भाषणांमध्ये भाग ‘अ’ वर मोठ्या प्रमामात लक्ष केंद्रित केले जात असे, ज्यात तपशीलवार वित्तीय घोषणा आणि संख्यात्मक माहितीचे वर्चस्व असायचे. दुसरीकडे, भाग ‘ब’ हा सहसा संक्षिप्त धोरणात्मक विधाने आणि समारोपाच्या टिप्पणीपुरता मर्यादित असायचा.

पण, या वर्षीच्या सादरीकरणाची ही पद्धत पूर्णपणे बदलली आहे. सरकारी सूत्रांनी माहिती दिली की, अर्थमंत्री निर्मला सीतारामण भाग ‘ब’ चे अत्यंत तपशीलवार सादरीकरण करतील, जे त्यांच्या भाषणाचा मुख्य केंद्रबिंदू असेल अशी अपेक्षा आहे.

पुनर्कल्पित भाग ‘ब’ मध्ये तात्काळ प्राधान्यक्रम आणि अनेक वर्षांच्या धोरणात्मक उद्दिष्टांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल, असे सूत्रांनी सांगितले. हा दुहेरी दृष्टिकोन सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीच्या तातडीच्या गरजा आणि शाश्वत आर्थिक वाढीच्या तयारीमध्ये संतुलन साधण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो.

गेल्या वर्षीच्या अर्थसंकल्पीय भाषणाच्या भाग ब मध्ये काय होते?

अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण गेल्या वर्षीच्या अर्थसंकल्पीय भाषणाच्या भाग ब वर अधिक लक्ष केंद्रित करणार आहेत, जो दशकांपासून चालत आलेल्या परंपरेपेक्षा वेगळा आहे. गेल्या वर्षीच्या अर्थसंकल्प २०२५-२६ च्या भाग ब मध्ये जाहीर केलेल्या प्रमुख प्रस्तावातील मुद्दे;

• नवीन कर व्यवस्थेत अधिक सूट: १२ लाख रुपयांपर्यंतचे उत्पन्न (भांडवली नफा वगळून) करमुक्त असेल. यामुळे सरकारच्या महसुलात अंदाजे १ लाख कोटी रुपयांची घट होईल.
• टीडीएस आणि टीसीएस नियमांमध्ये सुलभता: ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याज उत्पन्नावरील टीडीएस मर्यादा ५०,००० वरून १ लाख करण्यात आली. भाड्यावरील टीडीएस मर्यादा २.४ लाख वरून ६ लाख करण्यात आली होती.
• टीसीएस मर्यादा वाढवली: टीसीएस (स्रोतावर कर संकलन) मर्यादा १० लाख करण्यात आली आहे. टीसीएस जमा करण्यात विलंब हा आता गुन्हा मानला जाणार नाही.
• अद्ययावत रिटर्न भरण्याची अंतिम मुदत वाढवली: लोकांना स्वेच्छेने कर भरण्यास प्रोत्साहित करण्यासाठी, कोणत्याही कर निर्धारण वर्षासाठी अद्ययावत आयकर रिटर्न भरण्याची अंतिम मुदत २ वर्षांवरून ४ वर्षांपर्यंत वाढवण्यात आली होती.
• लहान धर्मादाय ट्रस्टसाठी दिलासा: लहान धर्मादाय ट्रस्ट आणि संस्थांच्या नोंदणीसाठी वैधता कालावधी ५ वर्षांवरून १० वर्षांपर्यंत वाढवण्यात आला आहे, ज्यामुळे अनुपालन सोपे झाले होते.