EPFO Rules After Marriage: लग्न हा प्रत्येकाच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा टप्पा असतो. मात्र, लग्नानंतर केवळ आधार, पॅन किंवा बँक खात्यातील माहिती अपडेट करून चालत नाही. जर तुम्ही Employees’ Provident Fund (EPF) चे सदस्य असाल, तर लग्नानंतर EPF ई-नॉमिनेशन (e-Nomination) अपडेट करणे अनिवार्य आहे. अन्यथा, तुमचे जुने नॉमिनेशन आपोआप अवैध ठरू शकते आणि भविष्यात PF, EPS किंवा EDLI च्या रकमेवर दावा करताना कुटुंबीयांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.
लग्नानंतर जुने नॉमिनेशन का रद्द होते?
EPF Scheme 2026 नुसार, जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने लग्नाआधी नॉमिनेशन केले असेल, तर लग्नानंतर ते नॉमिनेशन वैध राहत नाही. कारण लग्नानंतर सदस्याच्या ‘कुटुंब’ची व्याख्या बदलते. त्यामुळे विवाहानंतर नव्याने ई-नॉमिनेशन करणे आवश्यक आहे.
नवीन ई-नॉमिनेशन का महत्त्वाचे?
नवीन ई-नॉमिनेशन केल्यास खालील लाभ मिळतात:
- PF खात्यातील जमा रक्कम नामनिर्देशित व्यक्तीला सहज मिळू शकते.
- Employees’ Pension Scheme (EPS) अंतर्गत लाभ मिळण्यास मदत होते.
- Employees’ Deposit Linked Insurance (EDLI) योजनेतील विमा लाभ मिळवणे सोपे होते.
- आधारशी लिंक असलेल्या OTP प्रमाणीकरणाद्वारे कुटुंबीय ऑनलाइन क्लेम करू शकतात.
- आर्थिक अडचणीच्या काळात वारसांना कायदेशीर प्रक्रियेत विलंब होत नाही.
EPFO मध्ये ‘कुटुंब’ म्हणजे कोण?
पुरुष सदस्यासाठी
- पत्नी
- विवाहित किंवा अविवाहित मुले
- अवलंबून असलेले आई-वडील
- मृत मुलाची पत्नी आणि त्याची मुले
महिला सदस्यासाठी
- पती
- विवाहित किंवा अविवाहित मुले
- अवलंबून असलेले आई-वडील
- पतीचे अवलंबून असलेले आई-वडील
- मृत मुलाची पत्नी आणि त्याची मुले
लग्नानंतर कोणाला नॉमिनी बनवू शकता?
विवाहित EPF सदस्य खालील व्यक्तींना नॉमिनी म्हणून निवडू शकतात:
- पती किंवा पत्नी
- मुले
- अवलंबून असलेले आई-वडील
- EPFO च्या नियमांनुसार पात्र इतर कुटुंबीय
विशेष म्हणजे, एकापेक्षा अधिक नॉमिनी निवडण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. तसेच प्रत्येकाला किती टक्के रक्कम मिळावी हेही सदस्य ठरवू शकतात.
EPF मध्ये ई-नॉमिनेशन कसे अपडेट कराल?
ई-नॉमिनेशन करण्यासाठी पुढील प्रक्रिया पूर्ण करा:
- EPFO च्या सदस्य पोर्टलवर UAN आणि पासवर्डने लॉगिन करा.
- Manage या पर्यायावर क्लिक करून e-Nomination निवडा.
- नॉमिनीची माहिती भरा.
- आवश्यक असल्यास अलीकडील प्रोफाइल फोटो अपलोड करा.
- ई-साइनद्वारे (e-Sign) नॉमिनेशन सबमिट करा.
- पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर यशस्वी नॉमिनेशनचा संदेश स्क्रीनवर दिसेल.
कोण करू शकतात ई-नॉमिनेशन?
- UAN आधारशी लिंक आणि पडताळणी (Aadhaar Verified) असणे आवश्यक.
- ई-नॉमिनेशनची सुविधा फक्त सदस्याच्या UAN लॉगिनमधूनच उपलब्ध आहे.
- सेवाकाळात कोणत्याही वेळी नॉमिनेशन अपडेट करता येते.
अनेक कर्मचारी लग्नानंतर EPF नॉमिनेशन अपडेट करण्याकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र, भविष्यात कोणतीही अनपेक्षित घटना घडल्यास PF, पेन्शन आणि विमा लाभ मिळवताना कुटुंबीयांना मोठा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे लग्न झाल्यानंतर शक्य तितक्या लवकर EPFO पोर्टलवर जाऊन नवीन ई-नॉमिनेशन नोंदवणे हा अत्यंत महत्त्वाचा आर्थिक निर्णय ठरू शकतो.
