Employees’ Provident Fund Organisation Is Undergoing Digital Transformation With EPFO 3.0: भविष्य निर्वाह निधीतील (पीएफ) बचत काढणे म्हणजे पूर्वीपासून एक किचकट आणि लांबलचक प्रक्रिया होती. आता यात बदल होण्याची शक्यता आहे, कारण सरकार सेवानिवृत्ती निधी प्रणालीमध्ये एक मोठा बदल केला आहे, ज्याचा उद्देश संबंधितांना त्यांचा निधी कमीत कमी वेळेत उपलब्ध करून देणे आहे.
EPFO 3.0 हे प्रामुख्याने कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या प्रणालींचे एक डिजिटल अद्ययावतीकरण (अपडेट) आहे, जे मानवी हस्तक्षेप कमी करण्यासाठी आणि लाखो सदस्यांसाठी सेवा सुधारण्यासाठी तयार केले आहे. येत्या काही महिन्यांत याची पूर्ण अंमलबजावणी अपेक्षित आहे, ज्यामध्ये अनेक वैशिष्ट्ये आधीच सुरू करण्यात आली आहेत आणि इतरांवर काम सुरू आहे.
जलद दावे, कमी अवलंबित्व
सर्वात मोठ्या बदलांपैकी एक म्हणजे दावा प्रक्रियेत (क्लेम प्रोसेसिंगमध्ये) झालेला बदल. संस्थेने दाव्यांच्या स्वयंचलित सेटलमेंटचा (ऑटो-सेटलमेंटचा) विस्तार केला असून, त्याची मर्यादा ५ लाख रुपयांपर्यंत वाढवली आहे. पैसे काढण्याच्या विनंत्यांचा मोठा हिस्सा आता स्वयंचलितपणे प्रक्रिया केला जात आहे, ज्यामुळे लागणारा वेळ कमी होतो आणि मॅन्युअल मंजुरीची भासत नाही.
या बदलामुळे नियोक्त्यांवरील (एम्प्लॉयर्सवरील) अवलंबित्वही कमी होत आहे. पूर्वी, नोकरी बदलताना भविष्य निर्वाह निधी (प्रोव्हिडंट फंड) खात्यांमधील हस्तांतरणासाठी अनेकदा नियोक्त्याच्या पडताळणीची आवश्यकता भासत असे, ज्यामुळे विलंब होत असे. नवीन प्रणालीअंतर्गत, केवायसी (KYC-compliant) खात्यांसाठी अशी अनेक हस्तांतरणे स्वयंचलितपणे प्रक्रिया केली जात आहेत, ज्यामुळे कर्मचाऱ्यांना त्यांचे पैसे अधिक सहजतेने हस्तांतरित करता येत आहेत.
UPI द्वारे पैसे काढणे
सध्या विकसित केल्या जात असलेल्या आणखी एका महत्त्वाच्या वैशिष्ट्यामध्ये, डिजिटल पेमेंट प्रणालींचा वापर करून भविष्य निर्वाह निधी (PF) काढण्याच्या सुविधेचा समावेश आहे. EPFO सध्या UPI द्वारे पैसे काढण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यावर काम करत आहे. यामुळे, सध्याच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत निधी थेट बँक खात्यात जमा होण्याची प्रक्रिया अधिक वेगवान होईल.
यासोबतच, दावा दाखल करणे, दाव्याचा मागोवा घेणे आणि पैसे काढणे यांसारख्या सेवा अधिक सुलभ करण्यासाठी एक नवीन मोबाईल ॲप्लिकेशन सादर केले जाण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे प्रत्यक्ष कागदपत्रांची पूर्तता करण्याची किंवा कार्यालयाला भेट देण्याची गरज आणखी कमी होईल.
स्वयंचलित प्रक्रिया आणि डिजिटल पडताळणीच्या दिशेने वाटचाल करून, सरकार या व्यवस्थेला पारंपारिक नोकरशाहीपेक्षा एखाद्या बँकिंग प्लॅटफॉर्मप्रमाणे अधिक कार्यक्षम बनवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
पण, अद्याप सर्वच वैशिष्ट्ये पूर्णपणे कार्यान्वित झालेली नाहीत. UPI आधारित पैसे काढण्याची सुविधा आणि नवीन डिजिटल पायाभूत सुविधांचे काही भाग यांसारख्या सेवा अद्यापही टप्प्याटप्प्याने सुरू केल्या जात आहेत, त्यामुळे ही व्यवस्था सध्या संक्रमण अवस्थेतच आहे.
