Professional Tax म्हणजे काय आणि तो कोणाला भरावा लागतो? महाराष्ट्रात हा कर आकारला जातो का? जाणून घ्या काय आहेत नियम

जरी आयकराइतकी मोठ्या प्रमाणात त्याची चर्चा होत नसली तरी, ज्या राज्यांमध्ये हा कर आकारला जातो त्या राज्यांमध्ये व्यवसायातून उत्पन्न मिळवणाऱ्या व्यक्तींसाठी व्यावसायिक कर महत्त्वाचा आहे. त्याबद्दल जाणून घेतल्यास नियम पालन करण्यात आणि आर्थिक नियोजनाबद्दल तुम्हाला अधिक स्पष्टता येईल.

व्यावसायिक कर म्हणजे काय?

व्यावसायिक कर हा एक प्रकारचा थेट कर आहे, जो राज्य सरकारे व्यवसाय, व्यापार किंवा नोकरी करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांवर आकारतात. तो मिळवलेल्या उत्पन्नाच्या टक्केवारी म्हणून आकारला जातो.

कंपन्या कर्मचाऱ्यांच्या पगारातून व्यावसायिक कर वजा करतात, परंतु स्वयंरोजगार असलेल्या व्यक्तींनी तो थेट राज्य सरकारांना द्यावा लागतो.

भारतीय संविधानाच्या कलम २७६ अंतर्गत प्रति वर्ष व्यावसायिक कराची रक्कम २,५०० रुपयांपेक्षा जास्त असू शकत नाही. आयकर कायदा, १९६१ अंतर्गत व्यावसायिक कर वजावटीत येतो, ज्यामुळे तुमचे करपात्र उत्पन्न कमी होते आणि तुमची एकूण करदेयता कमी होते. हा राज्यस्तरीय कर असल्याने, त्याची रचना राज्यानुसार वेगवेगळी असू शकते.

कोणत्या राज्यांत व्यावसायिक कर आकारला जातो?

भारतातील सर्व राज्यांमध्ये व्यावसायिक कर आकारला जात नाही. मात्र, आंध्र प्रदेश, आसाम, बिहार, छत्तीसगड, गुजरात, कर्नाटक, केरळ, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, मणिपूर, मेघालय, मिझोराम, ओडिशा, पुद्दुचेरी, तामिळनाडू, त्रिपुरा, पश्चिम बंगाल आणि झारखंड या राज्यांमध्ये तो आकारला जातो.

व्यावसायिक कर न आकारी राज्ये

व्यावसायिक कर न आकारणाऱ्या राज्यांमध्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये अरुणाचल प्रदेश, दिल्ली, गोवा, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, जम्मू आणि काश्मीर, नागालँड, पंजाब, राजस्थान, सिक्कीम, उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, अंदमान आणि निकोबार, चंदीगड, दमण आणि दीव, दादरा आणि नगर हवेली आणि लक्षद्वीप यांचा समावेश आहे.

व्यावसायिक कर कोणाला भरावा लागतो?

व्यवसायातून उत्पन्न मिळवणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला तो आकारणाऱ्या राज्यांना व्यावसायिक कर भरावा लागतो. यामध्ये पगारदार कर्मचारी, डॉक्टर, वकील आणि सल्लागार यांसारखे व्यावसायिक समाविष्ट आहेत.

पगारदार व्यक्ती: सरकारी आणि खाजगी कंपन्यांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना व्यावसायिक कर भरावा लागतो.

व्यावसायिक: डॉक्टर, वकील, आर्किटेक्ट, चार्टर्ड अकाउंटंट इत्यादी व्यवसायांमध्ये काम करणाऱ्या व्यक्तींना व्यावसायिक कर भरावा लागतो.

व्यवसाय मालक: अनेक राज्यांमध्ये स्वयंरोजगार असलेल्या व्यक्ती आणि उद्योजकांना देखील व्यावसायिक कर भरावा लागतो.

पण, व्यावसायिक कर एका विशिष्ट रकमेपेक्षा कमी उत्पन्न असलेल्या व्यक्तींना लागू होत नाही. प्रत्येक राज्यामध्ये अचूक सूट मर्यादा वेगळी असते.

व्यावसायिक कराचा तुमच्या CTC मध्ये समावेश असतो का?

पगारदार व्यक्तींसाठी, व्यावसायिक कर त्यांच्या एकूण पगारावर वजावट असते. तो तुमच्या CTC चा भाग नसतो. CTC म्हणजे कंपनीला तुम्हाला कामावर ठेवण्यासाठी लागणारा एकूण खर्च असतो.

क्लिअरटॅक्सनुसार, व्यावसायिक कर हा कर्मचाऱ्याच्या हातात येणाऱ्या पगारातून वजावट किंवा कपात असते. तो दर महिन्याला त्या महिन्याच्या एकूण पगारावर आधारित मोजला जातो.

आयकर आणि व्यावसायिक कर एकसारखेच आहेत का?

आयकर आणि व्यावसायिक कर हे दोन्ही प्रत्यक्ष कर असले तरी, त्यांच्यात अनेक फरक आहेत.

केंद्र सरकारकडून आर्थिक वर्षातील व्यक्ती किंवा संस्थेच्या कमाईवर आयकर आकारला जातो. आयकराचा दर करदात्याच्या कर स्लॅबवर अवलंबून असतो, जो सरकार ठरवते. हा कर संपूर्ण भारतात लागू केला जातो आणि विशिष्ट रक्कम कमावणाऱ्या व्यक्ती आणि संस्थांवर आकारला जातो. तुम्ही जितके जास्त कमवाल तितका कर वाढतो आणि त्याला कमाल मर्यादा नसते.

याउलट, काही राज्य सरकारांकडून नोकरी करणाऱ्या व्यक्ती, व्यावसायिक आणि व्यवसाय मालकांच्या एकूण उत्पन्नावर व्यावसायिक कर आकारला जातो. तो व्यवसाय किंवा व्यापारावर आधारित असतो. काही राज्यांमध्ये व्यावसायिक कर आकारला जातो तर काही राज्यांमध्ये त्याला सूट दिली जाते. व्यावसायिक कराची कमाल मर्यादा २,५०० रुपये आहे.

व्यावसायिक कर सहसा मासिक भरला जातो, तर आयकर सहसा वार्षिक भरला जातो. आयकरात प्रगतीशील स्लॅब असतात, तर व्यावसायिक करात राज्यनिहाय फरक असलेले निश्चित स्लॅब असतात. आयकर सेल्फ फायलिंग किंवा टीडीएसद्वारे भरला जातो, तर व्यावसायिक कर कंपन्या पगारदार व्यक्तींच्या पगारातून वजा करतात.