स्मॉल कॅपचा मोठा धमाका; ‘एचबीएल इंजिनिअरिंग’ ठरेल का जॅकपॉट?

प्रवर्तक ५९.११
परदेशी गुंतवणूकदार ५.९४
बँक/ म्युच्युअल फंड/ सरकार ०.७९
इतर/ जनता ३४.१६
पुस्तकी मूल्य: रु. ८०
दर्शनी मूल्य: रु. १/-
लाभांश: १००%

प्रति समभाग उत्पन्न: रु. २९.४
किंमत उत्पन्न गुणोत्तर: २७.२
समग्र किंमत उत्पन्न गुणोत्तर: २३.९
डेट इक्विटी गुणोत्तर: ०.०३
इंट्रेस्ट कवरेज गुणोत्तर: ७६.३
रिटर्न ऑन कॅपिटल एम्प्लोइड (आरओसीई): ५८.४

बीटा : १.४
बाजार भांडवल: रु. २२,८०१ कोटी (स्मॉल कॅप)
वर्षभरातील उच्चांक/ नीचांक: ११२२/५४२
गुंतवणूक कालावधी : २४ महिने

वर्ष १९८६ मध्ये स्थापन झालेली एचबीएल इंजिनिअरिंग म्हणजे पूर्वाश्रमीची एचबीएल पॉवर सिस्टम्स लिमिटेड. ही कंपनी विविध प्रकारचे बॅटरी संच, ई-मोबिलिटी उत्पादने आणि इतर उत्पादनांचे उत्पादन व सेवा पुरवठा करते. औद्योगिक बॅटरी निर्मिती क्षेत्रात एचबीएल हे एक अत्यंत नावाजलेले नाव आहे. कंपनीने इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातही आपले भक्कम स्थान निर्माण केले असून, आता विविध ग्राहक उद्योगांमध्ये तिचा महसूल आधार बहुआयामी व विस्तारलेला आहे. कंपनी दूरसंचार, रेल्वे आणि संरक्षण यांसारख्या ‘कोअर सेक्टर्स’च्या गरजा पूर्ण करते.

कंपनीसाठी महसूल मिळवून देणाऱ्या प्रमुख स्रोतांपैकी ‘बॅटरी’ हे क्षेत्र आजही अग्रस्थानी असून, त्यानंतर ‘इलेक्ट्रॉनिक्स’ क्षेत्राचा क्रमांक लागतो. कंपनीचे तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेश या राज्यांमध्ये एकूण ५ उत्पादन प्रकल्प आहेत. संशोधन व विकास (आरअँडडी) आणि व्यावसायिक पायाभरणीच्या जोरावर, एचबीएलने आर्थिक वर्ष २०३० पर्यंत ४,५०० कोटी रुपयांचा महसूल मिळवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.

व्यवसाय विभाग

१) औद्योगिक बॅटरी संच

लेड बॅटरी संच दूरसंचार, रेल्वे, यूपीएस, डेटा सर्व्हर आणि संरक्षण क्षेत्रांना सेवा पुरवतात.
निकेल-कॅडमियम बॅटरी संच: या उत्पादनाने जागतिक बाजारपेठेत दुसरे स्थान पटकावले आहे. तेल व वायू आणि ऊर्जा क्षेत्रांमधील वाढीमुळे देशांतर्गत मागणीला मोठी चालना मिळाली. निर्यातीमध्ये ४० टक्के वाढ झाली, ज्याचे मुख्य श्रेय नवीन ओईएम (मूळ उपकरण उत्पादक) आणि ईपीसी ग्राहकांना (विशेषतः मध्य-पूर्वेकडील देशांमधील) जाते.

लिथियम बॅटरी संच: लिथियम बॅटरी संच आता औद्योगिक व्हीआरएलए बॅटरींच्या तुलनेत किंमतीच्या बाबतीत स्पर्धाक्षम बनत आहेत; परिणामी, प्रमुख क्षेत्रांमध्ये व्हीआरएलए बॅटरींचा बाजारातील हिस्सा हळूहळू कमी होत जाईल. कंपनीच्या प्रमुख ग्राहकांमध्ये ‘वंदे भारत’ रेल्वे गाड्या, सीमेन्स जर्मनी, जागतिक संरक्षण दले आणि भारतीय संरक्षण दलाचे भविष्यातील पाणबुडी प्रकल्पांचा समावेश होतो.या कालावधीत या विभागात ३७ टक्के वाढ नोंदवली गेली.

२) संरक्षण क्षेत्र

कंपनी संरक्षण विमाने, क्षेपणास्त्रे, चिलखती वाहने, टॉर्पेडो प्रणोदन प्रणाली आणि पाणबुड्यांच्या प्रणोदन प्रणालीसाठी बॅटरी संच विकसित करते. तसेच, ग्रेनेड्स, तोफगोळे, रॉकेट्स, क्षेपणास्त्रे आणि विमानातून टाकले जाणारे बॉम्ब यांसारख्या शस्त्रांसाठी ‘इलेक्ट्रॉनिक फ्युज’ देखील विकसित करते.

३) औद्योगिक इलेक्ट्रॉनिक्स

रेल्वे सिग्नलिंग विभाग: १६० किमी प्रति तास वेगाने धावणाऱ्या रेल्वे गाड्यांच्या सुरक्षेसाठी विकसित करण्यात आलेली प्रगत ‘कवच v४.०’ प्रणाली प्रात्यक्षिकाद्वारे सादर करणारी आणि त्यानंतर तिचे प्रमाणीकरण (सर्टिफिकेशन) मिळवणारी ही पहिली ‘ओईएम’ कंपनी ठरली. १३ मे २०२५ रोजी ‘v४.०’ प्रमाणीकरण प्राप्त करून कंपनीने एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला. या यशाचा परिणाम म्हणून, कंपनीला ४,००० कोटी रुपयांची कंत्राटे मिळाली; या कंत्राटांतर्गत ६,९८० किमीचे रेल्वे जाळे, २,४२५ लोकोमोटिव्ह्ज (रेल्वे इंजिने), ७५८ रेल्वे स्थानके आणि ४६० लेव्हल क्रॉसिंग्ज (रेल्वे फाटके) यांचा समावेश आहे. या विभागाची वाढ लक्षणीय झाली आहे.

ट्रेन मॅनेजमेंट सिस्टम (टीएमएस): भारतात सध्या कार्यरत असलेल्या ६ ‘ट्रेन मॅनेजमेंट सिस्टम्स’पैकी ४ सिस्टम्स या कंपनीने बसवल्या आहेत. टीएमएसद्वारे सध्या व्यापलेले एकूण अंतर हे भारतीय रेल्वेच्या एकूण जाळ्याच्या २ टक्क्यांपेक्षाही कमी आहे. टीएमएस आणि त्यातील सुधारणांचा विस्तार रेल्वेच्या अधिकाधिक विभागांमध्ये टप्प्याटप्प्याने केला जाईल.

इलेक्ट्रिक हेवी ट्रक्स: ही कंपनी नवीन इलेक्ट्रिक ट्रक्स विकसित करत असून, सुरुवातीच्या मॉडेल्सची ‘जीव्हीडब्ल्यू’ (एकूण वाहन वजन) क्षमता ३५ आणि ५५ टन असेल. सध्या ट्रक्सच्या मूळ उत्पादकांना (ओईएम) सुटे भाग पुरवणाऱ्या स्रोतांकडूनच सर्व घटक खरेदी करून, ही कंपनी या ट्रक्सची जोडणी (असेंब्ली) करेल. मॅग्नेटची (चुंबकांची) अनुपलब्धता यांसारख्या अनपेक्षित समस्यांमुळे, या ट्रक्सची विक्री यंदाच्या आर्थिक वर्षात सुरू होईल, असा कंपनीचा अंदाज आहे.

भौगोलिक वितरण

देशांतर्गत: आर्थिक वर्ष २०२६ मध्ये ७४%
निर्यात: आर्थिक वर्ष २०२६ मध्ये २६%

कंपनी ५० हून अधिक बाजारपेठांमध्ये निर्यातीचा व्यवसाय करते. उत्तर अमेरिका, युरोप आणि मध्य-पूर्व यांसारख्या खंडांमध्ये तिचा विस्तार असून, एचबीएल अमेरिका इंक आणि एचबीएल जर्मनी या दोन उपकंपन्यांच्या माध्यमातून हा व्यवसाय चालवला जातो.

मुख्य ग्राहक आणि कार्यादेश

एचबीएलने गेल्या अनेक वर्षांत आपल्या ग्राहकांशी सातत्याने दृढ आणि सकारात्मक संबंध जोपासले आहेत. याचा परिणाम म्हणून, कंपनीला आपल्या विद्यमान ग्राहकांकडून कामाचे कार्यादेश पुन्हा (रिपीटऑर्डर) प्राप्त झाले आहेत. भारत संचार निगम लिमिटेड, भारतीय रेल्वे आणि इंडस टॉवर्स लिमिटेड यांसारख्या प्रतिष्ठित ग्राहकांकडून कंपनीला सातत्याने कार्यादेश प्राप्त होत आहेत. कंपनीच्या ‘ऑर्डर बुक’मध्ये टीसीएएस/टीएमएस प्रणाली, सिल्वर झिंक बॅटरीज, पाणबुड्यांसाठीच्या बॅटरीज, लिथियम बॅटरीज, व्हीआरएलए बॅटरीज, रेल्वे सिग्नलिंगची कामे आणि संरक्षण क्षेत्रातील इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादने इत्यादींचा समावेश आहे.

३१ डिसेंबर २०२५ रोजी, एचबीएलकडे २,९९९ कोटींची ‘ऑर्डर बुक’ होती. याव्यतिरिक्त, ३१ मार्च रोजी संपलेल्या तिमाहीमध्ये कंपनीने ‘कवच’ प्रणालीची ऑनबोर्ड उपकरणे पुरवणे, त्यांची चाचणी करणे आणि ती कार्यान्वित करणे यांसाठी एकूण १,३७५ कोटींच्या नवीन कार्यादेश देखील मिळवले आहेत. या कार्यादेशाची पूर्तता पुढील १२ महिन्यांत केली जाणार असून, त्यामुळे मध्यम कालावधीसाठी कंपनीच्या महसुलाबाबत एक आश्वासक आणि स्पष्ट चित्र निर्माण झाले आहे.

नुकत्याच संपलेल्या आर्थिक वर्षात कंपनीने गेल्या आर्थिक वर्षाच्या तुलनेत उलाढालीत ६८ टक्के वाढ साध्य करून ती ३,३०३ कोटी रुपयांवर गेली आहे तर नक्त नफ्यात तुलनेत तब्बल २९५ टक्के वाढ होऊन तो ८१४ कोटींवर गेला आहे. कंपनीला चित्तरंजन ‘लोकोमोटिव’कडून नुकतीच १७१४ कोटी रुपयांचे कार्यादेश मिळाले आहे. अर्थात इराण अमेरिका युद्धामुळे कंपनीच्या कामगिरीवर थोडाफार परिणाम होऊ शकतो. मात्र तरीही आगामी काळात देखील कंपनी प्रगतिपथावर राहील अशी अपेक्षा आहे.

सध्या ८१५ च्या आसपास उपलब्ध असलेला एचबीएलचा शेअर एक उत्तम दीर्घकालीन गुंतवणूक ठरू शकेल. शेअरबाजारातील अनिश्चितता पाहता हा शेअर सध्याच्या किमतीपेक्षा कमी भावात मिळू शकतो, म्हणून प्रत्येक मंदीत तसेच टप्प्याटप्याने शेअर खरेदीचे धोरण ठेवावे.

Stocksandwealth@gmail.com

वरील लेख केवळ विश्लेषणात्मक संशोधन असून तो गुंतवणूक सल्ला नाही.
प्रस्तुत लेखामध्ये सुचवलेल्या कंपनीच्या शेअर्स मध्ये लेखकाची वा त्याच्या जवळच्या नातेवाईकांची (उपलब्ध माहिती प्रमाणे) कुठलीही गुंतवणूक नाही किंवा असल्यास ती कंपनीच्या भरणा झालेल्या भाग भांडवलाच्या ०.१% पेक्षा कमी आहे. तसेच सुचवलेल्या कंपनीशी लेखकाचा कुठलाही संबंध नसून त्याने कंपनी कडून कुठलेही मानधन अथवा भेट वस्तु घेतलेली नाही.

लेखात सुचवलेल्या कंपनीचे संशोधन हे वाचकांच्या महितीसाठी असून, शेअर मधील गुंतवणूक वाचकांनी स्वत:च्या जोखमीवर अथवा सल्लागाराच्या सल्ल्याने करावी.