IPL Valuation: पैसा, ग्लॅमर आणि बिझनेस! आरसीबी आणि आरआरच्या विक्रीतून समोर आले आयपीएलचे आर्थिक सामर्थ्य

रॉयल चॅलेंजर्स बंगळुरूची मालकी आदित्य बिर्ला समूहाच्या नेतृत्वाखालील एका समूहाने १६,२०० कोटी रुपयांना संपादन केली, तर राजस्थान रॉयल्स ही फ्रँचायझी अमेरिकेतील एका समूहाने १५,२९० कोटी रुपयांना खरेदी केली.

या व्यवहारांतून आयपीएल फ्रँचायझींच्या मूल्यांकनामध्ये झालेली प्रचंड वाढ दिसून येते, ज्यामुळे आयपीएलचे स्थान जागतिक स्तरावरील सर्वात व्यावसायिकदृष्ट्या मौल्यवान क्रिकेट लीगपैकी एक म्हणून अधिकच भक्कम झाले आहे. चॅलेंजर्स बंगळुरूने आपली पहिली आयपीएल ट्रॉफी २०२५ मध्ये जिंकली असली, तरीही २००८ मधील मूळ लिलावापासून केवळ या एकाच संघाचे मूल्यांकन १५ पटींहून अधिक वाढले आहे.

संस्थात्मक गुंतवणुकीमुळे चालना

हंसा रिसर्च ग्रुपचे उपाध्यक्ष प्रमोद पवार यांनी नमूद केले की, आरसीबी आणि आरआरच्या विक्रीतून हे स्पष्ट होते की आयपीएल संघ आंतरराष्ट्रीय व्यावसायिक क्रीडा मालमत्तांच्या बरोबरीचे झाले आहेत आणि ते मोठ्या प्रमाणात जागतिक भांडवल आकर्षित करत आहेत. “हे व्यवहार स्पष्टपणे दाखवतात की आयपीएल फ्रँचायझींना आता जागतिक क्रीडा मालमत्तांप्रमाणेच महत्त्व दिले जाते आणि त्यांचा व्यवहार केला जातो”, असे ते म्हणाले. याबाबत बिझनेस वर्ल्डच्या वृत्तात उल्लेख आहे.

त्यांनी पुढे यावर जोर दिला की, आरसीबी आणि आरआरमध्ये दिसून आलेले मूल्यांकन आणि गुंतवणूकदारांच्या स्वारस्यातून इतर आयपीएल फ्रँचायझी महत्त्वाचे धडे शिकू शकतात. हे धडे केवळ मैदानातील कामगिरीबद्दल नाहीत, तर एक मौल्यवान क्रीडा व्यवसाय आणि ब्रँड कसा तयार करायचा याबद्दल आहेत.

भविष्यातील वाढीसाठी धोरणात्मक धडे

खेलो मोरचे सह-संस्थापक आणि भारतीय क्रिकेट संघाच्या निवड समितीचे माजी सदस्य जतीन परांजपे यांनी अधोरेखित केले की, वाढलेले मूल्यांकन फ्रँचायझींच्या मालकी हक्कातील घट आणि परदेशी गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देऊ शकते. त्यांनी संघांना जागतिक गुंतवणूक पोर्टफोलिओमध्ये रुपांतर करणे, दोन महिन्यांच्या आयपीएल हंगामापलीकडे चाहत्यांचा सहभाग वाढवणे आणि परवाना व व्यापारीकरण कार्यांचा विस्तार करण्याच्या महत्त्वावर भर दिला. “तुमचे वापरकर्ते जितके जास्त असतील आणि ते जितके जास्त काळ टिकून राहतील, तितके मूल्यांकन जास्त असेल”, असे ते म्हणाले. याचाही उल्लेख बिझनेस वर्ल्डच्या वृत्तात आहे.

उद्योग अहवालानुसार, आयपीएलमध्ये सध्या १० फ्रँचायझी आहेत, ज्यांचे एकत्रित मूल्यांकन १,३६,५०० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त) असण्याचा अंदाज आहे. २०२३-२७ साठी लीगच्या एकूण मीडिया हक्कांच्या लिलावातून ४८,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त मिळाले, जो देशांतर्गत क्रीडा मालमत्तेसाठी एक विक्रम आहे. प्रायोजकत्व, व्यापारीकरण आणि प्रसारण करारांमधून मिळणाऱ्या अपेक्षित रोख प्रवाहामुळे आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूकदारांना आयपीएल संघांच्या मालकीमध्ये वाढता रस का आहे, हे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते.