आयटी कंपन्यांचा ‘बेंच’वरील कर्मचाऱ्यांबाबत मोठा निर्णय; वाढता व्यावसायिक ताण कमी होणार

स्टाफिंग फर्म टीमलीज डिजिटलच्या आकडेवारीनुसार, आयटी क्षेत्रातील आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये – जसे की टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस, इन्फोसिस, एचसीएलटेक, विप्रो आणि टेक महिंद्रा – गेल्या तीन वर्षांत कर्मचाऱ्यांचा बेंचवरील कार्यकाळ आणि प्रमाण दोन्ही वेगाने कमी झाले आहे.

बेंच कालावधीतही झाली मोठी कपात

आयटी कंपन्यांनी केवळ बेंचवरील कर्मचाऱ्यांची टक्केवारीच कमी केली नाही, तर कर्मचाऱ्यांना बेंचवर ठेवण्याचा कालावधीही लक्षणीयरीत्या मर्यादित केला आहे. पूर्वी एखादा आयटी इंजिनिअर सहजरीत्या ४५ ते ६० दिवस बेंचवर राहू शकत असे. मात्र आता सर्वच कंपन्यांमध्ये हा कालावधी कमी होऊन ३० ते ४५ दिवसांवर आला आहे.

बेंच स्ट्रेंथ म्हणजे काय आणि बदल का?

आयटी उद्योगात ‘बेंच’ म्हणजे असे कर्मचारी जे कंपनीच्या रोलवर असतात, परंतु कोणत्याही प्रत्यक्ष क्लायंटच्या प्रोजेक्टवर कार्यरत नसतात. नवीन प्रोजेक्ट्स आल्यास तातडीने मनुष्यबळ उपलब्ध व्हावे म्हणून कंपन्या कर्मचाऱ्यांना बेंचवर ठेवतात.

पूर्वीची स्थिती: एआय क्रांतीच्या आधीच्या काळात आयटी कंपन्यांची बेंच स्ट्रेंथ सरासरी २० ते ३० टक्के असायची.
सध्याची स्थिती: सध्या हे प्रमाण ८ ते १२ टक्क्यांवर आले आहे.
भविष्यातील लक्ष्य : ८ ते १० टक्क्यांपर्यंत किंवा त्याहून कमी ठेवून ‘लीन मॉडेल’कडे जाण्याचा प्रयत्न केला जाईल.

मुख्य कारणे: एआयचा प्रभाव आणि वर्कफोर्स रीस्ट्रक्चरिंग

उत्पादकतेत प्रचंड वाढ: कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) आणि ऑटोमेशनच्या वापरामुळे कर्मचाऱ्यांची काम करण्याची क्षमता वाढली आहे, ज्यामुळे कमी मनुष्यबळात अधिक काम वेगाने पूर्ण होत आहे.

री-स्किलिंगवर भर: नव्या प्रोजेक्ट्ससाठी नवीन कर्मचाऱ्यांना बेंचवर ठेवण्यापेक्षा सध्या कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांनाच ‘एआय’ आणि अद्ययावत तंत्रज्ञानाचे विशेष प्रशिक्षण दिले जात आहे.

खर्च नियंत्रण व नफा: जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, मंदीची भीती आणि क्लायंट्सकडून मिळणाऱ्या बजेटमधील कपातीमुळे कंपन्या कर्मचाऱ्यांचा युटिलायझेशन रेट जास्तीत जास्त वाढवून अनावश्यक खर्च टाळण्यावर भर देत आहेत.