मुंबई : जागतिक पातळीवर आणि भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रात सध्या मोठ्या घडामोडी घडत आहेत. एकीकडे जगभरातील प्रमुख टेक कंपन्यांमधील कर्मचारी कपातीचे सत्र थांबलेले नाही, तर दुसरीकडे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स अर्थात एआय आणि ऑटोमेशनच्या वेगवान प्रसारामुळे पारंपरिक स्वरूपाच्या नोकऱ्या धोक्यात आल्या आहेत. एका ताज्या अहवालानुसार, भारतातील सक्रिय आयटी नोकऱ्यांची संख्या गेल्या २८ महिन्यांतील नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे.
अशा आव्हानात्मक वातावरणात आयटी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांनी आपली नोकरी कशी टिकवावी आणि स्वतःचे करिअर सुरक्षित कसे ठेवावे, यावर उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी सखोल विश्लेषण आणि काही महत्त्वाचे सल्ले दिले आहेत.
आयटी क्षेत्रातील आव्हानांची कारणे काय?
एआय आणि ऑटोमेशनचा वाढता प्रभाव : सॉफ्टवेअर टेस्टिंग, बेसिक कोडिंग, डेटा एंट्री आणि कस्टमर सपोर्ट यांसारख्या मानवी श्रमावर आधारित आणि पुनरावृत्ती होणाऱ्या कामांची जागा आता प्रगत एआय टूल्स घेत आहेत.
जागतिक बाजारपेठेतील मंदी : अमेरिकेसह युरोपीय देशांमधील आर्थिक अनिश्चिततेमुळे बहुराष्ट्रीय कंपन्यांनी नवीन भरती लक्षणीयरीत्या कमी केली आहे, ज्याचा थेट फटका भारतीय आयटी हब्सला बसत आहे.
अनुभवापेक्षा कौशल्याला प्राधान्य : कंपन्या आता केवळ जास्त वर्षे कामाचा अनुभव असणाऱ्यांपेक्षा थेट आवश्यक तंत्रज्ञानावर हुकूम असणाऱ्या उमेदवारांना प्राधान्य देत आहेत.
नोकरी टिकवण्यासाठी आणि प्रगतीसाठी तज्ज्ञांचे ५ मोलाचे सल्ले काय?
या आव्हानात्मक काळात आयटी प्रोफेशनल्सनी केवळ नोकरी वाचवण्याचा विचार न करता, बाजाराच्या गरजेनुसार स्वतःमध्ये बदल करणे गरजेचे आहे:
१. ‘एआय-प्रूफ’ कौशल्ये आत्मसात करा :
फक्त पारंपरिक प्रोग्रामिंगवर अवलंबून न राहता Generative AI, Machine Learning (ML), आणि Prompt Engineering यांसारख्या आधुनिक क्षेत्रांचे ज्ञान मिळवा. एआय काम सोपे कसे करू शकते, हे शिकणे गरजेचे आहे.
२. क्लाउड आणि सायबर सिक्युरिटीवर भर द्या :
सध्याच्या काळात Cloud Architecture (AWS, Azure, Google Cloud) आणि डेटा सुरक्षिततेसाठी सायबर सिक्युरिटी या क्षेत्रांमध्ये कुशल उमेदवारांची मागणी प्रचंड आहे. या क्षेत्रांतील नामांकित सर्टिफिकेशन्स तुमचे प्रोफाईल मजबूत करू शकतात.
३. डेटा सायन्स आणि ॲनालिटिक्स :
कोणत्याही व्यवसायात डेटा हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग बनला आहे. रॉ डेटाचे विश्लेषण करून व्यावसायिक निर्णय घेण्यास मदत करणाऱ्या ‘डेटा सायंटिस्ट’ आणि ‘डेटा इंजिनिअर्स’ची गरज बाजारात कायम राहणार आहे.
४. जीसीसीमधील संधी शोधा :
पारंपरिक आयटी सर्व्हिस कंपन्यांमध्ये भरती मंदावली असली, तरी भारतात ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्सचा विस्तार वेगाने होत आहे. परदेशी कंपन्या भारतात स्वतःची केंद्रे स्थापन करत असल्याने, तेथे नवीन आणि दर्जेदार रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होत आहेत.
५. सॉफ्ट स्किल्स आणि भावनिक बुद्धिमत्ता :
तांत्रिक ज्ञानासोबतच उत्तम संवाद कौशल्य (Communication), टीम मॅनेजमेंट, समस्या निवारण क्षमता (Problem Solving) आणि भावनिक बुद्धिमत्ता या गोष्टी एआय कधीही रिप्लेस करू शकत नाही. त्यामुळे या कौशल्यांचा विकास करा.
तज्ज्ञांचे मत काय? ‘लाइफलॉन्ग लर्निंग’ हाच एकमेव पर्याय
“तंत्रज्ञान क्षेत्रातील बदल आता वर्षांनुसार नाही, तर महिन्यांच्या गतीने होत आहेत. त्यामुळे तुम्ही पदवी कधी आणि कोणती घेतली, यापेक्षा तुम्ही सध्याच्या घडीला कोणते नवीन कौशल्य शिकत आहात, याला बाजारात किंमत आहे. सातत्याने शिकत राहणे हाच आयटी क्षेत्रात टिकून राहण्याचा एकमेव मार्ग आहे.”
