Petrol Diesel Price Hike : डिझेल प्रतिलिटर २५ रुपयांनी महागले; ‘या’ कंपनीकडून वाढ

नायरा एनर्जीने डिझेलच्या किमती प्रतिलिटर २५ रुपयांची वाढ केली आहे. बंगळुरूमध्ये पेट्रोलच्या दरात प्रति लिटर ७.४१ रुपयांची वाढ करण्यात आली आहे. आता ‘नॉर्मल’ (सामान्य) प्रकारच्या पेट्रोलचा दर ११९.८५ रुपये, तर ‘पॉवर’ प्रकारचा दर १२९.८५ रुपये झाला आहे. स्थानिक करांमुळे इतर बाजारपेठांमधील किमतींमध्ये थोडाफार फरक असू शकतो.

डिझेलच्या दरात मोठी, म्हणजेच प्रति लिटर २५.०१ रुपयांची वाढ नोंदवली गेली आहे. आता ‘नॉर्मल’ प्रकारच्या डिझेलचा किरकोळ विक्री दर १२३.५२ रुपये झाला आहे आणि या संदर्भात प्रतिक्रिया देण्यासाठी शेलचे प्रतिनिधी तात्काळ उपलब्ध होऊ शकले नाहीत. शेलची आठ वेगवेगळ्या बाजारपेठांमध्ये ३५० हून अधिक विक्री केंद्रे कार्यरत आहेत.

भारतातील इंधनाची किरकोळ विक्री करणारी सर्वात मोठी खासगी कंपनी असलेल्या ‘नयारा एनर्जी’ने देखील गेल्या आठवड्यात पेट्रोलच्या दरात ५ रुपये प्रति लिटर आणि डिझेलच्या दरात ३ रुपये प्रति लिटरने वाढ केली होती. आखाती देशांमधील युद्धामुळे जागतिक तेल दरात अलीकडे झालेली वाढ अंशतः ग्राहकांवर लागू करत ही दरवाढ करण्यात आली आहे.

भारतातील इंधन विपणन कंपन्यांवर सध्या मोठा ताण आला आहे; कारण २८ फेब्रुवारीपासून—ज्या दिवशी अमेरिका आणि इस्रायलने लष्करी हल्ले सुरू केले होते. आंतरराष्ट्रीय तेल दरात जवळपास ५० टक्क्यांनी वाढ होऊनही, पेट्रोल आणि डिझेलचे किरकोळ दर मात्र स्थिर (गोठलेले) ठेवण्यात आले होते.

खनिज तेलाचे दर वाढत असूनही, सरकारी मालकीच्या कंपन्यांनी इंधनाचे दर बऱ्याच अंशी स्थिर ठेवल्यामुळे, खासगी इंधन विक्रेत्यांवर मोठा दबाव निर्माण झाला आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपन्यांच्या विपरीत, खासगी कंपन्यांना किरकोळ विक्री दर स्थिर ठेवल्याबद्दल सरकारकडून कोणतीही भरपाई मिळत नाही; परिणामी, वाढलेल्या खर्चाचा बोजा ग्राहकांवर टाकणे त्यांना भाग पडते. आपल्या गरजेपैकी जवळपास ८८ टक्के खनिज तेलाची आयात करणाऱ्या भारताला, इंधनाच्या पुरवठ्यात होणाऱ्या व्यत्ययांचा विशेषतः मोठा फटका बसू शकतो.

…तर डिझेल लिटरमागे १९५ रुपयांवर

तेल विपणन कंपन्यांना वाढीव खर्चाचा बोजा ग्राहकांवर टाकण्याची परवानगी दिली गेली, तर मुंबईत डिझेलचे दर प्रति लिटर १९५.०२ रुपयांपर्यंत आणि पेट्रोलचे दर १२७.९४ रुपयांपर्यंत वाढू शकतात. १ एप्रिलच्या आकडेवारीनुसार, तेल विपणन कंपन्यांना स्वस्तात कराव्या लागत असलेल्या इंधन विक्रीमुळे, पेट्रोलमागे प्रति लिटर २४.४० रुपये आणि डिझेलमागे प्रति लिटर १०४.९९ रुपयांचे नुकसान होत आहे. आयात खर्च वाढूनही, त्यातुलनेत होत असलेली ही स्वस्तातील विक्री पाहता, सरकारी तेल कंपन्यांची ‘अंडर-रिकव्हरी’ वाढत आहे. मुंबईमध्ये पेट्रोल १०३.५४ रुपये प्रति लिटर आणि डिझेल ९०.०३ रुपये प्रति लिटर दराने विकले जात आहे. त्यात गेल्या जवळपास दोन वर्षात कोणतीही वाढ अथवा घट झालेली नाही. या आधी लोकसभा निवडणुकांच्या तोंडावर, १४ मार्च २०२४ रोजी पेट्रोल-डिझेलमध्ये प्रति लिटर २ रुपयांची कपात झाली होती.