‘ओल्ड मंक’ रम महाराष्ट्रातून अचानक गायब का झाली? ‘रॉयल चॅलेंज’, ‘बॅगपायपर’ आणि ‘ॲन्टिक्विटी ब्लू’ वरही FSSAI ची मोठी कारवाई!

‘ओल्ड मंक’, ‘रॉयल चॅलेंज’, ‘बॅगपायपर’ आणि ‘ॲन्टिक्विटी ब्लू’ यांसारख्या प्रसिद्ध ब्रँड्सचा यामध्ये समावेश आहे. दारू बनवताना नैसर्गिक प्रक्रियेचा वापर न करता, कृत्रिम फ्लेवर्स वापरल्याचे प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमध्ये उघड झाल्यानंतर ही धडक कारवाई करण्यात आली आहे.

FSSAI ने कारवाई का केली?

अन्न सुरक्षा प्राधिकरणाच्या नियमांनुसार, दारू तयार करताना नैसर्गिक घटकांचा (उदा. मळी, माल्ट किंवा द्राक्षे) वापर करणे आणि ती योग्य पद्धतीने जुनी होऊ देणे बंधनकारक असते. मात्र, तपासणीदरम्यान काही कंपन्यांनी मद्याचा मूळ स्वाद आणि सुवास मिळवण्यासाठी बाहेरून कृत्रिम ‘फ्लेवर्स’ मिसळल्याचे आढळून आले.

उदाहरण द्यायचे तर, विस्कीमध्ये विस्कीचा किंवा रममध्ये रमचा फ्लेवर हा कृत्रिम रित्या मिसळला जात होता. FSSAI च्या अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, “जगात कुठेही विस्की किंवा रम बनवताना वरून तसाच फ्लेवर टाकण्याची पद्धत नाही. अशा पद्धतीमुळे दारू तयार करण्याच्या नैसर्गिक प्रक्रियेला बगल दिली जाते.” त्यामुळे ही उत्पादने निकृष्ट दर्जाची ठरवून त्यांच्या विक्रीवर बंदी घालण्यात आली आहे.

कोणत्या ब्रँड्स आणि प्लांट्सवर लागली बंदी?

‘रॉयटर्स’च्या अहवालानुसार, खालील कंपन्यांच्या विशिष्ट उत्पादन केंद्रांमधील दारूवर कारवाई करण्यात आली आहे:

टीप: ही बंदी केवळ विशिष्ट कारखान्यांमधील ठराविक बॅचपुरती मर्यादित आहे की संपूर्ण देशभरात लागू होणार, याबाबत FSSAI किंवा संबंधित कंपन्यांकडून अद्याप अधिकृत स्पष्टीकरण आलेले नाही.

मद्य उद्योगात खळबळ

सुमारे ३.३ लाख कोटी रुपयांची उलाढाल असणारी भारतीय मद्य बाजारपेठ ही जगातील सर्वात मोठ्या बाजारपेठांपैकी एक आहे. बंदी घातलेले हे ब्रँड्स सर्वसामान्य आणि मध्यमवर्गीय ग्राहकांमध्ये प्रचंड लोकप्रिय आहेत.

या कारवाईमुळे दारू उत्पादक कंपन्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता आहे. मद्य क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, अशा फ्लेवर्सचा वापर नियमांनुसार वैध आहे असा कंपन्यांचा समज होता. मात्र, FSSAI च्या या कठोर भूमिकेमुळे संपूर्ण मद्य उद्योगात मोठी खळबळ उडाली आहे.

अन्न आणि पेय क्षेत्रावर FSSAI ची करडी नजर

FSSAI सध्या अन्न व पेय क्षेत्रात नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर सातत्याने कारवाई करत आहे. काही दिवसांपूर्वीच पेप्सिको आणि रेड बुल (Red Bull) सारख्या कंपन्यांना इशारा देत, जास्त कॅफिन असलेल्या पेयांवर ‘एनर्जी ड्रिंक’ शब्द वापरण्यास बंदी घातली होती. त्यानंतर आता मद्य उत्पादकांवरील या धडक कारवाईमुळे कंपन्यांचे धाबे दणाणले आहेत.