Loneliness Economy : ‘लोनलीनेस इकॉनॉमी’ की भावनांचा बाजार? तरुणीच्या ‘Rent Me’ कार्डमुळे खळबळ, नवा ट्रेंड काय सांगतो?

काय आहे या ‘रेट कार्ड’मध्ये?

संबंधित तरुणीने ‘मला एका दिवसासाठी भाड्याने घ्या’ अशा आशयाच्या पोस्टसह आपले बिझनेस मॉडेल मांडले आहे. यामध्ये वेगवेगळ्या सेवांसाठी खालीलप्रमाणे शुल्क आकारले जाईल असे स्पष्ट केले आहे:

• कॉफी डेट : १,५०० रुपये (फक्त एका कॉफी भेटीसाठी आणि गप्पा मारण्यासाठी).
• डिनर किंवा मुव्ही डेट : ३,००० ते ४,००० रुपये.
• कौटुंबिक कार्यक्रमात ‘पार्टनर’ म्हणून येणे: ५,००० रुपये (जर कोणाला नातेवाईकांसमोर आपली मैत्रीण म्हणून जायचे असल्यास).
• वीकेंड गेटअवे : तब्बल १०,००० रुपये (शनिवार-रविवार एकत्र फिरायला जाण्यासाठी).

तरुणीने हे दर जाहीर करताना काही कडक अटी आणि नियमही घातले आहेत. यामध्ये ‘कोणत्याही प्रकारचा शारीरिक संबंध किंवा चुकीचे वर्तन खपवून घेतले जाणार नाही, हा केवळ एक व्यावसायिक करार असेल’ असे तिने आवर्जून नमूद केले आहे.

या अनोख्या रेट कार्डची पोस्ट व्हायरल होताच सोशल मीडिया युजर्समध्ये दोन तट पडले आहेत आणि एका मोठ्या वादाला तोंड फुटले आहे.

टीकाकारांचा सूर

अनेक युजर्सनी या प्रकारावर तीव्र आक्षेप घेतला आहे. “पैशांसाठी नातेसंबंध आणि मानवी भावनांचा बाजार मांडला जात आहे,” अशी टीका अनेकांनी केली आहे. “अशा प्रकारच्या ट्रेंड्समुळे तरुण पिढीची मानसिकता बिघडत चालली असून, पैशांसाठी काहीही करण्याची प्रवृत्ती वाढीस लागत आहे,” असा सूर ज्येष्ठ नागरिक आणि विचारवंतांमधून उमटत आहे.

समर्थकांचा युक्तिवाद

दुसरीकडे, काही नेटीझन्सनी याला ‘आधुनिक काळातील व्यवसाय’ म्हणून संबोधले आहे. जपान आणि पाश्चात्त्य देशांमध्ये ‘रेंट-अ-फ्रेंड’ ही संकल्पना जुनी आणि कायदेशीर आहे, असा दाखला या गटाकडून दिला जात आहे. “जर ती सुरुवातीलाच आपल्या अटी स्पष्ट करत असेल आणि यात कोणतीही बळजबरी नसेल, तर त्यात चुकीचे काय?” असा प्रश्न काही तरुणांनी उपस्थित केला आहे.

‘लोनलीनेस इकॉनॉमी’ की केवळ प्रसिद्धीचा स्टंट?

समाजशास्त्रज्ञ आणि मानसोपचारतज्ज्ञांच्या मते, सध्याच्या धावपळीच्या युगात तरुणांमध्ये एकटेपणा मोठ्या प्रमाणावर वाढत आहे. या एकटेपणाचा गैरफायदा घेऊन किंवा त्यातूनच अशा प्रकारची ‘लोनलीनेस इकॉनॉमी’ जन्माला येत आहे. मात्र, भारतात अशा संकल्पनांना अजूनही सामाजिक मान्यता मिळालेली नाही. काही लोकांच्या मते, हा केवळ सोशल मीडियावर फॉलोअर्स वाढवण्याचा आणि ‘व्हायरल’ होण्याचा एक स्वस्त स्टंट असू शकतो.

सायबर व समाज अभ्यासकांच्या मते, डिजिटल युगात पैशांची व्याख्या आणि कमावण्याचे मार्ग बदलले आहेत हे खरे असले, तरी मानवी मूल्यांना आणि सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. अशा प्रकारच्या व्यवहारांमध्ये फसवणूक किंवा गुन्हेगारी कृत्य घडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे तरुणांनी अशा आमिषांना बळी पडू नये.