पाकिस्तान कंगाल, लोकांच्या ताटात अन्नच नाही!; दुधा-मांसाचा वापर घटला, सरकारनेच दिली आकडेवारी

ही आकडेवारी अन्नपदार्थांच्या महागाईच्या वाढत्या समस्येकडे निर्देश करते. वाढत्या महागाईमुळे कुटुंबांना आपल्या खरेदीच्या आणि वापराच्या सवयींमध्ये बदल करणे भाग पडत आहे. हा बदल दैनंदिन खाण्यापिण्याच्या सवयींमध्ये स्पष्टपणे दिसून येतो.

कुटुंबे आता गहू आणि तांदळाचा वापर कमी करत आहेत, तसेच मांस आणि दुधाचा वापरही कमी झाला आहे. चहाच्या वापरातही घट झाली आहे. मात्र, वनस्पती तुपाच्या मासिक वापरात ८१ टक्क्यांनी वाढ झाली असून, हा वापर ६९० ग्रॅमवरून १.२५ किलोग्रॅमपर्यंत पोहोचला आहे. अन्नाच्या प्रमुख श्रेणींमधील वापरात सर्वसाधारणपणे घट होत असताना, वनस्पती तुपाच्या वापरातील ही वाढ लक्षणीय ठरते.

यावरून असे दिसून येते की, कौटुंबिक बजेटवर ताण आल्यास कुटुंबे केवळ अन्नाच्या खरेदीचे प्रमाणच नव्हे, तर आपल्या आहारातील घटकांचे स्वरूपही बदलत असावीत. प्रथिने आणि इतर पोषक घटकांसाठी मांस आणि दूध हे तुलनेने महाग स्रोत ठरू शकतात. याउलट, बजेटवर ताण असताना कमी किमतीचे आणि अधिक कॅलरीज देणारे पर्याय अधिक आकर्षक वाटू शकतात.

मात्र, केवळ वापराच्या आकडेवारीवरून कुटुंबे अधिक प्रमाणात वनस्पती तूप का खरेदी करत आहेत, याचे कारण स्पष्ट होत नाही. त्यासाठी अन्नाच्या किमती आणि उत्पन्न यांच्या आकडेवारीचाही विचार करून त्यातील परस्परसंबंध तपासणे आवश्यक आहे.

आहाराचा दर्जा खालावला

कृषी-प्रधान अर्थव्यवस्था म्हणून दीर्घकाळापासून ओळख असूनही, पाकिस्तानमधील कुटुंबांच्या आहाराचा दर्जा खालावला आहे. पाकिस्तान टुडेच्या वृत्तात असेही नमूद केले आहे की, किमान २०२१ पासून पाकिस्तान अन्नधान्याचा निव्वळ आयातदार बनला आहे. परंतु, कौटुंबिक आकडेवारीवरून समोर येणारा अधिक महत्त्वाचा मुद्दा केवळ अन्नाची उपलब्धता हा नाही, तर कुटुंबांना ते पुरेसे प्रमाणात विकत घेणे परवडते का, हा आहे.

अन्नधान्याचे भाव वाढल्याने आणि खरेदीशक्तीवर ताण आल्याने, कुटुंबे कमी प्रमाणात खरेदी करणे, स्वस्त पर्यायांकडे वळणे किंवा काही विशिष्ट खाद्यपदार्थ पूर्णपणे वर्ज्य करणे असे उपाय योजू शकतात. उपभोगाबाबतची अलीकडील आकडेवारी असे दर्शवते की, या ताणाचा परिणाम पाकिस्तानी कुटुंबांच्या ताटातील अन्नावर दिसून येत आहे.