धीरूभाई अंबानी यांच्या उद्योगातील प्रगतीवर आधारित चित्रपट गुरु

बऱ्याच उलथापालथीनंतर गुरु बरेच पैसे कमावतो आणि शक्ती समूहाची स्थापना करतो आणि त्याला शक्ती परिवार असे नाव ठेवतो. जेव्हा त्याला अजून मोठे व्हायचे असते तेव्हा त्याला स्वतःचा कारखाना काढायचा असतो ते सुद्धा परदेशी यंत्रातून. त्याचा मेहुणा त्याला आपसूक प्रश्न विचारतो की, कारखाना काढायला पैसे कुठून येणार बँक थोडीच पैसे देणार आहे? तेव्हा गुरु त्याला देशात फार कुणी न ऐकलेला वित्त पुरवठ्याचा स्रोत म्हणजे प्रारंभिक समभाग विक्री म्हणजे आयपीओबद्दल सांगतो. आज सुद्धा उद्योग सुरू करताना बँकेकडून पैसे घेतले जातात पण त्या वेळेला धीरूभाईंनी पैसे गोळा करण्याची आधुनिक पद्धत अंमलात आणली. जेव्हा एखादी कंपनी आयपीओ आणते, तेव्हा मालकांना आपला काही हक्क लोकांना द्यावा लागतो. जे करणे कठीण असते तसेच कंपनीमधील तुमची मनमानी सुद्धा कमी होते. कारण कंपनीची बरीच माहिती ज्या लोकांनी पैसे गुंतवले त्यांना द्यावी लागते. चित्रपटात तसे स्पष्ट दाखवले नाही पण तरीही गुरूच्या मेव्हण्याला हे खटकते. तो गुरूच्या निर्णय प्रक्रियेवर प्रश्न उभे करतो आणि आपली पन्नास टक्के मालकी असल्याचे सुद्धा सांगतो.

चित्रपटात आणि खऱ्या आयुष्यात सुद्धा धीरूभाई अंबानी यांनी एक प्रथा सुरू केली, ती म्हणजे वार्षिक सर्वसाधारण सभा जी चक्क स्टेडियममध्ये म्हणजे खुल्या मैदानात घेणे. रिलायन्सची सभा म्हणजे गुंतवणूकदारांसाठी जणू एखादा सणच असायचा. १९८५ मध्ये कूपरेज मैदानावर पहिली मैदानी सर्वसाधारण सभा धीरूभाईंनी घेतली. भारतात अशा प्रकारे खुल्या मैदानात वार्षिक सर्वसाधारण सभा फक्त तेच घेत होते. वर्ष १९८६ साली क्रॉस मैदानात झालेल्या या सभेला चक्क ३५,००० लोक आले होते, असे म्हणतात. चित्रपटात सुद्धा या सभेच्या फोटोवरून ‘सेट’ बनवण्यात आला असावा. वर्ष १९८५ सालच्या पहिल्या सभेत रिलायन्स टेक्सटाईलचे रूपांतर रिलायन्स इंडस्ट्रीमध्ये करण्यात आले. चित्रपटात सुद्धा ४ नवीन कारखाने काढणे आणि देशातील सगळ्यात मोठी कंपनी बनण्याचे लक्ष ठेवले आहे, असे गुरु सांगतो. धीरूभाईंनी त्यानंतर प्रत्येक सभेत काहीतरी नवीन जाहीर करण्याचे ठरवले जी परंपरा अजून सुद्धा कायम आहे. आता करोनानंतर या सभा ऑनलाईन पद्धतीने होतात. चित्रपटाचा शेवट आणि सुरुवात सुद्धा याच खुल्या मैदानातील सभेने होतो जे धीरूभाईंच्या जीवनातील याचे महत्त्व अधोरेखित करते.

चित्रपटाच्या एका प्रसंगामध्ये एक पारशी व्यापारी चक्क गुरुभाईंना त्यांचा पूर्ण उद्योग विकण्याचा सल्ला देतो आणि कोरा चेक त्याच्या समोर ठेवतो. हा व्यापारी गुरूचा प्रतिस्पर्धी असतो. या प्रसंगात गुरु प्रचंड रागावतो आणि दुसऱ्या दिवशी पारशी कसा चोर आहे, हे सगळ्या वृत्तपत्रांमध्ये छापून येईल याची काळजी घेतो. आपल्या प्रतिस्पर्ध्याची धूळधाण उडवणारी वृत्तीच त्याला यशस्वी उद्योगपती बनवते. चित्रपटातील गुरुभाई आणि खऱ्या जीवनातील धीरूभाई यांच्यामधील साम्य बघायचे असेल तर हा चित्रपट आधी बघितला असेल तरीही पण वित्तीय नजरेतून पुन्हा बघायला काही हरकत नाही!
आशीष थत्ते