नवी दिल्ली : देशातील सर्वात मोठी सरकारी बँक असलेल्या स्टेट बँक (एसबीआय) आणि तिची उपकंपनी एसबीआय कॅपिटल मार्केट्स लिमिटेड (एसबीआयसीएम) राष्ट्रीय शेअर बाजार अर्थात एनएसईतील एक टक्क्यापर्यंतचा हिस्सा विकणार आहेत. एनएसईच्या प्रस्तावित सुमारे ३० हजार कोटी रुपयांच्या प्रारंभिक समभाग विक्रीत (आयपीओ) एसबीआय समूह सहभागी होणार असल्याची माहिती एसबीआयचे अध्यक्ष सी. एस. सेट्टी यांनी दिली.
सेट्टी यांच्या माहितीनुसार, एसबीआय एनएसईतील ०.६५ टक्के हिस्सा, तर एसबीआय कॅपिटल मार्केट्स ०.३५ टक्के हिस्सा विकणार आहे. दोन्ही कंपन्यांचा मिळून एसबीआय समूहाकडील निर्गुंतवणुकीचा हिस्सा जवळपास एक टक्का असेल. मात्र एनएसईच्या आयपीओमध्ये इतर विद्यमान भागधारकांनीही हिस्सा विकण्याचा निर्णय घेतल्यास एसबीआय समूहाकडून विकला जाणारा हिस्सा यापेक्षा कमी असू शकतो, असे सेट्टी यांनी स्पष्ट केले.
एनएसईत एसबीआयची ३.२३ टक्के हिस्सेदारी
सध्या एसबीआयकडे एनएसईतील ३.२३ टक्के हिस्सा आहे. तर एसबीआय कॅपिटल मार्केट्सकडे एनएसईतील ४.३३ टक्के हिस्सेदारी आहे. त्यामुळे दोन्ही कंपन्यांचा मिळून एनएसईतील हिस्सा सुमारे ७.५६ टक्के आहे. प्रस्तावित आयपीओतून एक टक्का हिस्सा विकल्यानंतरही एसबीआय समूहाकडे एनएसईतील महत्त्वपूर्ण हिस्सेदारी कायम राहणार आहे. एनएसईच्या प्रस्तावित आयपीओकडे देशातील भांडवली बाजाराबरोबरच विद्यमान भागधारकांचेही लक्ष आहे.
इतर उपकंपन्यांच्या निर्गुंतवणुकीची योजना नाही
एसबीआय समूहाने अलीकडेच आपल्या आणखी एका महत्त्वाच्या गुंतवणुकीतून हिस्सा कमी केला आहे. एसबीआय आणि त्याचा परदेशी भागीदार अमुंडी यांनी गेल्या महिन्यात एसबीआय म्युच्युअल फंडातील सुमारे १० टक्के हिस्सा सार्वजनिक समभाग विक्रीद्वारे कमी केला.
सुमारे ९,८०० कोटी रुपयांच्या या सार्वजनिक समभाग विक्रीला गुंतवणूकदारांचा मोठा प्रतिसाद मिळाला. हा आयपीओ तब्बल ४२ पट प्रतिसाद मिळवून यशस्वी ठरला.
समभाग बाजारात सूचिबद्ध झाल्यानंतर एसबीआयची एसबीआय म्युच्युअल फंडातील हिस्सेदारी ६१.७६ टक्क्यांवरून ५५.४६ टक्क्यांवर आली. त्याचप्रमाणे अमुंडीची हिस्सेदारी ३.७ टक्क्यांनी कमी होऊन ३२.५६ टक्के झाली. मात्र भविष्यात एसबीआयच्या अन्य उपकंपन्यांमधील हिस्सा विकण्याची कोणतीही योजना नसल्याचे सेट्टी यांनी स्पष्ट केले.
गृहकर्जाचा पोर्टफोलिओ १० लाख कोटींच्या पुढे जाणार
देशातील गृहकर्ज क्षेत्रातील एसबीआयचे नेतृत्व कायम असून, बँकेचा गृहकर्ज पोर्टफोलिओ चालू तिमाहीत १० लाख कोटी रुपयांचा टप्पा ओलांडण्याची शक्यता आहे. आम्ही या तिमाहीतच १० लाख कोटी रुपयांचा टप्पा गाठू, अशी आशा आहे, असे सेट्टी यांनी सांगितले. एसबीआयने गेल्या आर्थिक वर्षात ९ लाख कोटी रुपयांचा गृहकर्ज पोर्टफोलिओ गाठला होता. आता मजबूत मागणीच्या पार्श्वभूमीवर त्यात आणखी वाढ होत असल्याचे त्यांनी सांगितले. गृहकर्जाच्या क्षेत्रात एसबीआयचा बाजारहिस्सा जवळपास २८ टक्के असल्याचे सेट्टी यांनी सांगितले. देशाच्या कानाकोपऱ्यात गृहकर्ज उपलब्ध करून देण्यावर बँकेने भर दिला आहे. यासाठी एसबीआयकडे देशभरात ४६०हून अधिक गृहकर्ज प्रक्रिया केंद्रे आहेत. त्यामुळे ग्राहकांना गृहकर्जासाठी आवश्यक प्रक्रिया आणि सेवा अधिक सुलभपणे उपलब्ध होत असल्याचे बँकेचे म्हणणे आहे.
विश्वास आणि पारदर्शकता महत्त्वाची
गृहकर्ज घेण्यामागे ग्राहकांचा बँकेवरील विश्वास हा महत्त्वाचा घटक असल्याचे सेट्टी यांनी सांगितले. गृहकर्जाच्या किंमतीतील पारदर्शकता, कागदपत्रांची योग्य पूर्तता तसेच बांधकाम व्यावसायिकांची योग्य तपासणी यामुळे ग्राहकांचा बँकेवरील विश्वास वाढतो, असे त्यांनी नमूद केले. गृहकर्ज घेताना लोकांचा एसबीआयवर सर्वाधिक विश्वास असतो. कागदपत्रांची प्रक्रिया योग्य पद्धतीने केली जाते आणि बांधकाम व्यावसायिकाचीही योग्य तपासणी केली जाते,” असे सेट्टी म्हणाले.
एनएसईच्या आयपीओकडे लक्ष
एनएसईच्या प्रस्तावित ३० हजार कोटी रुपयांच्या आयपीओमध्ये एसबीआय समूहाकडून होणारी निर्गुंतवणूक ही विद्यमान भागधारकांसाठी महत्त्वाची घडामोड आहे. एसबीआय आणि एसबीआय कॅपिटल मार्केट्सचा मिळून एक टक्का हिस्सा विकण्याचा निर्णय झाल्यास, एनएसईच्या आयपीओमध्ये संस्थात्मक भागधारकांच्या सहभागाचे महत्त्वही अधोरेखित होईल. एनएसईच्या आयपीओची प्रक्रिया पुढे सरकत असताना कोणते अन्य भागधारक हिस्सा विकणार आणि आयपीओचा अंतिम आकार व मूल्यांकन काय असेल, याकडे आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे
