AIचा खर्च आता मोबाइल ग्राहकांच्या खिशातून? मेमरी चिप्समुळे स्मार्टफोन महागण्याची शक्यता

एआयमुळे मेमरी चिप्सची मागणी वाढली

कृत्रिम प्रज्ञेच्या पायाभूत सुविधांसाठी मोठ्या प्रमाणावर मेमरी आणि इतर चिप्सची गरज भासत आहे. त्यामुळे उत्पादकांकडून स्मार्टफोनसाठी उपलब्ध असलेल्या मेमरी क्षमतेवरही दबाव निर्माण झाला आहे. परिणामी मेमरीची किंमत वाढत असून त्याचा थेट परिणाम स्मार्टफोनच्या उत्पादन खर्चावर होत आहे. IDCच्या ताज्या अंदाजानुसार २०२६ मध्ये जागतिक स्मार्टफोन बाजारपेठेतील विक्री १६.७ टक्क्यांनी घटू शकते. यापूर्वी ही घट १३.९ टक्के राहण्याचा अंदाज होता. म्हणजेच सुमारे २० कोटी स्मार्टफोनच्या विक्रीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

१०० डॉलरपेक्षा कमी किमतीच्या फोनवर सर्वाधिक परिणाम

मेमरीच्या वाढत्या किमतींचा सर्वाधिक फटका स्वस्त स्मार्टफोनना बसत आहे. १०० डॉलरपेक्षा कमी किमतीच्या फोनच्या बाजारपेठेत आधीच मोठी घट झाली असून, उत्पादकांकडून या श्रेणीतील मॉडेल्सची संख्या कमी करण्यास सुरुवात झाली आहे. २०२६च्या दुसऱ्या तिमाहीत या श्रेणीतील स्मार्टफोनच्या विक्रीत वर्षभराच्या तुलनेत जवळपास ६० टक्क्यांची घट झाली. कमी नफा आणि वाढता उत्पादन खर्च यामुळे कंपन्यांना अत्यल्प किमतीत स्मार्टफोन उपलब्ध करून देणे कठीण होत आहे.

भारतातही स्वस्त मोबाइल महागले

भारतासारख्या किंमत-संवेदनशील बाजारपेठेतही या संकटाचा परिणाम दिसून येत आहे. २०२६च्या पहिल्या पाच महिन्यांत भारतीय स्मार्टफोनच्या किमतींच्या निर्देशांकात ७.९ टक्क्यांची वाढ झाली. एंट्री-लेव्हल स्मार्टफोनच्या किमतीत तर या कालावधीत १७.६ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. यामुळे पूर्वी ६ ते ७ हजार रुपयांच्या आसपास उपलब्ध होणाऱ्या काही स्मार्टफोनची किंमत आता ८ ते १० हजार रुपयांच्या दिशेने सरकू लागली आहे. स्वस्त स्मार्टफोनच्या किमतीतील ही वाढ केवळ तात्पुरती नसून बाजारपेठेतील संरचनात्मक बदल ठरू शकतो, असा उद्योगातील अंदाज आहे.

कंपन्यांसमोर मोठे आव्हान

स्मार्टफोन उत्पादकांसमोर आता वाढता उत्पादन खर्च आणि ग्राहकांची मर्यादित खर्च करण्याची क्षमता यांच्यात समतोल साधण्याचे आव्हान आहे. विशेषतः कमी किमतीच्या फोनमध्ये नफ्याचे प्रमाण कमी असल्याने मेमरीच्या किमतीतील वाढ कंपन्यांना सहजपणे सहन करणे कठीण आहे. यामुळे काही कंपन्या स्वस्त मॉडेल्सची संख्या कमी करून तुलनेने महागड्या स्मार्टफोनवर भर देण्याची शक्यता आहे. परिणामी ग्राहकांसमोर उपलब्ध असलेल्या स्वस्त फोनचे पर्याय कमी होऊ शकतात.

Apple, Samsungसारख्या कंपन्यांना फायदा?

या बदलत्या परिस्थितीत मोठ्या आणि प्रीमियम स्मार्टफोन उत्पादकांना तुलनेने कमी फटका बसण्याची शक्यता आहे. Apple आणि Samsungसारख्या कंपन्यांकडे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन, पुरवठा साखळी आणि किंमत ठरवण्याची अधिक क्षमता आहे. त्यामुळे स्वस्त स्मार्टफोनवर अवलंबून असलेल्या छोट्या कंपन्यांच्या तुलनेत त्यांची स्थिती मजबूत राहू शकते.

२०२८ नंतर परिस्थिती सुधारण्याची शक्यता

मेमरीचा पुरवठा स्थिर होण्यास वेळ लागण्याची शक्यता आहे. IDCच्या अंदाजानुसार २०२८पर्यंत मेमरीच्या किमतीतील दबाव कायम राहू शकतो. त्यानंतर स्मार्टफोन बाजारपेठेतील पुरवठा सुधारण्याची शक्यता आहे; मात्र त्यावेळी बाजारपेठ पूर्वीपेक्षा लहान आणि अधिक प्रीमियम उत्पादनांकडे झुकलेली असू शकते. त्यामुळे पुढील काही वर्षांत ग्राहकांना महागडे स्मार्टफोन, कमी स्वस्त पर्याय आणि फोन अधिक काळ वापरण्याची गरज अशा तीन बदलांना सामोरे जावे लागू शकते.