एअरटेलला मोठा दिलासा, शेअर बाजारातही गुंतवणूकदारांची ‘दमदार’ कमाई

प्राथमिक पाहणीत उल्लंघन नसल्याचे सांगितले असले, तरी ठराविक ग्राहकांना व्हीआयपी सेवा देताना इतर सामान्य ५जी ग्राहकांच्या सेवेचा दर्जा घसरत आहे का? याची ‘ट्राय’कडून अतिशय बारकाईने तपासणी केली जात आहे.

काय आहे वाद? आणि ‘नेटवर्क स्लाइसिंग’ म्हणजे काय?

गेल्या महिन्यात एअरटेलने पोस्टपेड ग्राहकांसाठी ‘प्रायोरिटी प्लॅन्स’ लाँच केले होते. यामध्ये गर्दीच्या ठिकाणीही ग्राहकांना अखंड आणि वेगवान (Consistent Speed) इंटरनेट देण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते. यासाठी कंपनी ‘५जी नेटवर्क स्लाइसिंग’ तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहे. ‘नेटवर्क स्लाइसिंग’ म्हणजे हायवेवरील ‘फास्ट लेन’ सारखे आहे. यामध्ये एकूण नेटवर्कचा एक विशिष्ट हिस्सा (Chunk) कापून तो काही प्रीमियम ग्राहकांसाठी राखीव ठेवला जातो. जेणेकरून ट्रॅफिक जास्त असतानाही त्यांना वेगवान इंटरनेट मिळेल.

हा प्लॅन्स लाँच होताच, पैशांच्या बदल्यात काही ग्राहकांना इंटरनेटचा अधिक स्पीड देणे हे ‘नेट न्यूट्रॅलिटी’च्या (सर्वांसाठी समान इंटरनेट) नियमांच्या विरोधात आहे का? असा वाद उद्योग जगतात सुरू झाला होता.

एअरटेलचा बचाव आणि जिओची भूमिका

या वादावर एअरटेलने ‘ट्राय’ आणि संसदीय समितीसमोर आपली बाजू मांडली आहे. एअरटेलने स्पष्ट केले आहे की, हे तंत्रज्ञान केवळ ग्राहकांचा अनुभव सुधारण्यासाठी आहे. यामुळे इतर कोणत्याही (विशेषतः प्रीपेड) ग्राहकांच्या सेवेचा दर्जा घसरणार नाही. तसेच हा प्लॅन ‘कंटेंट-न्यूट्रल’ आहे, म्हणजेच कोणत्याही विशिष्ट ॲप किंवा वेबसाईटला याद्वारे झुकते माप दिले जात नाही.

दुसरीकडे, एअरटेलची प्रतिस्पर्धी कंपनी रिलायन्स जिओने मात्र यावर सावध भूमिका घेतली आहे. दूरसंचार विभाग आणि सक्षम सरकारी प्राधिकरणांनी नेट न्यूट्रॅलिटीच्या तत्त्वांच्या आधारे या सेवेची पूर्ण तपासणी केल्याशिवाय अशा सेवा सुरू करू नयेत, असे मत जिओने नोंदवले आहे.

संसदेतही पडसाद; ‘ट्राय’कडून डेटाची मागणी

भाजप नेते निशिकांत दुबे यांच्या अध्यक्षतेखालील ‘माहिती तंत्रज्ञान विषयक संसदीय स्थायी समिती’ने २६ मे रोजी दूरसंचार विभाग आणि ट्रायला या संदर्भात जागतिक उदाहरणे तपासण्याचे निर्देश दिले होते. सिंगापूर आणि ब्रिटन सारख्या देशांमध्ये ५जी नेटवर्क स्लाइसिंगचा काय परिणाम झाला, याचा अभ्यास करण्यास समितीने सांगितले आहे. या सुविधेमुळे देशातील कोट्यवधी प्रीपेड ग्राहकांच्या इंटरनेट स्पीडवर गदा येऊ शकते, अशी भीती समितीने व्यक्त केली होती.

‘ट्राय’चे पुढील पाऊल

ट्रायने एअरटेलला या सेवेशी संबंधित संपूर्ण डेटा आणि स्पष्टीकरण सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत. यासाठी कोणतीही अंतिम मुदत निश्चित करण्यात आली नसली, तरी या प्लॅन्सवर सतत देखरेख ठेवली जाईल, असे नियामकाने स्पष्ट केले आहे. सध्या तरी तातडीने चिंता करण्याचे कोणतेही कारण नसल्याचे ‘ट्राय’च्या प्राथमिक मूल्यांकनातून समोर आले आहे.

एअरटेलची गुंतवणूकदारांना दमदार कमाई

भारती एअरटेलने गेल्या काही वर्षांत गुंतवणूकदारांना उल्लेखनीय परतावा दिला आहे. कंपनीचे बाजारमूल्य (मार्केट कॅप) डिसेंबर २०२१ मधील सुमारे ३.९ लाख कोटी रुपयांवरून डिसेंबर २०२५ अखेरीस १२.६६ लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचले. म्हणजेच अवघ्या चार वर्षांत बाजारमूल्यात तब्बल २२५ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली.

शेअरच्या परताव्याचा (Share Returns) विचार केल्यास, एअरटेलने मध्यम ते दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांना उत्कृष्ट परतावा दिला आहे. गेल्या ५ वर्षांत कंपनीच्या शेअरने गुंतवणूकदारांचे पैसे तिप्पट केले आहेत. ऐतिहासिक आकडेवारीनुसार, कंपनीच्या समभागाने २०२३ मध्ये २८.०५ टक्के, २०२४ मध्ये ५३.८२ टक्के आणि २०२५ मध्ये ३२.६२ टक्क्यांचा मजबूत वार्षिक परतावा नोंदवला आहे. ग्राहकांकडून मिळणाऱ्या सरासरी उत्पन्नातील वाढ, ५जी सेवांचा यशस्वी विस्तार आणि मजबूत आर्थिक ताळेबंद यामुळे बाजारातील अनेक विश्लेषकांनी या शेअरला दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी पसंती दिली आहे.