मुंबई : पहिला पगार, पहिली बचत आणि पहिले एक लाख रुपये जमा झाल्यानंतर अनेक जण थेट शेअर बाजार किंवा म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करण्याचा विचार करतात. मात्र, संपत्ती निर्माण करण्याआधी आर्थिक सुरक्षिततेचा पाया मजबूत करणे अधिक महत्त्वाचे आहे. आर्थिक नियोजकांच्या मते इमर्जन्सी फंड, हेल्थ इन्शुरन्स आणि नियमित एसआयपी ही आर्थिक नियोजनाची तीन महत्त्वाची पावले आहेत.
आधी ‘इमर्जन्सी फंड’ तयार करा
अचानक नोकरी जाणे, वैद्यकीय खर्च किंवा मोठा अनपेक्षित खर्च उद्भवल्यास दीर्घकालीन गुंतवणूक मोडण्याची वेळ येऊ नये, यासाठी इमर्जन्सी फंड असणे आवश्यक आहे. आर्थिक नियोजक विजय महेश्वरी यांच्या मते साधारण सहा महिन्यांच्या पगाराएवढी बचत एफडी किंवा लिक्विड फंडमध्ये ठेवता येऊ शकते. मात्र, दुसऱ्या तज्ज्ञांच्या मते इमर्जन्सी फंड ठरवताना पगारापेक्षा दरमहा होणारा अत्यावश्यक खर्च हा आधार असावा.
उदाहरणार्थ, एखाद्याचा मासिक पगार ५० हजार रुपये असला आणि अत्यावश्यक खर्च ३० हजार रुपये असेल, तर तीन ते सहा महिन्यांच्या खर्चाएवढा म्हणजे सुमारे ९० हजार ते १.८ लाख रुपयांचा निधी सुरुवातीला तयार करता येईल. घरकर्ज, अवलंबित व्यक्ती किंवा एकमेव कमावता सदस्य असल्यास यापेक्षा मोठा निधी आवश्यक ठरू शकतो.
आरोग्यविमा नसेल तर बचत एका झटक्यात संपण्याची शक्यता
इमर्जन्सी फंडनंतर दुसरी महत्त्वाची बाब म्हणजे हेल्थ इन्शुरन्स . मोठ्या वैद्यकीय खर्चामुळे वर्षानुवर्षे केलेली बचत संपण्याची शक्यता असते. त्यामुळे आरोग्यविमा हा गुंतवणुकीचा पर्याय नसून आर्थिक सुरक्षेचे कवच म्हणून पाहणे आवश्यक आहे. आर्थिक नियोजकांनी १० ते २५ लाख रुपयांच्या आरोग्यविम्याचा विचार करण्याचा सल्ला दिला आहे. मात्र, केवळ विम्याची रक्कम पाहणे पुरेसे नसून रूम रेंट लिमिट, वेटिंग पीरियड, को-पेमेंट, एक्स्क्लुझन्स, रेस्टोरेशन बेनिफिट्स आणि अवलंबित व्यक्तींचा समावेश यांसारख्या अटी तपासणेही महत्त्वाचे आहे.
कंपनीचा विमा पुरेसा आहे का?
नोकरी करणाऱ्या अनेकांना कंपनीकडून मिळणारा ग्रुप हेल्थ इंश्युरन्स पुरेसा असल्याचे वाटते. मात्र, नोकरी बदलल्यास किंवा निवृत्त झाल्यास हे संरक्षण बदलू शकते. त्यामुळे स्वतःचा स्वतंत्र आरोग्यविमा असणे आर्थिकदृष्ट्या अधिक सुरक्षित ठरू शकते.
त्यानंतर एसआयपीचा विचार
आर्थिक सुरक्षेचा पाया मजबूत झाल्यानंतर दीर्घकालीन संपत्ती निर्मितीसाठी एसआयपी सुरू करता येते. लेखातील तज्ज्ञांच्या मते, सुरुवातीला मासिक पगाराच्या सुमारे १० ते २० टक्के रक्कम SIPद्वारे गुंतवण्याचा विचार करता येतो. ५० हजार रुपये पगार असलेल्या व्यक्तीसाठी ही रक्कम साधारण ५ ते १० हजार रुपये दरमहा होऊ शकते. उत्पन्न वाढत गेले की SIPची रक्कमही वाढवता येते. मात्र, गुंतवणुकीचे प्रमाण प्रत्येक व्यक्तीची उद्दिष्टे आणि जोखीम घेण्याची क्षमता लक्षात घेऊन ठरवणे आवश्यक आहे.
मग पहिल्या एक लाखाचे काय?
पहिला एक लाख रुपये जमा झाले म्हणून ते सर्व पैसे शेअर बाजारात गुंतवण्याची घाई करू नये. आधी आर्थिक धक्के पेलण्याची क्षमता तयार करा, त्यानंतर संपत्ती वाढवण्याचा विचार करा, असा या नियोजनामागचा मुख्य संदेश आहे. म्हणजेच आर्थिक नियोजनाचा क्रम साधारण असा—
इमर्जन्सी फंड → हेल्थ इन्शुरन्स → एसआयपी → दीर्घकालीन संपत्ती निर्मिती
पहिल्या टप्प्यात परताव्यापेक्षा आर्थिक सुरक्षितता, तर त्यानंतर संपत्ती वाढीवर लक्ष देणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.
