Nithin Kamath Zerodha F&O Trading India Data: भारतातील वेगाने वाढणारी फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स बाजारपेठ ही बऱ्याच काळापासून सर्वसामान्यांचा वाढता सहभाग आणि वाढत्या आर्थिक जागरूकतेचे प्रतीक मानली जात आहे. मात्र, नितीन कामथ यांच्या नव्या निरीक्षणांनुसार, लोकप्रिय समजुतीपेक्षा हे वास्तव कितीतरी वेगळे असू शकते.

फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (F&O) मधील सट्टेबाजीच्या व्यवहारांबाबत व्यापक चिंता व्यक्त होत असूनही, कामत यांनी असे निदर्शनास आणून दिले की, एकूण गुंतवणूकदार वर्गाच्या तुलनेत यातील सहभाग अद्यापही मर्यादितच आहे. त्यांनी ही निरीक्षणे अशा वेळी मांडली आहेत, जेव्हा सेबी डेरिव्हेटिव्ह्ज बाजारातील अतिरेकी सट्टेबाजीला आळा घालण्यासाठी सक्रियपणे पावले उचलत आहे.

नितीन कामथ यांच्या पोस्टमध्ये काय?

“भारतातील फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स ट्रेडिंगबद्दल लोकांचे काहीही मत असले किंवा त्यात कितीही समस्या असल्या, तरीही इतर कोणत्याही गोष्टीच्या तुलनेत ही बाजारपेठ अजूनही अत्यंत लहान आहे. किंबहुना, मार्च महिन्यात केवळ ३० लाख लोकांनीच फ्युचर्स आणि ऑप्शन्समध्ये ट्रेडिंग केले. संपूर्ण आर्थिक वर्ष २०२६ चा विचार करता, केवळ २० लाख लोकांनीच केवळ फ्युचर्स आणि ऑप्शन्समध्ये ट्रेडिंग केले. जर तुम्ही इक्विटीज आणि फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स या दोन्हीमध्ये ट्रेडिंग करणाऱ्या लोकांची संख्या एकत्रित केली, तर हा आकडा साधारणपणे ६४ लाखांपर्यंत पोहोचतो”, असे कामत यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वरील एका अलीकडील पोस्टमध्ये म्हटले आहे.

कामत यांची आकडेवारी लोकांचा समज आणि प्रत्यक्ष वास्तव यांमधील एक मोठी तफावत अधोरेखित करते. भारतातील जवळपास १३ कोटी गुंतवणूकदारांपैकी, केवळ सुमारे ३.८ कोटी गुंतवणूकदारच इक्विटी व फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स यांसारख्या विविध क्षेत्रांमध्ये सक्रिय आहेत.

“त्यामुळे ही अजूनही एक अत्यंत लहान बाजारपेठ आहे. एकूणच, जवळपास १३ कोटी गुंतवणूकदारांपैकी, केवळ ३.८ कोटी गुंतवणूकदारच ‘कॅश’ आणि ‘F&O’ या दोन्ही विभागांमध्ये सक्रिय आहेत. याचा अर्थ असा की, केवळ ३०% गुंतवणूकदारांनीच प्रत्यक्षात काही ना काही व्यवहार केला,” असे झिरोधाच्या सीईओंनी पोस्टमध्ये पुढे नमूद केले आहे.

हेही वाचा

ऑप्शन ट्रेडिंग काहींपुरतेच मर्यादित

ही आकडेवारी एका अधिक गंभीर रचनात्मक समस्येकडे बोट दाखवते. कारण गेल्या काही वर्षांत गुंतवणूकदारांचा वर्ग मोठ्या प्रमाणात विस्तारला असला तरी, प्रत्यक्ष व्यापार-व्यवहार मात्र एका लहान गटापुरताच मर्यादित राहिला आहे.

कामथ यांच्या निरीक्षणांवरून असे दिसून येते की, भारताची फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स बाजारपेठ वाढत असली तरी, ती अजूनही विकसित होत आहे आणि अनेकदा समजल्याप्रमाणे व्यापक होण्यापासून खूप दूर आहे. ही आकडेवारी सावधगिरीने सहभागी होण्याची गरज देखील अधोरेखित करते, विशेषतः जेव्हा नियामक सट्टेबाजीच्या व्यापारासंदर्भातील नियम अधिक कठोर करत आहेत.