सेऊल : जागतिक शेअर बाजारात सुरू असलेल्या अभूतपूर्व उलथापालथीचा मोठा फटका आशियाई बाजारांना बसला आहे. २०२६ च्या सुरुवातीला विक्रमी घोडदौड करणाऱ्या दक्षिण कोरियाच्या शेअर बाजारातील ‘एआय’ आणि सेमीकंडक्टर क्षेत्राची चमक आता फिकी पडू लागली आहे. आघाडीचा ‘कोस्पी’ निर्देशांक त्याच्या ऐतिहासिक सर्वोच्च पातळीवरून (९,३८५.५९ गुण) तब्बल २० टक्क्यांहून अधिक कोसळला असून, त्याने अधिकृतपणे तांत्रिकदृष्ट्या मंदीच्या म्हणजेच ‘बेअर मार्केट’च्या टप्प्यात प्रवेश केला आहे.
एकाच दिवसात झालेल्या ५ टक्क्यांहून अधिकच्या प्रचंड घसरणीमुळे कोरियाच्या बाजारात पुन्हा एकदा ‘ट्रेडिंग हॉल्ट’ म्हणजेच व्यवहार काही काळासाठी थांबवण्याची वेळ आली होती.
सेमीकंडक्टर आणि ‘एआय’ची जादू ओसरली
कोस्पी निर्देशांकातील या ऐतिहासिक पडझडीमागे दक्षिण कोरियाच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा मानल्या जाणाऱ्या दिग्गज तंत्रज्ञान आणि चिपमेकर कंपन्यांची झालेली दुर्दशा कारणीभूत आहे.
सॅमसंग इलेक्ट्रॉनिक्स : दुसऱ्या तिमाहीत कंपनीने विक्रमी नफा नोंदवूनही, महसुलाचे आकडे बाजाराच्या अवाजवी अपेक्षा पूर्ण करू शकले नाहीत. परिणामी, गुंतवणूकदारांनी सॅमसंगच्या शेअर्समध्ये ६ टक्क्यांहून अधिक मोठी विक्री केली.
एसके हायनिक्स : सॅमसंगची प्रमुख स्पर्धक कंपनी असणाऱ्या एसके हायनिक्सचा शेअरही एकाच दिवसात ५ टक्क्यांनी गडगडला.
गेल्या वर्षभरात एआय तंत्रज्ञानाच्या लाटेवर स्वार होऊन या कंपन्यांचे शेअर ५०० ते १००० टक्क्यांनी वधारले होते. मात्र, आता व्हॅल्युएशन्स (मूल्यांकन) प्रमाणाबाहेर वाढल्याने जागतिक गुंतवणूकदारांनी नफावसुलीचा धडाका लावला आहे.
मंदीची ३ मुख्य कारणे
१. ‘ॲपल’चा दक्षिण कोरियाला झटका:
अमेरिकेची दिग्गज टेक कंपनी ‘ॲपल’ आता मेमरी चिप्सच्या पुरवठ्यासाठी दक्षिण कोरिया ऐवजी चीनी पुरवठादारांशी चर्चा करत असल्याच्या वृत्ताने कोरियन बाजाराचे धाबे दणाणले आहेत. यामुळे येत्या काळात चिप्सच्या किमती घसरण्याची भीती आहे.
२. वाढता कर्जबाजारीपणा :
दक्षिण कोरियातील किरकोळ गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर कर्ज काढून आणि ‘लेव्हरेज्ड ईटीएफ’च्या माध्यमातून बाजारात पैसा लावला होता. बाजारात घसरण सुरू होताच या कर्जाच्या बोजामुळे विक्रीचा दबाव दुप्पट झाला.
३. अमेरिका-इराणमधील भू-राजकीय तणाव:
अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या लष्करी तणावामुळे जागतिक स्तरावर गुंतवणूकदारांनी सुरक्षित समजल्या जाणाऱ्या डॉलर आणि सोन्याकडे धाव घेतली आहे, ज्यामुळे उदयोन्मुख बाजारपेठांमधून विदेशी निधी वेगाने बाहेर पडत आहे.
‘व्होलाटिलिटी’ने २००८ च्या संकटाचे रेकॉर्ड मोडले
बाजार विश्लेषकांच्या मते, यंदाच्या वर्षात (२०२६) दक्षिण कोरियाच्या शेअर बाजारात झालेली अस्थिरता ही २००८ च्या जागतिक आर्थिक मंदीपेक्षाही (Global Financial Crisis) भयंकर आहे. कोरियन एक्सचेंजला (KRX) बाजार नियंत्रणात आणण्यासाठी या वर्षात विक्रमी वेळा ‘सर्किट ब्रेकर्स’ आणि ‘साइडकार्स’चा वापर करावा लागला आहे.
तज्ज्ञांचे मत काय?
“दक्षिण कोरियाचा बाजार हा केवळ दोन मोठ्या चिपमेकर कंपन्यांवर (सॅमसंग आणि एसके हायनिक्स) ५० टक्क्यांहून अधिक अवलंबून आहे. जेव्हा जेव्हा जागतिक पातळीवर एआय किंवा तंत्रज्ञान क्षेत्रातील गुंतवणुकीचा ओघ मंदावेल, तेव्हा या बाजाराला मोठा फटका बसेल. ही घसरण जागतिक स्तरावर तंत्रज्ञान शेअर्समधील ‘बबल’ (फुगा) फुटण्याचे संकेत असू शकते.”
भारतीय बाजारावर काय परिणाम?
दक्षिण कोरिया आणि पाश्चात्त्य बाजारांमधील तंत्रज्ञान क्षेत्रातील या अस्थिरतेमुळे भारतीय आयटी (IT) क्षेत्रावर काहीसा दबाव येऊ शकतो. मात्र, तुलनेने भारतीय बाजारपेठ ही लवचिक आणि वैविध्यपूर्ण असल्याने परदेशी गुंतवणूकदार दक्षिण कोरियातून पैसा काढून भारतासारख्या सुरक्षित पर्यायांकडे वळवण्याची शक्यताही नाकारता येत नाही.
