Warren Buffett has expressed deep concern over the current state of the stock market: ज्येष्ठ गुंतवणूकदार वॉरेन बफे यांनी सध्याच्या शेअर बाजाराच्या वर्तनाबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, दहा वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत आज त्यांना “व्यवसायांचे आकलन कमी” होत आहे. तसेच, बाजाराचा मोठा भाग मूलभूत तत्त्वांपासून (Fundamentals) दूर गेला असल्याचा इशाराही त्यांनी दिला आहे.
सीएनबीसीला दिलेल्या एका मुलाखतीत बफे म्हणाले की, गुंतवणुकीचे स्वरूप इतके बदलले आहे की, अनेक कंपन्यांच्या मूल्यांकनांचा (Valuations) अर्थ लावणे खुद्द त्यांनाही कठीण जात आहे.
“दहा वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत, एकूण व्यवसायांच्या संदर्भात पाहता, मला आता व्यवसायांचे आकलन कमी होते”, असे ते म्हणाले. तसेच, तरुण गुंतवणूकदारांप्रमाणे आपण नवीन उद्योगांमधील घडामोडींशी स्वतःला अद्ययावत ठेवलेले नाही, असेही त्यांनी नमूद केले.
लोक “जुगार खेळण्याच्या मनस्थितीत”
बफे यांनी बाजाराची सध्याची परिस्थिती स्पष्ट करण्यासाठी एक प्रभावी उपमा वापरली. ते म्हणाले, “बाजार नेहमीच एका चर्चसारखा वाटतो, ज्याला एक कॅसिनो जोडलेला आहे. तो कॅसिनो आता लोकांना खूप आकर्षक वाटू लागला आहे.”
त्यांच्या मते, आजकालची ट्रेडिंगची हालचाल ही दीर्घकालीन गुंतवणुकीऐवजी अधिकाधिक अल्पकालीन सट्टेबाजीमुळे प्रेरित आहे. त्यांनी एकदिवसीय ऑप्शन्सच्या वाढत्या लोकप्रियतेकडे लक्ष वेधले.
बफे म्हणाले, “जर तुम्ही एकदिवसीय ऑप्शन्स खरेदी करत असाल किंवा विकत असाल, तर ती सट्टेबाजी नाही. तो पूर्णपणे जुगार आहे.” ते पुढे म्हणाले की, भूतकाळातील कोणत्याही काळापेक्षा आताच्या काळात अधिक लोक “जुगार खेळण्याच्या मनस्थितीत” आहेत.
शेअर बाजार अत्यंत वाईट स्थितीत
बफे यांची चिंता केवळ सट्टेबाजीबद्दल नाही, तर त्या सट्टेबाजीच्या व्याप्तीबद्दल आहे. त्यांनी म्हटले की, अनेक ट्रेडर्स व्यवसायाच्या मूलभूत तत्त्वांपेक्षा (Fundamentals) अल्पकालीन किमतींमधील चढ-उतारांवर आधारित निर्णय घेत आहेत. यामुळे, त्यांनी सावध केले की, अशा किमती निर्माण होऊ शकतात ज्या कंपन्यांचे खरे मूल्य प्रतिबिंबित करत नाहीत.
“याचा अर्थ असा नाही की शेअर बाजार अत्यंत वाईट स्थितीत आहे. परंतु याचा अर्थ नक्कीच असा होतो की, अनेक गोष्टींच्या किमती अत्यंत हास्यास्पद वाटतील”, असे ते म्हणाले.
बाजारात मोठी घसरण होणार का?
बाजारात मोठी घसरण होण्याच्या शक्यतेबद्दल विचारले असता, बफेट म्हणाले की मोठ्या घटना अनेकदा अनपेक्षित असतात. “जर तुम्हाला याची कल्पना असती, तर ते घडले नसते”, असे ते म्हणाले. पुढे ते म्हणाले की, खरे धोके अनेकदा अनपेक्षित असतात आणि अचानक उद्भवू शकतात.
त्यांनी अशा घटनांची तुलना रातोरात बाजार बदलणाऱ्या ऐतिहासिक धक्क्यांशी केली, ज्यामुळे अनिश्चितता अजूनही जास्त असल्याचे सूचित होते. बाजार लगेचच कोसळणार आहेत असे त्यांनी म्हटले नसले तरी, आजची परिस्थिती भूतकाळापेक्षा खूप वेगळी आहे, हा त्यांचा संदेश स्पष्ट आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी, त्यांचा दृष्टिकोन साधा आणि सोपा आहे; व्यवसाय समजून घेण्यावर लक्ष केंद्रित करा, सट्टेबाजी टाळा आणि जेव्हा इतर झटपट नफ्याच्या मागे धावत असतील तेव्हाही संयम बाळगा.
