मुंबई : टाटा समूह आणि शापूरजी पालनजी (एसपी) समूह यांच्यात गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू असलेल्या टाटा सन्समधील हिस्सेदारीच्या वादावर तोडगा काढण्यासाठी ‘शेअर स्वॅप’चा पर्याय चर्चेत आला आहे. टाटा सन्समधील एसपी समूहाचा काही किंवा संपूर्ण १८.४ टक्के हिस्सा घेण्याच्या बदल्यात टाटा समूहातील सूचिबद्ध कंपन्यांचे शेअर देण्याच्या प्रस्तावावर चर्चा सुरू असल्याचे वृत्त आहे.
या चर्चेत टाटा ट्रस्टचे अध्यक्ष नोएल टाटा यांचे प्रतिनिधी सहभागी असल्याचे समजते. एसपी समूहाला टाटा पॉवरसारख्या सूचिबद्ध कंपन्यांचे शेअर देऊन टाटा सन्समधील हिस्सेदारीचे रोखीकरण करण्याचा पर्याय विचाराधीन आहे. मात्र, या प्रस्तावावर अद्याप अंतिम निर्णय झालेला नाही.
विविध पर्यायांवर विचार
एसपी समूहाच्या टाटा सन्समधील हिस्सेदारीबाबत सध्या तीन पर्याय चर्चेत असल्याचे वृत्त आहे. त्यापैकी पहिला पर्याय म्हणजे शेअर स्वॅप. यामध्ये टाटा सन्समधील हिस्सा सोडण्याच्या बदल्यात एसपी समूहाला टाटा समूहातील सूचिबद्ध कंपन्यांचे शेअर मिळतील.
दुसरा पर्याय म्हणजे टाटा सन्सनेच एसपी समूहाचा हिस्सा थेट विकत घेणे. यासाठी परदेशी बँकांकडून वित्तपुरवठा करण्याचा पर्याय विचारात घेतला जाऊ शकतो. तिसरा पर्याय म्हणजे एसपी समूहाने आपला हिस्सा बाहेरील गुंतवणूकदाराला, शक्यतो एखाद्या जागतिक गुंतवणूकदाराला, विकणे.
एसपी समूहाला निधीची गरज
शापूरजी पालनजी समूहावर मोठ्या प्रमाणावर कर्जाचा भार आहे. त्यामुळे टाटा सन्समधील हिस्सेदारीचे रोखीकरण करून निधी उभारण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. जुलैमध्ये समूहाने मोठ्या प्रमाणावर खासगी कर्ज व्यवहारही केला होता. या पार्श्वभूमीवर टाटा सन्समधील हिस्सेदारी विकून किंवा त्याच्या बदल्यात सूचिबद्ध कंपन्यांचे शेअर मिळवून निधी उभारण्याचा मार्ग एसपी समूहासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
नोएल टाटा आणि मिस्त्री कुटुंबाचे नाते
या चर्चेला आणखी एक कौटुंबिक संदर्भ आहे. नोएल टाटा हे टाटा ट्रस्टचे अध्यक्ष असून, त्यांचा विवाह आलू मिस्त्री यांच्याशी झाला आहे. आलू मिस्त्री या एसपी समूहाचे अध्यक्ष शापूर मिस्त्री यांच्या भगिनी आहेत. त्यामुळे टाटा आणि मिस्त्री कुटुंबांमधील व्यावसायिक संबंधांना कौटुंबिक नात्याचीही पार्श्वभूमी आहे. टाटा ट्रस्टकडे टाटा सन्समधील सुमारे ६६ टक्के हिस्सा आहे, तर एसपी समूहाकडे १८.४ टक्के हिस्सा आहे. टाटा सन्स ही टाटा समूहाची प्रमुख, मात्र सूचिबद्ध नसलेली होल्डिंग कंपनी आहे.
टाटा सन्सच्या संभाव्य लिस्टिंगचा मुद्दाही महत्त्वाचा
टाटा सन्सच्या हिस्सेदारीचा हा प्रश्न केवळ हिस्सेदारी विक्रीपुरता मर्यादित नाही. टाटा सन्सच्या संभाव्य शेअर बाजारातील सूचिबद्धतेचा मुद्दाही गेल्या काही काळापासून चर्चेत आहे. एसपी समूहाने यापूर्वी टाटा सन्सची लिस्टिंग करण्याची भूमिका मांडली आहे. मात्र, टाटा सन्सच्या लिस्टिंगबाबत टाटा समूहाची भूमिका वेगळी राहिली आहे. दरम्यान, टाटा सन्समधील हिस्सेदारीचे मूल्यांकन, व्यवहाराची रचना आणि कोणत्या सूचिबद्ध कंपन्यांचे किती शेअर दिले जातील, हे या संभाव्य व्यवहारातील महत्त्वाचे मुद्दे ठरणार आहेत. त्यामुळे चर्चेला अंतिम स्वरूप येण्यासाठी अद्याप काही टप्पे पार करावे लागणार आहेत.
