स्पर्धा परिक्षेची तयारी करणाऱ्या अनेक तरुणांप्रमाणेच निर्मल चौधरीचेही UPSC परीक्षा उत्तीर्ण करण्याचे स्वप्न होते. इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये बी.टेक पदवी घेऊन तो दिल्लीला गेला. तीन वर्ष अथक प्रयत्न केला. प्रत्येक वर्षी आपल्या ध्येयाच्या थोडे जवळ तो पोहचत होता. तिसऱ्या प्रयत्नात तो मुख्य परिक्षेपर्यंत पोहचला प नशिबाने त्याच्यासाठी वेगळीच योजना आखली होती.

UPSC परिक्षा सोडून स्वीकारली खासगी नोकरी

युपीएससी परिक्षा सोडून त्याने खासगी संस्थमध्ये नोकरी सुरु केली.”सलग तीन वर्षे कठोर परिश्रम केल्यानंतर, मी UPSC सोडले आणि नंतर मला आयुष्यात स्थैर्य हवे होते म्हणून खाजगी नोकरी पत्करली. अगदी माझ्या पालकांनीही मला तोच सल्ला दिला होता,” असे निर्मलने स्टार्टअप पीडियाशी बोलताना सांगितले. तो शेतकरी कुटुंबातील असला तरी आर्थिकदृष्ट्या स्थिर आहे.

Meet indian ice cream lady rajni bector woman who witnessed partition left Pakistan for India spent 7 days under trees now owns Rs 8000 crore
देशाच्या फाळणीनंतर झाडाखाली घेतला आसरा, मालगाडीने भारतात आल्यानंतर आज ८ हजार कोटींच्या मालकीण; कोण आहेत रजनी बेक्टर?
sleep company target to reach the revenue mark of rs 1000 crores in 3 years
तीन वर्षांत १,००० कोटींच्या महसुली टप्पा गाठण्याचा ‘द स्लीप कंपनी’चे लक्ष्य
46 7 million new jobs created in fy24 says rbi report
वर्षभरात ४.६७ कोटी नवीन नोकऱ्यांची निर्मिती – रिझर्व्ह बँक; गेल्या आर्थिक वर्षात रोजगार वाढीचा दर ६ टक्क्यांवर
signature global shares
शेअर्सच्या किमतीत तब्बल ३०० टक्के वाढ, पहिल्या तिमाहीतील विक्रीपूर्व उत्पन्नही २५५ टक्क्यांनी वाढलं; ‘या’ कंपनीची दमदार कामगिरी!
e-vehicles, self-made battery packs ,
लवकरच स्वनिर्मित बॅटरी संचातून ई-वाहनांना ऊर्जा – ओला इलेक्ट्रिक
Powering E Vehicles from Homemade Battery Packs  Ola Electric print eco news
लवकरच स्वनिर्मित बॅटरी संचातून ई-वाहनांना ऊर्जा – ओला इलेक्ट्रिक ; ८३५ कोटींच्या गुंतवणुकीच्या ‘गिगाफॅक्टरी’तून पुढील वर्षारंभी उत्पादन अपेक्षित
emcure pharmaceuticals ipo emcure pharma ipo to open on july 3rd
एमक्यूआर फार्माची प्रत्येकी ९६० ते १००८ रुपयांना भागविक्री
quant mutual fund net equity outflow at Rs 1398 crore
क्वांट म्युच्युअल फंडाच्या योजनांतून १,३९८ कोटींचे निर्गमन

स्वत:चा ब्रँड उभारण्यासाठी सोडली ३५ लाख पॅकेजची नोकरी

जड अंतःकरणाने परंतु सकारात्मक विचारसरणीने तो बंगलोरला गेला आणि ॲलन करिअर इन्स्टिट्यूटच्या एचआर विभागात रु. ३५ लाख वार्षिक पॅकेज मिळाले. “बंगलोरमध्ये आयुष्य चांगले होते, पण मी माझ्या गावी परत जावे आणि काहीतरी अर्थपूर्ण करावे अशी माझ्या पालकांची इच्छा होती. मलाही स्वतःचे काहीतरी निर्माण करण्याची इच्छा झाली,” असे जोधपूर येथील डेअरी ब्रँड ‘मिल्क स्टेशन’चे संस्थापक निर्मलने यांने सांगितले.

नोकरी सोडणे त्याच्यासाठी सोपे नव्हते. विशेषत: जेव्हा तुम्ही बंगळुरू सारख्या हाय-टेक शहरात खूप आरामात कमावता आणि चांगले जीवन जगता तेव्हा नोकरी सोडून नवीन काहीतरी करण्याचा निर्णय घेणे फार कठीण जाते. नवीन प्रवास सुरू करण्यासाठी १८ महिन्यांनंतर बंगळुरूमधून जोधपूरला परत आला.

हेही वाचा – Success Story: चार लाखांच्या भांडवलात सुरु केला व्यवसाय; पाहा उद्योजक, इनोव्हेटर रंजित वासिरेड्डी यांचा प्रेरणादायी प्रवास

स्वत:चा ब्रँड तयार करण्यासाठी सुरु केले संशोधन

निर्मलला स्वत:चा ब्रँड तयार करायचा होता त्यामुळे स्टार्टअपच्या चांगल्या कल्पना शोधण्यासाठी संशोधन सुरू केले. त्यांच्या संशोधनादरम्यान, निर्मल यांनी जोधपूरच्या अर्थव्यवस्थेतील एक आश्चर्यकारक गोष्ट शोधून काढली. जोधपूरला “आशियातील तूप मंडी” म्हणून ओळखले जात असूनही, या प्रदेशात कोणतेही लक्षणीय तूप प्रक्रिया युनिट किंवा स्थानिक ब्रँड नव्हते. ही संधी पाहून त्यांनी दुग्धव्यवसायात उतरण्याचा निर्णय घेतला.

अशी झाली मिल्क स्टेशनची सुरुवात

२०२१ मध्ये २.५ कोटी रुपायाच्या सुरुवातीच्या गुंतवणुकीसह मिल्क स्टेशनची सुरुवात केली. पाली येथे दूध आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादन प्रक्रियेसाठी एक मोठा प्लांट तयार करण्यासाठी सुरुवातीची गुंतवणूक सुरक्षित बँक कर्जातून उभारली. दुधापासून सुरुवात करून, डेअरी ब्रँड मिल्क स्टेशनने लवकरच तूप, (ताक), लस्सी, पनीर, दही (दही) आणि कुकीज सारख्या विविध प्रकारच्या उंटाच्या दुधाच्या उत्पादनांचा समावेश करण्यासाठी आपली उत्पादन श्रेणी वाढवली.

हेही वाचा – Success Story : वयाच्या ६० व्या वर्षी व्यवसायाला सुरुवात; १५ कोटींचा तोटा सोसूनही न खचता २१०० कोटींच्या कंपनीची उभारणी

उंटाच्या दुधाचा व्यवसाय का?

उंटाच्या दुधाच्या कुकीज तयार करण्यामागे एक मोठे कारण होते. गेल्या ६० वर्षांत जागतिक पातळीवर उंटांची संख्या तिप्पट झाली असताना, भारतातील उंटांची संख्या कमी झाली असून हे प्रमाण ८०% पेक्षा जास्त आहे. राजस्थान हे उंटांचे घर आहे.

“आम्हाला उंट प्रजननाला चालना द्यायची होती आणि सामाजिक प्रभाव पाडायचा होता,” असे निर्मलने सांगितले. स्वयं-सहायता गट (SHG) महिलांनी हाताने बनवलेल्या या कुकीजचा उद्देश स्थानिक उंट पाळणाऱ्यांना आणि त्यांच्या उपजीविकेला आधार देणे होता.

मिल्क स्टेशनच्या उत्पदानांना मिळाली पसंती

मिल्क स्टेशनने उच्च-गुणवत्तेची, प्रिझर्व्हेटिव्ह आणि केमिकल नसलेले उत्पादने तयार केली आहेत. सर्वोत्तम विक्रेत्यांपैकी एक असलेल्या या कंपनीने त्यांच्या तुपाची किंमत रु. ६७५ प्रति किलोग्रॅम असून ते तुपाच्या शुद्धतेसाठी ते प्रसिद्ध आहे.

सुरुवातीला, दूध केंद्राची पोहोच जोधपूर आणि त्याच्या आसपासच्या भागापुरती मर्यादित होती, परंतु ब्रँडची लोकप्रियता झपाट्याने पसरली. आज मिल्क स्टेशनची उत्पादने भारतात चार केंद्र आणि विविध ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मद्वारे उपलब्ध आहेत. पण ब्रँडचे दूध अजूनही जोधपूर आणि आसपास विकले जाते.

मिल्क स्टेशनने कमावले इतके उत्पन्न

पहिल्या सहा महिन्यांत, मिल्क स्टेशनला माफक महसूल मिळाला. पहिल्या वर्षाच्या अखेरीस म्हणजेच आर्थिक वर्ष २०२२(FY-22)मध्ये, त्याच्या तुपाच्या लोकप्रियतेमुळे, महसूल रु. ११ कोटींच्या वर गेला. जसजशी उत्पादनाची श्रेणी वाढली, तसतसा महसूलही वाढला. आर्थिक वर्ष २०२४ (FY-24) च्या अखेरीस, दूध केंद्राचा महसूल रु.३५ कोटी पर्यंत वाढला होता.

जोधपूर डेअरी ब्रँडची बहुतांश विक्री किरकोळ आणि वितरण वाहिन्यांद्वारे ( distribution channels)) केली जाते, उर्वरित ऑनलाइन विक्रीतून येते. याचे कारण म्हणजे टियर-३ आणि टियर-४ शहरांमधील ग्राहकांना या वस्तू ऑनलाइन खरेदी करणे कमी सोयीस्कर असते.

असे चालते मिल्क स्टेशनचे कामकाज

ब्रँड गुणवत्ता तपासणी, विविध स्तरावरील पर्यवेक्षक, पॅकेजिंग तज्ज्ञ, पॅकर्स आणि लेखा आणि प्रशासन कार्यसंघाच्या सदस्यांसह १४ व्यक्तींना नियुक्त केले आहे.

याव्यतिरिक्त, कंपनी दोन स्वयं-सहायता गटांसह (SHGs) काम करते, ज्यामध्ये एकूण एक हजाराहून अधिक लोक आहेत. हे SHG सदस्य ब्रँडच्या पगारावर नाहीत, परंतु त्यांच्याकडून दूध खरेदी केले जाते. शिवाय या महिला उंटाच्या दुधाच्या कुकीज बनवतात.

१०० कोटींची कमाई करण्याचे ध्येय

निर्मलकडे दूध केंद्राची महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. कंपनी दोन नवीन आइस्क्रीम पार्लरसह लॉन्च करण्याच्या तयारीत आहे. “पुढील पाच वर्षांत, १०० कोटींची कमाई करू आणि भारतातील टॉप आइस्क्रीम ब्रँड होऊ,”असे निर्मलचे ध्येय आहे.