17 February 2019

News Flash

तर नातं बंधन वाटणार नाही

वाचक प्रतिसाद

(संग्रहित छायाचित्र)

तर नातं बंधन वाटणार नाही

‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ हा डॉ. ऊर्जिता कुलकर्णी यांचा लेख वाचला. खरंच नात्याची किती सहज, सोपी व्याख्या त्यांनी सांगितली आहे. आपण जर प्रत्येक नातं या व्याख्येत बसवायचं ठरवलं तर अशी किती नाती खरंच ‘अर्थपूर्ण’ ठरतील? एखाद्या नात्याला विशिष्ट नात्यात न अडकवता केवळ दृष्टिकोन बदलून जर नातं तग धरू शकणार असेल, तर तसे करायला काहीच हरकत नाही, असे झाले तर नातं हे ओझे किंवा बंधन न राहता, हवंहवंसं वाटायला लागेल. एखाद्या नात्याला गृहीत न धरता आपण व्यक्ती म्हणून त्या नात्यातील संबंधितांचा विचार केला तर खरोखरच नाती सोपी होतील. कुटुंब टिकवून ठेवण्यासाठी ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ या तत्त्वाप्रमाणे कुटुंबाबाहेर एक वेगळं कुटुंब तयार झाले, तर बिघडले कुठे?

– तनुजा जोशी, लातूर

शरद पवार यांचे हळवेपण भावले

‘चतुरंग’ पुरवणीतील ‘आभाळमाया’ सदरातील ‘माझे बाबा’ हा  सुप्रिया सुळे यांचा लेख वाचला. तो मनाला इतका भावला की, त्वरित हा अभिनंदनपर अभिप्राय लिहावा असे तीव्रतेने वाटले. अतिशय अकृत्रिम, सहजसुंदर, प्रांजळ, भावस्पर्शी व वास्तव मांडणी व ओघवती निवेदनशैली यामुळे लेख वाचनीयच नव्हे तर मननीय झालाय. अनेक मुलींच्या मनातील भावनांना आपण प्रभावीपणे व्यक्त केलेय असे प्रत्येक शब्दात जाणवते. आदरणीय शरदराव पवार साहेबांचे संस्कार लेखाच्या सर्वसमावेशक मांडणीत दिसून येतात. त्यांच्या हळवेपणाबद्दल आपण लिहिलेले वाचताना डोळे पाणावले.

हा लेख मला अधिकच भावण्याचे एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे आम्हालाही एकुलती एक मुलगी असून ती (सौ. पूजा) आपल्या संसारात मग्न आहे. पूजाचेच मनोगत तुम्ही मांडले आहे असे वाटले. या नितांतसुंदर लेखाबद्दल मन:पूर्वक अभिनंदन.

– पद्माकर नरहर देशपांडे, पुणे

शेतीतले काम महत्त्वाचे

‘मातीचं ऋण’ हा ‘वेध भवतालाचा’ सदरातील अर्चना जगदीश यांचा लेख. (२६ जानेवारी) म्हणजे बिघडत्या पर्यावरणात आशेचा दिवा! राहीबाई पोपरे यांनी कळसूबाई परिसरात तर दीपा मोरे यांनी भीमाशंकर परिसरात स्थानिक पिकांची वाण वापरणे आणि पारंपरिक शेती यासंदर्भात केलेले कार्य फार महत्त्वाचे आहे. हायब्रीड बियाणे वापराने काय झाले ते दिसतच आहे. खते कीटकनाशके यांचा बेसुमार वापर त्यातून निकस अन्नधान्य रसायनांच्या वापराने येणारी आजारपणे! स्थानिक बियाणे संवर्धन आणि सेंद्रिय शेतीतून मिळणारे सकस अन्नधान्य पूर्वीची आठवण करून देईल. पर्यावरण समस्येवरच नव्हे तर अनेक प्रश्नांवर महिलावर्ग कालसुसंगत उपाययोजना करू शकतो. त्यांना प्रोत्साहन आवश्यक आहे. शेवटी निसर्गाबरोबरच्या नात्याचा विचार आणि आपणही निसर्गाचा भाग आहोत हे विसरू नये.

– अर्चना काळे, नाशिक

हेलावून गेलो

डॉ. नरेंद्र दाभोलकरांवरील ‘आभाळमाया’ सदरातील लेख वाचून मी अक्षरश: हेलावून गेलो. डॉ. दाभोलकरांना मी कधीही प्रत्यक्ष भेटलो नसलो तरी त्यांची व्याखाने, मुलाखती ऐकून, पुस्तके वाचून मी आमूलाग्र बदलून गेलो. माझ्यातील हा बदल मलाच अचंबित करतो. या पाश्र्वभूमीवर, हा लेख वाचून डॉ. दाभोलकरांच्या आठवणींनी मन दाटून आले. डॉ. दाभोलकरांची ‘विचारमाया’ आपण ताकदीने पुढे नेत आहात याचं कौतुक आहे.

– दिलीप चव्हाण

परित्यक्तामुक्त आदर्श राज्य

‘परित्यक्ता चळवळ’ हा सामाजिक कार्यकर्त्यां निशा शिवूरकर यांचा लेख खरोखरच सर्वाना प्रेरणादायी व विचारप्रवर्तक आहे. त्यांची परित्यक्तांविषयीची तळमळ आणि त्या अनुषंगाने त्यांनी केलेले कार्य हे मुळातच सर्वानी वाचण्याजोगे आणि सर्वाना अंतर्मुख करणारे आहे. परित्यक्तेला मानसिक, आर्थिक आणि सामाजिक आधाराची गरज असते. त्याअभावी अनेक परित्यक्ता स्वत्त्व विसरून लाचार होतात किंवा आत्महत्येस प्रवृत्त होतात. याबाबतीत सर्वानीच मुळापासूनच म्हणजे अगदी बालवयापासूनच स्त्रियांना मिळणारी दुय्यम दर्जाची वागणूक, त्यांना गृहीत धरणे, प्रत्येक बाबतीत त्यांनाच दोषी मानणे या गोष्टी जाणीवपूर्वक टाळायला हव्यात. आजच्या स्त्री- पुरुष समानतेच्या युगामध्ये दोघांनी संवाद साधून अहंपणा दूर ठेवून तसेच परस्परांना समजून घेऊन प्रश्न सोडवले तर स्त्री-पुरुष सहजीवन आनंददायी होऊ  शकते. महाराष्ट्रातल्या प्रत्येक व्यक्तीने जरी आजूबाजूच्या परित्यक्तांकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलून त्यावर परित्यक्तांना स्वयंपूर्णता, आर्थिक स्वावलंबन आणि त्यांच्यातील आत्मविश्वासाची जाणीव करून दिल्यास संपूर्ण महाराष्ट्र हा हिंसाचारमुक्त आणि स्त्री-पुरुष  समानतेच्या बाबतीत एक आदर्श राज्य होईल.

– अनघा वासुदेव नाईक, बारामती

First Published on February 9, 2019 1:18 am

Web Title: chaturang loksatta reader response 4