वाचक पत्र : समृध्द अंक

वडील आणि मुलीचे हितकारक नातेसंबंध

डॉ.राजन भोसले यांचा ‘बाबा विश्वासाचे आद्य शिल्पकार’ हा लेख वाचला. खरोखर त्यांनी सर्वांच्या मनातले विचार उत्तमरीत्या मांडले आहेत. मानवी जीवनातील सर्वात सुंदर आणि संवेदनशील नात्यांपैकी एक म्हणजे वडील आणि मुलीचे नाते. मुलीच्या आयुष्यात वडील हे तिचे पहिले नायक, पहिले मार्गदर्शक आणि सुरक्षिततेचे प्रतीक असतात. या नात्यातील प्रेम, विश्वास आणि आधार मुलीच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या जडणघडणीवर दूरगामी परिणाम करतात. त्यामुळे हे नाते निरोगी, सुदृढ आणि सकारात्मक असणे अत्यंत आवश्यक आहे. वडील-मुलगी यांच्या ‘हेल्दी’ नात्याचा पाया विश्वासावर उभा असतो. मुलीला कोणतीही अडचण, भीती किंवा आनंदाची गोष्ट सर्वप्रथम वडिलांशी शेअर करता आली पाहिजे. यासाठी वडिलांनी तिचे म्हणणे संयमाने ऐकणे आणि तिच्या भावनांचा आदर करणे आवश्यक आहे.

केवळ सल्ले देणे पुरेसे नसते; तर तिच्या मनातील भावना समजून घेणे अधिक महत्त्वाचे असते. मुलीच्या आयुष्यात वडिलांची उपस्थिती तिला आत्मविश्वास देते. तिच्या यशाचे कौतुक करणे, अपयशाच्या वेळी धीर देणे आणि तिच्या प्रयत्नांना प्रोत्साहन देणे यामुळे ती अधिक सक्षम बनते. वडिलांनी मुलीच्या स्वप्नांना पाठिंबा द्यावा आणि तिच्या आवडी-निवडींचा आदर करावा. स्वत:च्या अपेक्षा तिच्यावर लादण्याऐवजी तिच्या क्षमतांवर विश्वास ठेवणे गरजेचे आहे. घरातील स्त्रियांशी आदराने वागणे हे देखील वडिलांचे महत्त्वाचे कर्तव्य आहे. मुलगी पुरुष-स्त्री संबंधांचे पहिले धडे घरातूनच शिकते. आई, बहीण किंवा इतर स्त्रियांसोबत वडिलांचे सन्मानपूर्वक वर्तन मुलीच्या मनात आदर, समानता आणि संवेदनशीलतेची मूल्ये रुजवते.

आजच्या धावपळीच्या जीवनात मुलांसाठी वेळ देणे कठीण वाटत असले तरी वडिलांनी मुलीसोबत दर्जेदार वेळ घालवणे आवश्यक आहे. एकत्र फिरणे, पुस्तकांवर चर्चा करणे, खेळ खेळणे किंवा एखादा छंद जोपासणे यामुळे नाते अधिक दृढ होते. अशा क्षणांमधूनच आठवणी निर्माण होतात आणि भावनिक जवळीक वाढते. तितकेच महत्त्वाचे म्हणजे मुलीला योग्य स्वातंत्र्य देणे. संरक्षण आणि नियंत्रण यात फरक असतो. वडिलांनी तिचे रक्षण करावे, पण तिच्या वैयक्तिक निर्णयांचा आणि स्वतंत्र विचारांचा आदरही करावा. यामुळे ती जबाबदार आणि आत्मनिर्भर व्यक्ती म्हणून विकसित होते. शेवटी, वडील आणि मुलीचे नाते हे केवळ रक्ताचे नाते नसून आयुष्यभर टिकणारी मैत्री असावी. जिथे प्रेम आहे, विश्वास आहे, संवाद आहे आणि परस्पर आदर आहे, तिथे हे नाते अधिक सुंदर आणि समृद्ध होते. अशा ‘हेल्दी’ नातेसंबंधातून मुलगी केवळ यशस्वीच नव्हे तर संवेदनशील, आत्मविश्वासपूर्ण आणि आनंदी व्यक्ती म्हणून घडते. – डॉ. विजय आठल्ये, मुलुंड