पडसाद : गर्दीतील असुरक्षितता

गिरिजा ओक यांच्या ‘चाहते असेही तसेही’ (७ फेब्रुवारी) या लेखात त्यांना तुळजापूर येथे महिलांच्या कार्यक्रमात आलेला अत्यंत त्रासदायक अनुभव वाचून मन अस्वस्थ झाले. चाहत्यांच्या उत्साहातूनच कधी कधी अनियंत्रित गर्दी, ढकलाढकली आणि असुरक्षित परिस्थिती निर्माण होते. त्या प्रसंगात त्यांना शारीरिक दुखापत होण्याइतकी चेंगराचेंगरी झाली, ही बाब केवळ एका कलाकारापुरती मर्यादित नसून आपल्या सार्वजनिक कार्यक्रमांच्या व्यवस्थापनातील गंभीर त्रुटी दाखवते. आज मंदिरांमध्ये, राजकीय कार्यक्रमांत, सांस्कृतिक सोहळ्यांत किंवा सार्वजनिक भेटीत गर्दीचा अतिरेक हा मोठा प्रश्न बनला आहे. कोणतीही व्यक्ती कलाकार, लोकप्रतिनिधी किंवा सामान्य नागरिक गर्दीत सुरक्षित राहील याची जबाबदारी आयोजक आणि प्रशासनाची असते. पण प्रत्यक्षात सुरक्षा व शिस्त यांचा अभाव दिसून येतो. अनियंत्रित गर्दीतून अपघात, जखमा आणि मानसिक भीती निर्माण होते; कधी कधी जीवितहानीही होते. या पार्श्वभूमीवर, सार्वजनिक कार्यक्रमांसाठी गर्दी व्यवस्थापनाची सक्तीची मानके ठरवणे, मान्यवर व्यक्तीभोवती किमान सुरक्षित अंतर राखण्याची स्पष्ट नियमावली असणे, आयोजक, स्वयंसेवक व पोलीस यांचे समन्वयित नियोजन बंधनकारक करणे, मंदिर, यात्रा, राजकीय सभा अशा ठिकाणी लोकांनीही संयम आणि शिस्त पाळावे, यासाठी जनजागृती करणे, अशा काही ठोस उपायांची गरज आहे. कला, सार्वजनिक जीवन आणि श्रद्धा या सर्व क्षेत्रांमध्ये सुरक्षित वातावरण असणे आवश्यक आहे. उत्साह आणि आदर यांच्यातील सीमारेषा पाळणे हे समाज म्हणून आपले कर्तव्य आहे. अशा घटनांवर गंभीर चर्चा होऊन प्रशासनाने ठोस पावले उचलावीत, ही अपेक्षा.