jJJj, 9 c& 2003                                       mbmk=l DC mnlJ<k H#k HjJC

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
uK
ybpjb mbmk=lk k=lOc&


Yjldz pvpl-J箳 JMu mc Ʈ$Cl Dhu Dvv mbmk=lk k=lOc& (FL@m) phmuu ybpj JbMk mcn mJ&l c n.mJlb$ Dbljmbjv J mbmk=lk Skhl oMYj plv kv lbv mbmk=lk Dmcl phu. cnub ynjbi h<K, DubkjC, v=l, cKk mnl, ij yu J lb[ mbmk=l blv lb Kml oml. cncbJju b[ mvoubv DVOvhjJC箳 cU JJmM mmbil DM lb mbmk=lk Dbljmbjv Dn.

Yjldz pvcvmM lolc hJu, lj ybpj cU Yjldz vJnl. mcpMm$ lb mbmk=l JoMjcCdz (SkwP@k) Dn. JoY&, KvoM J DbO-oMl DOk Dmu, lj ybpj YjlYj Dnl. Dhu yu J mbmk=l mJ&$ kc Jv!

`yjbpj` h|Mv MyoJv vJ Iluu ybpj n lj Yjldz phm. yjbpj cnCp lboU Jnv vCj. phm n vJ cU Fphl J `FphMDv` cOv JlhV Pu. n phm JYV `jcv` Y<l yull. hƽc pc&vlu i@Eiv L Yjuu lmN jcv Ju[& kBm hj<ol phm J Yjldz ybpj b Slnmk mbmk=l mcv Dmu cv Pu. lb Sk kHu jc, kyucix Kyj- EK[lv pcc, cLj hj kv ibi KNl Du J h{ EJO hJ&l Dub[v o#Cl hmju. omj kHu Hjmnv yuvEK[lv Du J EmO voǮ hƽc kJv kju hnu. lLv mccix oM箳 hƽc kvNJj Du. cnCv KvoM, JoY& J DbOl lb Jml DOk Dn. Yjllu lb DJm (FcMv) FmJ mvhJ& 600 l F.m.h. 350 cnCp 2350 l 2600 J<hJa Pu. ljn lbv Dhu Dmcl plv kuu Dn.

lb cU JJm Flnm cncco lIukv F.m.1340 cO YjlJj kuu DcChmv GhuyO Dn. 1396 l 1407 kUl, oi&oJ o<kUl DmbK uk cjl Dmlv oi& vck cnuv Dhu hMblv yubJv vhU, yoM, v, ly J FjCcOv Ov DCv uK uk JJu. cnCv l Lj cnuu uk pivcl cnC uiu. p箳Jv `oi&oJǮ o<kU` n vJ h[u. l ybpjv h{j nl.

mkbojv {uhjJj (ouu) 1504 cO mJj ku,lJn l箳-yjyj ybpj kHu nl.yoMn yyj, ncv, Dkyj J pnbij mvun ybpj Ov hjJl. Mnpnv mjmvhl DmH Kv 箳 o#CJju mJjǮ JU l箳 b[ mvu ybpjbvǮ jmo hjJu.1630 mJjl Mnpnvv Dncovij vpc-Mn J JNn[ bl Epku nl. DmHKvv ybpjb $C H[C-m lb vF&kbv lch oTv cIu jbpCblv hpu J cUu lLv yubm iJl ICm, Dio shjbJjun iJl ICm hjJvi ou. lm ojjp lv Kvn cH ku. n lb nkwk vblj cIu J nojyo vpcvn u Ju. vpcv (1714 vblj) ybpj vF&kbv Kuul J kn iJb DOhln ynu ku.

mJcv pcl

OvM Skv J JJml Fcvoj Dm ybpj mbi C oTvn mhJuu Ovoul mj#lhC Jnv vl. lcU lbJj DJubyv jnv jmo hjJC pyyoj kCl F&. SkckbM u{Cj mvouoKu j-j npj yub kHu yUiCN ybpj vF&kbv Dhu mJl Il. Flk vJn, lj l# u{lvn l ybpj kHubv J kv ol, kjC n l kU ijp nl. JM<l: Gjk[u mv GodOJml EkJ o<kUml oMblv pl Dmlv jmo DKb[ JCJj mv kcij DJubyv Dm. KvoM箳 Hk jpb DEpkw Dmji[ kuu IC Dkyju (D cnvb J{-vblj) Mkw Pu, l ybpj Jnkbv HkǮ jmo ybo kuv. cO-iv Flnml Dm yN JU I[u. lb vY&hCcU ybpj vF&kb mv-jmo JYicK cnCv Gjl oyoy J{u. cIubcC cjoKu lbk[v cu Il. c$

cjbh# vpcv ybpjbv DOk OvJv yvJu. i J u U ybpjbhmv uby jnl.cIu Ovu D[J CN cJ[ Mj jCbvoKu ybo kjC DOkj vF&kbv Dml.

kv&u v Fbpv ybpjbyu Mbmodij k{lv unu k, lbFlk JM<l phuu J Jjonml Dmuu pcl lu L hnu cUu vn. ybpj kHubv uCj hnu mOM cnCp h mulv. Fbpbvn l pcu vJnl. c$ Ol& Fbpbv h, cj, jphl J DKj cIubv mY kjCm ybpjvF&kb Ghi kv Ilu. hC lb M<C ku. lb mJ J pJv-MuǮ DJukv kv Dvkbv hk[u J vo&hC ku ku.juJ J jml ybOv lb YjYjǮ JJm v ku. Fbpbv u{v EkJ Dc< oKJv oMlu mOMbv kyp kv DLJ Dl yvJuv Lbyu Kj, hC lcU n ybpj hjJnv- hl v Pu. Jnlk-yjyj lb hMhuv p[Obo kn oJm uu. lJjn Fbpb kj[ vpj Dm. mJcv mbmLvkb-cC cK ybpj vF&kbv Dhum kv pcv J iJ ynu ku. Go. Eniu- vF&k c pcvoj yvu. hjbhjk ivnij J=Ǯ ybpjbv Fbpbv mc-oc-ob[-Yo vlv JCJj DCu J HM ou. ij jC J cu-cuRv hUJv iuc cnCv JkC DLJ Mjj-J kjC,F. Obo ybo ku. n Sk biu yp m[l Fbpbv lb D%v J vY& DJj Ho GJv lb M<C ku. lcU oj yvuu ybpjbv kc c lU hkJC Ml kjJ uiu. DhodOc& cnCv mJkjuu Ml n JJm yvu. Fbpbv kuu n@y箳Du D@HW[m& D@kw, 1911 J 1914 Ƭcvu ^Fypd D@kw j ybpjbv ivnij pcl jJv mcpk J D|Lk oj yvJu. vkjObl JM vmucU ynmbKbv Mlcpj kjJ uiu.

lb[-mbmk=l

DKu Yjll 27 vJbv DUKu pCN ybpjpvplv mJlb$ lb[-mbmk=l phmu Dn. lb[-vF&k箳 DOhlKu vboCj n mbmk=l. mJ& mcpk JJobcO l vC& Dblc. cUJuu uǮ hlln hJa l nmm Dm. MJ vF&ku Fbpbv DLJ vpcv ynu kuu pcvRcU l iyj Pu. l oF&u l M# YiJǮ ui.

oMk Y<b mLuhjlJ YJ Dmu, lj YjlYj lb cU ij yu Dhn kv Dn. hjmhjbl l Y<l yull. MbYj J<hJa oMl Skn m#j ybpj vJnl. lj Ju#C mcjCMǮ DOj lbv cKk hjbhjvDhuFlnm, ukmnl, il,kL plv ku. cU phmJbMdz ybpj JbpNbh# Dio YV Dnl.l mcvDmu iHul Fbpbv kv ku; lj Ykw pclǮ kopv Ho DhCm cUJl, m Jbpj h{j YV pl Sk Dmu oJ kjl Dnl.

Flj kCln pvplRh# GpU JC& ybpj Jl Dk<&k, ybOmo Jll. uKuKl Iij-uWi, U J mboj Yjlkc kuu J< DC ll MJuu unvi Djm J ymJuu kJ[ cU l Kuv omll. lMJ nmlobl Jhu ybi[, [kwJju D Fb Kj箳 k[Ǯ EMi n JJnl ybpjv KC n. l-YJl km ib[Uv [F&Jj Jm$Y<C kuu Dml.lJv l mcpk op& DUKu pl. h GI[ Dmuu kU J Jv D{C, DJJnl cuǮ KC cnCv D{CǮ ovn kbv lboU, kJ[ J mhjǮ hjb[ ybOll. uiv PuJj n hjb[ kcjm ybOll. lbv oivb nm Dch. JOӮ `Ckc[j` cnCp luc ITv kuu j[C, n lb DCK JM nl.

lb[-mbmk=lv DM Dvk JoM-jcCdz ujl Dpvn plv ku Dnl. vijkjC箳 pcvln lb[ kv Dn. M#CcU Cj lm[hC pl-ybOJbyyl Duu vn. M=bijkl Dmu lj mJjj vn. Fbpbv ivnij jJu, lj mJcv m[u vn. cKk mnl箳 mbMOvlv ybpj mbmk=lǮ KmlRJj DOk kM h[u.
k. k. Oj
(vJ=) k&kj mbhok J mƮJ
i@PDj JYi, cnj^ Mmv