jJJj, 13 Su 2003                                                  mbmk=l DC mnlJ<k H#k HjJC

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dic
PbMǮ jC u#cyF&


11 c 1857 jp mkU cj hoU, I[oUv GJ ku. Dou oJM iǮ, [kj jy uJuu k[lmb Iu vkj oucU cj kcbE[i D@Hmjv kU Mhb- nlhbl y[ kv lbv lbil ku nl.11 c jp Flj kU MhF& pJn kJlm yjkRcOv ynj h[u, lJn iJ-lu ukbv lbv nku.`Dhu YF&ybob nlhbl pbv y[ Ilu,pbv lbil ku,l iNb nkc lcn cvl lj km? p ybok, k[lm Oc&y[J Dnl cnCv lbv vkju,l lcn ICj Dnl k? k iu lc Oc&Ycv? mJYcv?`DM kj [JCj Myo Skv Mhbv cvmlh Pu. kJlǮ covl Duvblj lbv,Mhb nlhblu y[ k{v kJl, lbv lbilv m[v J,DM ciC kcbE[i D@Hmj-k[ ku.l ciC Dcv kjCl Du DC hh Mhbv iNbv cju mJl ku. Mhbv Lc sJCcOuiNbv cju.iJlu iNbv cju. lbilu Mhbv m[Jv ci miU Eno MhF& jljlouuk[ vIu,l hn ouuu hu. lv jmll mh[lu liNbv cjl cjl uu kuul hu. SbM J<祮 cnlN,oI&kuv hoKǮ Jkjv iuli$ Puu,vcc$ yoMn Dmuu, ynojMn pHj u IF&IF&v cj EmnmvJj ymJu DC yoMn箳 vJ n HjJu.
n ylc omN oJM PbMu hu; Eno MhbcO kmun i[y[ G[u vn.PbM Mblnl.
18 c jp PbMǮ kcMvj k@hv DukwPb[j mkv vDu uHwvb iJnv&jk[ h$ hJu. l h$l mkv cnCl,`FLu hjmjl Yl JC kn kjC Dn,Dmb cu Jl vn.cj DC ouuu p k Dlj Pu Dnl, l-yu FLu Mhbv hjkǮ ljmkj J ku Dn.FLu MhF& mJcv Dnl, cu Dvbo nl Dn. lbJj k@hv [vu@h n i DOkj Dn. MhbJj Jk km J n lu cnl Dn.FLu Mhb-cO kCln kj Dmbl< hmju Dm cu Jl vn. DhC Dio mj#l Dnl, cu Jm Dn.n c DlcJmhJ&k mbil.` h$vblj omj h$ mkvv 30 cu J lvblj hvn Sko lv pvu lv h$ hJu. ll cnu, `Dpv Dcn miU KMu Dnl.yb[ uC miUk[ hmju Dn, Dmb cnCll. hjbl PbMcOu MhF& c$ hC&hC mJcvDnl.`
k@hv mkv hvn hvn Mhb mJcv K$ ol nl,lj JmlmLl c$ JiUǮ nl. ovpv jp u<kj sJCcOu iNb ov ybiubv Di uiu nl.Di kMcU uiu K$uk kjC kUu vn. PbMǮ ybiu jpcWcOu Sk Mh vlJF&k ouuǮ ybiu jpcW-k[v Sk h$ ITv Du nl.l h$l unu nl k, `miUk[ ybiu jpcWv Fbpb J hkju nl; hC PbMcOu ybiu jpcWv GJ kuu vn.lcU l Oc&y[J jll, lm lbv plyn<k=l kjCl Du Dn.` lvblj oJEmi,vjbiEmi,pEmi, povEmi j Mhbv Flj Mhbv GJ kjCm G ku DC Dm ju k,PbM Mnjynj Dmuu Fbpb u<kj sJC-lu mj H& kuuJj uv p J GJu mJl kj.
h pv 1857 jp ohj lv Jpl mj H& oMv ybokb DJp Sk T uiu DC PbM-cO FbpbJ׮ u mJl Pu. Fbpbv JjO ku vn. lmYjl mj H&Jj Mhbv cǮ i[y[ G[Jv ou. lLu lH,Mm$m$b m DC Kpvlu h uK h lyl Ilu. mj H&cO jnCN yk-cubmn miU jhDv DC DBiu-Fb[v ukbv PbM Mnjlu cK kuuJj vTv Ju. lbJj hnj ymJu. ci u#l Du k, H 35MhbvǮ n yvJ I[Jv DCuu nl.
l j$Ǯ k@hv i@[&v ov Fbp DOkNbv yjyj ITv jC u#cyF&u Yu jv cnul hu. jCv k@hv i@[&v Y Ilu. l JU i@[&vv ohj mj H&cO I[uu nkil mbilu DC cnu k,Dl G K$ Jl vn.Flj kCbcC FLun Eno MhF& Fbpbv cv klu, DM Yl Jl.DM kC kUl jCmnybv PbM-cOu Fbpb,vov lb yk-cub lj j#C kjJ, DM Jvbl i@[&vv jCu ku. l JU u#cyF&u cvlu cvl nm Du Dmu, kUv m[ GiJu k k,Dmn Ju Dmu.ov J<-hJahl l Dhu Kum kuu jp n DhuJj Dv Pu, Dhu jp Dhuu hjl cUJ cnCv kbhv mjkjk[ L ub[vhl Dp&Jvbl kjl nl. hC l jp Kum kjCj Fbp Dp l箳k[v colǮ Dh# kjl nl!
jC u#cyF&v MblhCv i@[&vu Gj ou, DhC cP jp Kum kul, lJn cP miU mvn lcn yjKml kul.Dp lc j#C kj, lj l c km kjCj? cPpJU jv cnu箳 hnNJj Dmuu hhbJm MhF& lJ{ Dnl. lb pjJj `yI[uu` Mhbhmv c lcn ukb j#C km k MkCj? llvn c DhCm col kuǮ, lj kU huC Dcnmn pUv klu. ljhC cu pcu lM col kjv. hC lm vJ mv Yjl kjC hjJvi cu J. i@[&vk[ omj ci& vJnl.jCu vJ mv GY kjC hjJvi cUu.mkU i@[&vv PbM Mnjl jnCN Fbpb yk-cubv jv cnucO DCu. u#cyFv jv cnulu Sk Mml oJCKvl lbv mj#l Ju.
omN oJM mkUǮ mkv DC i@[&v sJCl pTv [vu@h-u Yu.h{ k kj JjJvc ku,kuuJj hjluJj i@[&vv lH-oiU- hnC ku. mj#-JJmL cpyl ku. [vu@h uj vJ箳 Sk oᳳcDOkNu yjyj ITv h$ hJCm, lj kjCm Mnjl Dmuu hm D@Hml iu. lLv mv箳 kJlǮ covl Tv miU huCRv kJlm yuJv Ilu.hjbl kU MhF& lL l- l lbv l oIbJj ybokǮ iU P[u DC [vu@hu cv ku. [vu@h n PbMlu lu hnu yU.hh iJ-lu Fbpb Ij, ybiu pUu mJl Pu.lJn Mnjlu Ijbl, ybiubl,jv cnucOoKu Dhu yk-cu mj#l jnCj vnl,Dm JuJv lbv kuul DCv Ju. u#cyF&v Dhu ou Myou piv, kuul D[kv h[uu Fbpbv MO hJu.lv cC kCk, mKj hl, [y YjYv lh hJu. hC l miU ihhhCv. GJ kjCN Mhbv kUCj vn DM ylv.
Mnjlu Fbp jnl Dmuu Ijbv Di uJuvblj Mhbv Dhu c& u<kj sJCk[ JUJu.Jl CN iNbv cjl mu. Mhbv sJCk[ lv hnv k@hv mkvv Dhu yk, ov cubmcJl DCK hbUm m$-h<-cubv c nkclv, uhv-shv pTv kuucO DCv Ju. kuu b[ ojJp yboymlv ybo kv Ilu.
omN oJM cnCp ml pv jp mkU k@hv mkvv mk@ DC hmxu ov YJbv jCǮ mn糳 ciCm hJu. hjbl Mhbv lbv Jl iu DC cv ku.PbMǮ cKvOM DB[^p bv jv cnumcj j cju. ml pv箳 ohjhmv Mhbv kuuJj nuu {Ju DC u mJl Pu. mJl ku nl 35 Mhbv, Dl lb mbK J{l nl. i@[&v nj mJ& Mhb DUKǮ nl. Mhb mbK, lb pJU Mm$m$ b Dbop IC-m i@[&v ypJj Sk Pjkwlv h{ Jkv hnl Dml, lu DUKv Sk Mhv hv cju. i@[&v iUu yU h[uu hnv kuuJj Fbpb DJmv iUu. kuuJj oiUn mbhl Du nl.mbOkUhl jmuoj kuKv DC lnmuoj cncco Du nmv c MLav kuul JM kv, Fbpb ypv u{CN Mhb cjk kjl h{ vIu. lJn Fbpbv lLu Dhu vJmmLvJj,yukuu-Jj hb{j vMC H[kJv MjCil hlkju.
l箳 omN oJM, cnCp D pvu mkUǮ Mhbv Dhu Jku cnCv PbM Mnjlu Sk mm nkc mu cncco u Fbpbk[ yukuuJj yuC kjCm hJu. k@hv mkvv mu cnccoh{ mlJ Ju k Dcn kuu DC PbM Mnj m[v miju pT, hjbl Mhbv Dcnu mKhhCv mijhl pT J. l nc Mhbv J. mu cnccov k@hv mkvu mbilu k, lcn nlj Ku Jv pCj Dmu, lj MhF& lc箳 kmmn Okwk uJCj vnl. mu cnbccov kjCJj nl Jv lM MhL Ilu. l箳Jj Jm Jv mkvv kuulu miU Fbp m$-h<-cubv Sk$ ku DC nlj Ku Jv miU Sk$ kuulv ynj h[u.lJj ui,ov-ov箳 DjU ol Mhbv lbv ij[ Ilu DC lbv Mnjlv cjJCk k{u-mjK ITv pT uiu. cmlkl Gvco Yjuu Mhbv Dj[-Dj[ kjl, I<C ol, miUbv Mnjynj piv yil vu. lL iuvblj h{ k kj, yu kCu knn kuhv vJnl. lJ{l lL kn I[mJj Du DC jmuojmnybv miU Hjbibv cv kJ Dm nkc ou mbilu. Mhb Gvcou oM cUu. PbMcO l JU 76 uk cju iu. kucO jC u#cyF& nl nl k, n Mv vblj c cCJj Ʈ&u iu.
PbMǮ jC }#cyF&
lY jv[ ; jpnbm kMv, hC h=- 170.