mcJj, 10 vJnWyj 2003

  pJvslu mbj#l kMj
  HmJCkǮ cvmkl
  y@uvm D@H ^[ cnCp k?
  ynpv nl oM&v Dpk
  mnkj UJUJj DIl
  OvkM mbybO
  Gpkdz JlJ Jkm
  mbuk J lb vlJF&kbv kp& ICm hC&hC ybo
  bo `vJnWyj FHkw' vn?
  lp Jhk
  j mnkj yBk lv vJv kp& pv
  kJlb cOclv JJmLhv lJ
  jMv lb$%vlck DI[
  Hwu@Ojkbv ci&oM&v

 
mnkj UJUJj DIl

yB kb k&hll blkj J iClck mOjC mJCj yBEki vcv (mOjC) J Flj ljlo JOk 2003 n vkl kWdz DL&cb$ pmJbl Emn bv ukmYl moj ku. JOkcU vij mnkj yBkbJj kCkCl yjJF& hjCc I[Cj Dnl DLJ JOkv jPJn& yBku kCkCl DOk (DmllJl Dmuu m[v) DOkj hl nCj Dnl. onj vb$Clv Skj vb$Ck[ Ju m Pu Dn k? & kjChJa mnkj #$cO Puu Flnm mbc D{J IC GƮl ju. lm mcv Jojb/ kp&ojb J mYmob l k nCj Dn n D{J ml=l uKl IC lv kjl Dn.
Yjllu vij mnkj yBkb Ju n Sk Mlk Dn. k. Jru u#cC kJkj b jCv kn cnj^lu cOcJia cb[URv ovbk 5 HyJj 1889 jp y[o L Dvv mnkj cb[U mbmL mJl ku. nǮ Yjllu vij mnkj yBkb mLhv Lc mJl n. lvblj 1904 cO mnkj hlmbmL ko DmllJl Du. 01.03.1966 hmv mnkj #$lu vij mnkj yBkbm yBEki jiuMv ko ui Pu J mv 1984 cO jPJn& yBkv vij yBk JYi m ku. 1977 cO cOJom mcl DmllJl Du. 1992 mu vjEmncd mcl iv kjCl Du. 1999 mu D|Lk #$lu mOjCb Dn Ojl k. cOJjJ mcl iv kjCl Du J vij yBkbv JJO [vMDu v@c&m p Jhj yBkbv hUJm uill l ui ku J Sk `uJnu huFi Hu[` GhuyO kv ou.
vij mnkj yBkb k&Jj jPJn& yBk J mnkj vybOk onb vb$C Dn. ll JYpv kv jPJn& yBkk[ `yBEki` JJnjJ<k cnCp vb$C J h&J#C mhJu iu. lj mnkj vybOkk[ mnkj k huvmbybOǮ vj#C k& cnCp D@[, vJ[Ck, JJmLhv Fdlo mhJu iu. hjbl Duk[ kUl jPJn& yBk J mnkj Kl b hjmhj Jmbil Dm DoM vIl Dnl ll mm$l C kckp箳 v DJMk jl. Yjldz jPJn& yBkv lv l j J<hJa vij mnkj yBkb mbukbm ci&oM&v mӮv m=l ku nl. vij mnkj yBkb mbKlck J{yjyj iClck J{ nCm J J{uu pyyoj u#l Il l mӮcO mOjC kv mbukbv mmh ci&oM&k lJ mJu hnpl pCkv lb JJnj hjoM&k nT Mku. kJU k箳 k#l vij yBkbv DCv Mml uil vn. lbv G cUJCm ci&oM&v ou iu hnp.
n mJ& kc jPJn& yBk vck cb[Uv D IuChJa ku hnp. hC lm nlv oml vn. DM hjmLll yBEki JJnj mL̳& km DpcJJ n Sk # Mv vc&C Pu Dn. jiuj y@[pdk[v vJv vJv iR DL& youl Dmv vJv JK J vJv mbkuhv mllv Go nl Dn. mJ& iR Tnhn kjlv Sk i c$ k#v hUu iu hnp l cnCp Cj kU n Sk ypm Ku DL&JJmL/ kcl kc vb$C Dmu lj omjk[ yBEki hllu Dkl, yBk iClck J{m Gc nkmJ (mbiCkkjC) kc&Nbv M#C yBkb YJ<lu Phkjl hYl mJvOǮ cpyl DC vHJ{m mclu vO JJmLhv iRk[ DOk u# hjJC DmllJ箳 v ijp Dn. mlJk JOkl klu youcU/ $cU vij mnkj yBkb Jojbv/ kp&ojbv/ mYmobv p PU hnCj Dn cnl mcvbv nC DJMk jl. DL&cb$bv p JOk mbmo huJj moj ku ll yBEki k-D@h. mmǮ p vJ JK kjCl Du Dn ll yBEki jiuMv DOvclu ynlk mJ& ljloR vJ JOkvmj mnkj yBkbv ui nCj Dnl J p kC hJa kl yBEki kbhv Dm GuuK Dn lSJp yBEki mnkj mbmL Dm DOk GuuK mcJM kjCl Du Dn. lm klu ljlo kCl hlv nkcMn ipJCN Dnl J lcU mnkj箳 cuYl lJbvn lcU kM yO Cj Dn l hnӳ. vij mnkj yBkb iu oMklu Ju mbcCJmLlu cnCJ uiu. 1991 hmv Yjl箳 DL&kjC jK youu. pilkkjC, MLukjC, c Jhj, c Dl OjC ccv pm mj nl iu lmlm l yjJF& hjCcn mnkj yBkbJj om uiu. pilkkjC箳 OjCvmj Yjll Ju[& ^[ D@i&vPMv, [bku, i@ b OjC jyJC ybOvkjk Pu. pi箳 hJj Dvk you nl Dnl. D|Lk, mcpk J jpkdz JJmL mbcCJmLlv ci&cC kjl Dmv lk #$ n youl GbyjJj GY Dn. Gi J Jhj n DL& J yBEki JJmJj vY&j Dml. Gi J Jhj #$lu OjClck youm mpm you DL& J yBEki #$l nC n JJnjk Dn DC cnCv Yjl mjkjv n blkj yBEki mOjC JOk ukmYl moj kuu oml. Dl yucU vck kCl DOkj jPJn& yBku hl nCj Dnl n hnӳ.
1. kCln mnkj yBk mbuk cb[U箳 DO#bv youC DOkj JOklu ljlovmj jPJn& yBku oT kjCl Du Dn.
2. h kwk J lh# pml MDm& cUJCm jPJn& yBk hJ&hjJvi IC yBEki kbhvu ybOvkjk ku Dn.
3. mOjl Yb[JuDOj k-D@h. yBkbv yBEki hjJv oC ljlo kjCl Du Dn.
4. JOvk ljul cC kc-pml kjCmbybOǮ DOkj jPJn& yBku ov kjCl Du Dnl.
5. Jojbv mbj#C oCm J lb nl mbYUCm (Floating Depositor Protection Fund) on J<h# pml kuJO nTvn p J hjl cilu pl vnl, llv vc&C kjC ljlo ku Dn. moj Hb[ Ghi Jojbv mbj#C J l nl mbYUCm kjJ Dn.
6. yBEki kbhv J k-D@h. yBk mbuk cb[U yjKml kjC DOkj jPJn& yBkm ov kjC ljlo moj JOkbl kjCl Du Dn.
7. kCln yBEki kbhvǮ Yjldz m yBk J l箳 mn糳k yBkbcO Sk$kjC (Amalgamation) kjC m kjC DOkj jPJn& yBkm Dn.
8. cvlhl jKb JK youv kW mjkj J jp mjkjbv ouu ncJj DOjl kjCl Du Dn.
9. kuc 10, 11 S, 10 y, 10 yy J 10 [ Dl mnkj yBkbv ui nlu. 10 S cO mnkj yBk mbuk cb[UJj JJmƳk JRv EkJ Flj Km DvYJ Dmuu JRv 51 kwkh# kc vn Flkw cCl mcJ kjC DOkj jPJn& yBku cUCj Dn. 10 y J 10 [ cO DO&JU Djcv J k&kj mbuk jPJn& yBk mbclv vcC ljlo Dn.
10. kuc 30 vmj 100 kR Jj J Dmuu yBkb D@[ jPJn& yBk vb$CKu pCj Dn.
11. kuc 35 y p hJa mnkj yBkbv ui vJnl l Dl ui nCj Dn. lvmj mbuk cb[UJj pmll pml kl lvO IJl m jPJn& yBk cbpj IC DJMk Dn. lm Djcv/ k&kj mbuk b vcCk/ k{v kC/ youC yyl DOkj jPJn& yBkm hl nCj Dnl.
12. kuc 36 Syvmj yBEki k-D@h. mmǮ mbuk cb[UJj mbuk vcC DOkj jPJn& yBkm Dn.
13. kuc 36 SmSvmj mnkj yBkb mbuk cb[U v<YJl kjC DOkj jPJn& yBkm hl nCj Dn. kuc 44 Syvmj ov yBEki kbhvb Sk$kjC kjC DOkj jPJn& yBkm hl nCj Dn. lcC ivn, ob[ yyl箳 ljlolm oml kv l yBEki k-D@h. mmpv ui kjCl Cj Dnl.
jPJn& yBk cl p yBkbm Gh DM J<lu JC J DvYJ DmCN lp%b SkC mbK mbuk cb[U箳 SkC mbK 51 kwk h# kc Dml kc v. Jv Sk m nl k, pvl cnCp mYmob lvOlJ DmCj vmv H kv M#l kuu hoJOjb lvO Cj Dnl, lcU mnkj yBkblu mJ&mcv mbukb lcO mcv Joj, mYmo, nlElk, Kloj mbuk cb[UJj C DOkj njJv Ilu iu Dn. lp% cb[URm 51 kwk p jKJ kjC lm Dp DmllJl Dmuu jKJ pi u#l Il mJ&mcv mYmob lvOlJ lv mbuk cb[U k MkCj vn. L[kwl nkcMn oMlu n (guided democracy) DmCj Dn. Dvk c᮳Du Hb[, Dvk c yBkbl n<&o cnlv npj kR IU ku. lm Dvk HvvmDu kbhvb pl mcvbv hm iblJu llu yNM kbhv [yIF&u Du. lj mJ& kbhv c᮳Du Hb[, c yBk JM< JC Dmuu lp% uJl nl. lcU mll JOkj lbv cUCN JM< DOkjcU vij mnkj yBkb DL&kjC m{ nF&u kuhvM mncl kCn DmCj vn. lcU k箳 k#l cb[URv v DCl jPJn& yBku p Dh#l Dn l Dc箳 vij yBk lp% cb[URv vkjl mcJM kv EkJ lb muu ITv Dpn n kckp kjl Dnl k, lm k DJMkl vn, Dm Jju GonjCJv J KuMJv mh nl. Jju JJvJv Sk i mӳ&kMSJ{ mJs nl k, mbmov Glhok kbhv ko 2003 hjl kv p Dcul DCu, llu kuc 581 y Kuu vJ[v CN mbukbv JM J<lu %v D vn, Dm DmlvoKu l mbmol n JOk DL&cb$ moj kjll h# oozJ Iv kCl DmJ. Jju ljloǮ DJukv kjl, cOJhj ck&. k-D@h. yBk u. J ipjlcOu Dv mnkj yBk lm cnj^lu kn ljUk yBkbv jPJn& yBk mӮvhmv Hjkl ITv kuu kǮ kp& JmuǮ, iblJCkǮ M# n JOk cb[v jPJn& yBku D|Lk mJl oTv mnkj #$lu mJ& yBkbv o< jJv Dm JOk cb[J uiCj Dmu lj l mnkj #$箳 vkh J{Ǯ D[ Cj Dn. kjC mhOx iln Dvk yBkbv Dhu Jmn&l J hjoM&k JJnj kc Ju Dn. lbJj Dm M#-mM vyO JOkj DCC n kǮ hTu ju. kjC mbmol mnkj箳 lJbv ccl oCj n yBEki JOk pbv moj ku lbv mnkj ibO vmuv n hjmLl vc&C Pu Dn. Yjl mjkju kUkUǮ Jvbl k, 60 npj k J Dmuu Dc箳 cnj^lu vij mnkj yBkblu mbukbv kn lj mcpl DC JJmLhv l Gcjl kjl Dnl. DM Dc箳 mnkjlu lp% JRk[v n yu lhmv ITv Jju mbYJ GodYJuu $ k{v ci l mbmol hm kjJ.mBE[i kc D@v Hvvm (2003) bv moj JOkyyl pvl mӮv 14 vJnWyj 2003 hl ciJu Dnl. n Dlbl mJiln& yy Dmv vij mnkj yBkbJj c kjCNbv Dhu mӮv Jnl ljKl ov lRl Kuu hʳJj hJJl- Dj. k. pv, [h mj, mBE[i kc D@v Hvvm, ukmY mj, c vb. 332, hu&cW nTm (D@vkwm), vJ ouu- 110001.
DjJbo oMhb[/ Jum omF&