jJJj, 13 HyJj 2005
S[m& @F&m
kcj klkj
k@cNlv omuu Mlk
Dp sƮ$bMJ Dmuu J=h$ DhC kuhvn k Mkl vn. hjbl `J=h$dz sƮ$ku` n Sk kukj cnCv { kjCl ub[v Fcm J Hj c Dn.

SkkU `ub[v Fcm` (cnCp o Fcm, ub[v) piYj Flk oyoy nl k ll m Puu ylc J l J=h$v Iluu Yck cnCp pC yM mcp Mkwkcl&y Dmuu omlSJp! `vphhj D@H jk@[&` Dmn l J=h$ ijJ nl Dm.
`ub[v Fcm` m Pu 1785 mu. cnCp W jpblǮ j J kUl p Iv I[u llv KN DL&v `DOvk` DC `DJ&v` Flnmu mJl Pu Dm cnCl F&u. `ub[v Fcm`u Dcjkv mJlb$ cvJu vJnl. l mJYJk nl, hC `Fcm` pvcDioj Dcjk mJlb$ PucU l J=h$箳 Yck l IvJj hjCc nC Mv vJnl.
lm hnu lj W jpblǮ DC yMb (DC `Fcm`n) Hjm mbybO vn. hjbl mcp箳, cnCp JmnlJmlj箳 mhOxl vm nl. yv DC vm bv Skckbyu JCj clmj, <, nJ, M$lJ n Dvk mnlkb DC h$kjb uKv J< Pu Dn. Dm! lj W jpblJ< ub[v FcmcO p J=bl shv l (DC lbv DOv yM mbmol p & nl Dm) l mJ& v:h#hlhC nl Dm Dm kCǮ cnCCj vn. MJ F&m Fb[ kbhvv Yjll h jJv lJn H 27 J Yjldz mJlb$u{lu pJUpJU mJ& h{Nbv- ooYF& vjpRhmv cnlc ibORhl DC ukcv Ukbhmv l hb[l vn- cnco Du pvbhl- `ub[v Fcm` n cK mboY& Jl Dm. Fcm DL&l Yjldz mJlb$箳 JjOl nl. Dm Dmvn Yjldz h$kjln Dio 1985 hl (cnCp lb Mlyo J<&hl) cK mboY&Eyo (Ekynv DoM&n!) ub[v, Fcm n Dm. pv h{lu pJUpJU mJ& h$kj ub[vu iuJj Fcmu YYJhC& Y ol Dml. lbv Juu `HuMh` uY IC nm ijJ yy nl.
iu 20 J<&l `ub[v Fcm`v kl ku Dn, Dl l J=h$ lm oyoy- ojj vn. `ub[v Fcm` k cnCl, Dm kC Jjl vn. K Fbiub[cOn `ub[v Fcm` FbukwDu l vnM Pu Dn. Dl lj Dkjn `@yu@F&[` DC uDT J cpkjn `@yu@F&[`!
yMb mcpJj mӳ& cJUuvbljn `ub[v Fcm`Jj c$ ykl mӳ& lpv lUhl Dm. mӳ&nC JnJ DC l lm jnJ, DM jlv Dl lp cJUu Dn.
`ub[v Fcm` n kn `il` Jjbm m vJnl. JjmjC lic,
mvlv m!
kv yM mcpMnǮ. iJ& Dhu yMhC. DYcv Dhu yk- J̮jk- Jmbi JjM. L DC ocK Fbp Y<. lcU lb YckM, kvM, J=M v hCNbvn o Fcm, ub[v Dk<&C nl.
`ub[v Fcm` m Pu lJn HHǮ cnCp sƮ$ku MO uiuu vJnl. lcU pJUpJU Sk MlkYj l J=h$l sƮ$ m nC Mv vJnl.
lM `k@cN` mbkuhv uDv[x o EJ W kukj- JjJbl- lb$%v F. m. 1515 cO JMo ku nl, hC lv k@cj yvJu vJnl. F. m. 1750 cO Sk k@cjmM b$ k@v@u Fuv Ʈ$kjv yvJu nl, hC DL&l l k@cj vJnl. Fbiub[cO L@cm JpJ[ kjijv 1790 cO lv ku hC pu `hnu sƮ$` cnCl F&u l vmHj vhm W [@kwjv 1826 cO k{u. lJnhmv sƮ$kuu il cUl iu. F. m. 1860 cO Jnkwj jCǮ Fbiub[cO DC D@ync Eukv sƮ$ Dcjkl k{u vWo Dn. hjbl 1880 hl sƮ$ J=h$l m kjC lb$%v Jkml Pu vJnl. Dcjklu Fmcv kbhvv k[@k k@cj, llu Huc, l [Jnuh kjC lb$%v 1889 cO moj ku.
J%v- lb$%vl JM< jm ICN `ub[v Fcm`v sƮ$ku Dhu J=h$l DCu, l l mcju. JmJ Mlkl J=h$dz sƮ$ku n Sk vJv JJmƳk MK m Pu. mO `[pu` k@cj JhjCNbv DC ku DOx kc k@cNlu DOvk lb$%v kjl DmucU nmm sƮ$ k{CNbv, llkuv J=h$dz sƮ$ku cnJ koƮl kUCjn vn. Hwu@M yuymd kUn lm Hj pv vn. Dio Duk[hl sƮ$ yu@k D@C[ JnF& Dml.
Dp sƮ$bMJ Dmuu J=h$ DhC kuhvn k Mkl vn. hjbl `J=h$dz sƮ$ku` n Sk kukj cnCv { kjCl ub[v Fcm J Hj c Dn. Dpn J=h$bcOu sƮ$kjbv YJl (DC ci&oM&vn) k Mklu DM DJmcjCdz sƮ$ `ub[v
Fcm`cO m nl. `ub[v Fcm` J̮jk vJn lj n sƮ$dz
oyoyn llk Slnmk Dn. SkJmJ Mlk JiU mJil kjC箳 nlv `ub[v Fcm`v `S mWj Fv HHwm` Dm DlM oKC, mb, uiJ Dm bL m ku nl. Kj lj l bLlu lk sƮ$ hvc&l kjCFlk vc J oKC Dn hC l DL&l Mkw vn. cnCv n kJU Puk!
o Fcm : S mWj Fv HHwm-
S h^x D@H yv 1900- 1999.
Fcm ykwm, ub[v