jJJj, 26 pv 2005
ckwkc jJ[

DCyCǮ kUl} lbiJm箳 mc=l piJlv...
25pv 1975 cOj$. 26 mkUhmv F& k@up箳 pcKvl JLa hj<o DYmJi& m Jn nl. l lj kjCl Dcn mj k&klx iblu nl. Ji& Gjumju JJmLb GpUC Il Dmlv ylc Du- DCyC pnj Pu! MJbljJ kUkj, yU Dh ykl nl. vckb k k I[ub, k k I[Cj Dn, DC k k I[ Mklb, Dbop ybOl oMYj m Puu Ojhk[Ǯ cnl l ol nl. `n l uby u[F& n,` Dmb mbil nl. `the whole nation has become a big prison' DM mLl vc&C Pub mbil nl. mjkj mbIhjJjJjO mj u#l Il Ojhk[Ǯ kNn[ Dp v G JLa hj<oJjn Giju pCj, Dbop lbv ybOu DmJ. vkj-JJml DmCN k&kl&vb kCl kUp Il ynj jnub hnp, DC hj<o mj M Sk oI& u{ci GY kjJ uiCj Dn, n u#l ITv hC&JU k&klv vJ youv, J< youv, DUK youv kmb Ycil jnub hnp, 箳 mӮv l ol nl. GMjhl yk uu. DC Dk U, DM mӮv pbv cUu l k&klx iuJj DYmJi& j kj vn, Dm jJv Dcn hbiu.
LJk DYmJi& mbhu. hj<o kWdz k&u cb$ Dmuvb humbb u# cPJj DmJb. k k pb vn, 箳 mh mӮv Dh- kUkjbv ou nl. 17 puu m y@Bklu kc Dhv cbi箳 JLa hj<o k&ul pCm &i mMvJj c Du nl. cbyF&lu hnu mln l oJM mMvynj Jn nl. l kC kjCj, knǮ Dbop humbv uil vJnl. SMkmcj pvJv c Gljl nl DC vck l mcjm &i mMvynj iWOU Pu. DCyCJjO I<C ol h$kb GOUu iu. k nlb, Dbop Duvb c Dl mku. i[ hk[u. hC mhMu yB箳 kuxkj- o#lbv cu hnub nlb. i[l PhJl lbv cu Ku GljJub, phcO ymJub DC cPyjyj piVL pOJ, yvjC ij[ bv @H[& ckxcOu hum cKul vub. hnu oJM lIpC nl uiuvb hum KM nl. yjǮ YJl vd YJl Puvblj Dcnu cm uJb jub DC Dc jJvi DL&j j[u kjCl Du.
h{ 15 oJm DL&j j[cO iu DC Sk mkU Dcn lIbv jJ[u hJ vC& Pu. jpkdz ko yvv Sk oI& ckwkcm Dcn jJ[u iu. jJ[ lbi cOJla Cl c[Cj. mjmbIuk oJjmbhmv MYT uc, Ovcmlj, o. y. hu, jlvEmi jpo, jcYT cnUi Dm Dvk oiip lL Dmuvb mJYJkhC lLu Mml DOk k[k. yboyml DOk K. 1867 mu ybOuu n lbi. YJ Fcjl. mcj j^OJp. DMkmlbY lk=l. c ojJp. hlu Eo[vb Dl iub k l ojJp箳 Dl Sk h&. lLn DCK Sk YjYkwkc ojJp. lun Sk Eo[. n ovn ojJp Sk JUu kOn GI[u v pCj. Dlu ojJp Dub[v Dl iub k mcj omll l [byj m[k. lb [J ypu HM [&. mcj iuJj kn DbljJj [J nlu uilb l ibO [&, mhj [&. l箳 GpJ nlu n@mhu [&. DCK h{ ul iub k ui箳 l mcv kbm ybOuu cb[ukj yj@kwm, kbmǮ cm J pu Gi JYi.
mcj j npj ko Sk JU jn Mklu Flkb cb jJ[. lbilu kun ojJpu Dlv k[ vml DC lbi箳 kun KuǮ ojJp Dl kC Dm J vm, kOǮ kc GI[ vml. Dl kC vmub lj mkU 6 Jpl ojJp GI[ DC Dl kC vmub lj l mbOkU 6 Jpl ybo kj- n pu kvv. jJ[lu ibcl DCKv JiU. ibOpR cjkj cnCJu iuu mbIJu ibOpRv MkJuu mln vY& ci& Dvmjuyu hk[u iu nl DC ibO [&cO mLvy nl. lj ibOpR Jjm cnCJu pCj lbv hk[l nl DC kCln puc jpJl kjll lm Dlj lbJj kjl nl.
jJ[l vJn, lj vMk lbiln c mbKl mLvy nl l mbIhjJjlu. pu DvYJ llu kCu vJnl. FLb kl kU jnJb uiu, vck Dbopn kCu vJnl. lcU lb cv:mLl mbYUCb DC pucOu oJm mKvb plu m k&cb jv kjCb- DM onj kmjl kjJ uil nl. mLvybcO c mbK nl l cOcJvb. lj mln kv CNbcO YjC nl l lC h{Ǯ. n ovn Ji& jn nl JiJiU; hC lcU lb lb k&cn JiJiU DmCb ijpb nlb. mLvybm &-Y<Cb DOk Dml, lj mlbm KU, mhO& pml Dml. mLvy miU D Ji& ko. lcU hubi, io, csjoC, oO, n, mJlb$ mJbhkIj, lL kcu mcpjlu ko, Iv T MkCj [y DM jpMn m nl. hC mln cnCp mO ko. lcU k@cv cmcO MpCj yJvhǮ Yp, Yl DC p[ j n lb vMy nlb. SK JUm Hm Dm. cnCp YlSJp cmuYlJp K[, p[u j Yp, cU hu, Ypl kkwkkw K[bmyl hb{N cU lk[ DC c c i[ ybo. lbilub l mJ&l biub pJC cvub pb. mLvybv oJmu 15 @c i[lu cUb, lMǮ cpvchv mKj cU. hC cmb kc hnCj Dhu mnvJm lu kc ol, mKj hUJl, kbo uhJl- DM lj Jn箳, lJv Yb[Cb Jn DC hU ncjlcjJj . lbilv muJj Dcoj- Kmoj Puu DM kllj y[ y[ cCmb pM lum Yb[uu c hnu, lMǮ mmvcO pb, Dmb kjC h{ kv puynj h[Cj DC lv KMlv ov-j `kwJ&j` Yv DCCj, h{-ci cb$ Puu cCmbn c pJUv DvYJ}.
jJ[cO mJ&mcv kon c mbKl nl. YJb[pJU FjHv Yj llu Sk. k@upu Mkl Dmlv knlj vc nTv jMv okvojM lb Yb[C Pub. kjC mjcjhl iub. nH c[&j Djh Ju iu DC FjHv lbil Du. hC lLb lvb k@cm&b M#C hC& kub. h{ kn DYm m Ju. LJkM M# Yiv FjHv ynj h[u. jpkdz kbv lbiJmb Yb[Ju kjl jpkjClub mLv Ykwkc kub. Dcojk- Kmojk cUJu. h{ FjHvvb ynj h[uJj jpkjCl JM ku. pun hj<o vJ[Ck u{Ju. l vJ[vn Du. pun hj<o GhO# yvu. lbilv ynj h[uJj DC kklkj- Jv DhW Y Pu. lJU l ojoM&vJj `JoM&v` mbYUl nl. vJvJ J<b MOl DmCN l p[u FjHv i mbilu; lbv l hmbln h[u. ci jlmj hjJvi k{v jJ[ cOJla kji=nl pTv Dcn FjHv cuKl M ku. lyyu 22 cvb mui l箳Jj k@cj mLj Dmuu FjHv l cuKl Kh ipu.
jJ[, vMk, C, DL&j j[, Jmhj DM Dvk lbibcO mln DC mLvy Juu nl. cnj^lu JmhjmjK lbi DhJo m[u lj Hjm $m k kCu Pu vJnl. mLvybv lj D Ji& jpkdz ko Dm op& ouvb ynlbM mJ&pC lbil Gc JJmLl nl. hjbl kbyk D[C, kcJl J lbil iuvb nCj D|Lk kW[, humb mmcj, lcU Ij cb[URv nCj $m- DM kn cvmk DMbll vc&C kjCN i nl. lbiynj pJv箳 iclpcl, DCyCJjO I[c[ Do cnl lbil mnp kUl Dm. jǮ ci&v mj h$kn Dl l Dml. c$, lbilu lbil nCN I[c[, cCmb mJYJ, lb Ghc, lbil} ykb, Jvb, DYmJi&, JKvcu, [mhO& DMb ylc mJhl hl vml. l mJv kUJb, L[m JjbiU uYJ cnCv ci `vY&` vJb nmluKl k{b jub. Yk Fol, kM pJ[kj, Ojcbo j[ DC c Dm I cUv l uJl Dm. lyyu 54 DJ[ l uub. Yh$k箳 hlub l mhlnk puYj Hjl Dm. jp Skk J@[&l l }kJ}b pl Dm. ll ibYj mnl Hj vm, hC ibcloj DM cmuoj hKjC Dm. lbilv ynj h[uJj kklkj- Dhbv l Dbk hnu. lJjn ci `JoM&v` Sk 20-22 cvb k&c Pu.
jJ[lu mlnR oJmYj箳 k&cb Dpv kjCNbl c Sk nl. miUpC hJahmv cnl nl Dmb vJn. llu Dvkb Y lj Lc lLb Pu; hC llu Dvkb JcJb h{ oI&kU mcjCl jnu. hCl jnCj, %vyOvl MkJCj, cU cub[ mJbmJk DmCj, hC mJlb$ %vb Jj kjCj Jv n[akj lL Yu. `pvb Jn uu` n lb jJ[Jjb hmlk h{ m Pub. lvb mln ku nl l cbyF&-hC ci&Jj OJCN Sk h@mWpj i[l. hC l K[kojcv lk [y-[yl Hjl. jJ[l Yu jJR omF&. mll kU <c uJCj, lby[ ubi DC njJ mJj Iuv HjCj. DlM mO Ijlu Dm n cui. lvb jJub nlb- DkMJCJj mln kj. j[D m[Dl k&c #hl nl Dmlv I<C 箳. k&c uFJn Dmuvb l I<C Sk JUm mJ&oj hCj nl. n mln lu Skvb kjJ uiCj nl. lm lvb cnl k{u nl, kCl kucKu kl M# nF&u, n cnl kv Ilub nlb. M# kcu kuJO kUuJj lj l Yul KM Pu nl. j[D lu vJ vJnl. DkMJCǮ Dvk k&cl Yi Iluu Dmuvb m[D k Dn, k mnp Mjl lb, uFJn y@[kEmi kJn Jnb Dn, n lvb cnl kv Ilub nlb. mln箳 oJM l L DkMJC kWl Mju. p m[Dlv yuvb L mjC m nlb lLb iu DC `DCyC j kj` n I<C lvb lv JU ou. l n I<C mJ&oj Sk iu DC Sk iWOU G[u. lu D{l m[Dynj k{Cl Dub. ynj vl Dmlv lvb hvn I<C ou. humbv lu jJ[l hJub. lv cnv DC on oJmb M# uiu, n SkuJj c$ l vjp Pu. Dp jJR omF& vJ kcJuu uKk Pu Dn... `jpnbm` cvkNbhk Sk Dn. `nl v hm kO`, `k- k@chj` DM l kn hmlkb ipu Dnl.
jJ[J< yjb kn mbiC-unCmjKb Dn. pu 1975 l pvJj 1977 Dm lyyu 19 cnv c jJ[l jnu. lL p kn kub, p kn Jub, p kn cCmb hnu, cCmb p kn mJYJ Ju, l Kh kn MkJv iu, yjǮ c Moj oTv iu. `D<lu mJ&Ok mbmcjCdz kuKb[` Dmb l kUb JC&v c kjv. DCyC uoCN Sk mcv jpkdz M$M u{lv Dvk jpkdz Jjb cb[U lbil Sk$ Du. Skckbv Y[u. knRv Dhhu kbij Imv-hmv v ku. Dhhu DmllJb cJv kv pvl ha hvb Sk$ C箳 DCYkn llu knRv Ilu. llu knpC lj Flk youu, k n k hJ&cǮ [J, Dmb JjJbmb JJb DM JU Du. hC knR n kbij lbiln kc jnu. ynj h[uJj DOk koj yvu DC l kb DCkojhCcU pvl ha i h{ Hmu. jJ[l ipuub `Jbo cljcd` kjC llv GodYJuub. OJpJbov箳 k&cvblj Puub Jbo cljcd. l hC& cnub cnCv kn mLR cL Y[ku. `Jbo cljcd` cnCl lbil knpC HmJj iu nl, n l cb[U Jmju DC K[pbi, Okwkykwk, Djh-ljh, MJiUvb jJ[b JlJjC {JUv vIub. `Dc Dfu kom Dm obi kjl vnl,` DM Mjyp Sk lbiOkNvb ku. ci GY ypӮ mcvJ Jjb h{ Du. . hl Mm$, i. . Ov bv lvb Mkml ku, hC luu Oi pUu JU uiu. cCmvb cCmkjl bovh#n pml PpJb, n mbIv-m$ c pucO hvn Sko DvYJub DC lJ%v kubn Dm, vjum, v:mJLa, DvMmvy vl uYu lj k&kl祮 HU GY jnl, `mbIvb mbilub cnCv` mln kjCj uK mJbmJk Skk[ GY jnll DC omjk[ mbI<&- mln- lbiJm 箳 M#Cl c Puu mbIvblvn cpkw mbKl mln vIll, nn jJ[ Jhl DvYJu cUub. lJ&C& Mkwk pbJj ymu DM mbI mjmbIuk hC& Jjbv Dmh=MlJ< yulv it should go lock, stock and barrel Dmb cnCll, mj JjƬ jJ[l I[l Dmlv pJUv hnu cUu. jJ[ n cPmjK Dvk lCbv pJvkv oCjb DC cCm JJ km, n MkJCjb Jh jub, l DM Iv-mbibcU.
mOj piUkj
sumajo51@yahoo.com