jJJj, 25 mhWyj 2005

kpy jMv njmbmLv Yjll Yuc pU JCuu nl, n `o c$Kv DjkF&Jnmd` omN Yil m Pu箳 ylc m=l Puhmv kn kBmJu DC kcvm DlM DmJmL Pu Dnl. Jmu c$Kv jMv mbkuk- mbMOkv DlM kv DC mJl: pJ Okwl Iuv pc kuu cnl `yvJ` Dmu DC ƸmlHj D@v[^ yM Flnmkjv mbhov kuu n hmlk cnCp Oobl K J yovckjk Dml j kjCj Dn, DM Yck kBm箳 Jkwlbv DC p kcvm vlbv Ilu Dn. lbv c$Kv DC D@v[^ b nlyu DC h&v j$yu mbM J ku Dn.
Flk J<x jpkjCl DC yjǮ J<x ml jnuu DM DvYJ cb[URk[v MvJj Flk yuM DC j Yck Dh#l vn. lbJj l#- Dl#hC Puu Djh lbv cv v nC mJYJk cvl F&u. hjbl kpy DC mDS lm yM ScD 5 njmbmL Yjll lb pU JCl nl, n lj kcv lbv cv DmJ.
Fboj ibO pJn pJn oMl `hjkdz nl` nml#h kjl Dn Dm cnCl, lJn lcc mbIhjJj, lb jpkjClu unJo mL DC blkjk k@c[ cb[U l JOv Ls EiuJU kjl Dml. Dl c$ mbIhjJju hjkdz nl DkmckhC om uiu Dn DC lbv kpy kjC kmv kM kjC ciC ku Dn.
KjKj lM kmv kM kju kn njkl vmJ. kjC ci l kMl mDSv Fboj ibORJjO k k kj Jnjv ku, vkwmv- kEmpj b OjCvmj Yjll DmL̳& cpJC km km lv Pu, Yjllu Oc&Jo h# DC mbIv bv mDS kM hm J Dv mnl hjJl Dm, `mbhC& bl` vJKu oMYj Djpk cpJC km lv Pu, Fboj ibORv vcnjc kjCm vubn col Ilu pl nl k, Dunyo vu vC& n DM Jhk k Yi nl k Dio jlmj kvmj nl, DC Yjllu mDS DOk=l- DvOk=l nmlk cnCv kCkCl h{j, h$kj, kcij vl kc kjl nl, nn l `kmv` kuu kMlv ynj F&u.
JmlmLl n Dn k, Yjl ijy DC JkmvMu oM Dmu lj pilk m-mclu箳 jpkjCl DlM cnJ oM cvu pl. Yjl n DbiYl mcL& DC l pilk mLv cKl: hb[l vn DC Fboj ibO bv DUKu nl. cnCv lbv OjChCv Dcjk- jM oIbv oj JC DuhllJo jpkjC Dbikju nl. piYjlu DM Dvk lmL jn FƮsCN oMb Sk Yuc HU lbv GYju nl. Dcjk J jM ovn cnmbv Duhl j^b hj<o cnCp Sk lmj HU Jl Dm. n lmj HU pj mcL& nl iu lj h&v ovn cnmbv DJnv cUu, Yv jM J Dcjku nl. Yjl n lmN pi- cnCp pilu ov-l=ldzbMnv DOk pvl DC ynmbK vJmJlb$ oMb vl=lJ kjl Dm. mJlm hb[l vn DC vblj Fboj ibO oMblu jpkjCb `ju c@[um` Dml.
lmN pilu ynlk oMbJj jhlu mcpJo oMb m nl. mnpk l Jmnl mJlb$ J mJ&Yc PuJj lb jhdz mbv (J lbv hM IuCN Dcjku) JjO nl. lJU pilu mJ&l YJ JjmjC mcpJo nl DC Dk<&C jMv blǮ nl. vPR Dck J j#m m hjYJ kjCj DC yu{ Dcjkun DJnv oT MkCj oM cnCv mJnSl vvyu Doj YJv nl. cnCp jpkdz J J̮jk JlJjC Dcjku J SkC hƽcl oMbv lku nl. l JlJjC lbv Dvku JnJ cnCv Dcjk kmMv lv u nl. lb kvlv l mJYJkn cnCl lu. lb l lvbv LhJCm jMn lmN pil Dhu YJ J{Jl nl.
njmbmL cnCp l- l oMb OjC piYj pJ hnCN mbIv Dmll. p i jlmj- cnCp hjj^ KlcH&l DOk=lhC kjl l vnl, l DvOk=lhC kjCm njmbmL k&jl kjll. p oMbk[ mJ&l pml hm J u<kj mcL& Dml, lb njmbmL DOk Jhk pU GYjCl J Dhu YJ kCl MmJ nll.
Dcjk mDS DC jM箳 kpy njmbmLb lM kjJ cnCp llkuv Mllu nuu Dml. mc- oc- ob[- Yo mJ& civ, kCln vlcub JOv<O v hUl Jnjv kjC, kjmLv kjC, kh kv mjkj DmLj kjC, JUmbi y[ vlb nl kjC- mJ& i njmbmL kjll.
n h&Yc mcpv IluMJ kpy J mDS b mvmv k=lb LL& JO Il Cj vn. (hkmlv pcC Yjll DSmD J Dv mbmLbcH&l k&jl Dml, lcC Yjln `j@`j hkmlvl kjJ kjl Dml. lk oMk[ mJl: Ckwvl Dml. lcU kCn `DhC lJ{ MƮY&l!` Dm Mnpi DJ DC v.)
kcvm Jjb cb[U mJl:u pilkkjC箳 JjOl Dmu cvl Dmu lj l Kj lj D pilkkjCJo Dnl. DL&l lbv DYl Dmuu pilkkjC n ynj^dz kbhvb pilkkjCh# JiU Dn. c n k, kCln Jj- ci l mcpJo Dm J Yb[Ju- l kCln Sk oMhjl c&ol vn, n Yb[Juoj J kcvm oIn cvll. mcj 75 J<hJa `kcvm Fbjv@Mvu` DOk=l mbmL pvc Pu Dn. `k@cvv&` vJv DUKu pCj n UJU jMlv uJu pl Dm. `k@cvv&` mLhv omN cnhJa Pu nl. omN cnl m@uv- |u- PJu DM jM- Fbiub[- Dcjk b vPRJ DI[ Dmu lj l DI[l cK Dbl|JjO nl- pilk ypjhdz Yb[JuMn J Dbljj^dz mcpJo ov JjmjCR. lcU DI[ Dmvn lv oMb njmbmL Skckbyu Dvk kj ihl cnl pc kjl Dml.
Fbiub[- Dcjkl lJn DCmbMOv pjl u nl. p l #$l DI[ IF&u, l piYj Dhu YlJ mLhl k Mku, Dm cvu pl nl. Dcjkl pJn l mbMOv hC& nC箳 hhl Du, lJnhmv jMv njb cK kc lyu DOkOk cnl cUJC n nl. K jMv J%vkn ly} mbMOv kjl nl. jMv DCJ%vn Kh DI[Jj nl.
hjbl Dcjkv njMc- vimkJj DCy@cy kuvblj pilu m-mclu youu. vPR hjYJ Puvblj Dl Kj mhO& jM J Fbiub[-Dcjk DMǮ jnCj, n Jvmv |u J n@j ^cv (PJu b vOvvblj m$ nl Iluu Dcjk DO#) bv pnj ku. DCy@cy Jhj vC& ^cv b nl. DCJm$b ooijJj jMu vcJ lv nF&u, DM mJYJk Oml jMv jpklcO (cnCp lJn m@uv箳 Jl&Ul) nl.
jMv J Dcjkv njmbmLb p b[ Jmlj Pu, l l kUl. Yjl lJn mJlb$ Pu vJnl DC mJlb$ Puvbljn ui pilk vkMJj YJ mLv cUJC Yjlu Mkw vJnl. mnpk jM cK u# (DC u#!) jh J Dcjk n nl. jMlu DCmbMOv 1949 mu hC& Pu. (lm jMu lb njKl kl col Pu, Jj Dpv Jo uӮ Dn.) jMv mJl: DCmH I[Juvblj (1949) Dcjkv cnmu hnu DJnv cUu. Dcjkv jMv njb kmv MO Iu mJl ku. p- p Dcjkv Mm$% J kcvm Jjb cb[U lbv mbMƳl Ju, lb Ojhk[ m Pu. jMyu biu Godij k{Cj, mcpJo JjmjCǮ YucC kjCj, GojclJo kvlv jM chv kjCj lk J Dcjkv Mmvu mJSl vv nmlk J uiu. K Duy& DFvmFvJj DC DCmbMOk Dhvncj bJjn Dcjkv hUl Ju, Ku Yj lj ku DC J=h$bcH&l lbJjOl j m ku. Dcjklu Kj DC J<j D@vkcvPc l mJl nl. `j[md Db[j y[md` n cnC lJn Dcjkl ul Pu nl. pum DC SLu jPvyi& ochlu jM nj cnCv hk[u. lbv onvl M# Ju iu. D@upj nm bv pvch Pu.
jMv njmbmL Flj oMbcO kc kjCj Mk[pC kJU hMm kc kjl vml, Dm mDS DC yM njmbmL ScD 5 b cl Dn. lbhk ynlkpC `k@cvv&`Jo nl. Dcjkv njKl DOkj cvl Dml (Dpn cvll) k, JjmjCv YJl Puu J (J mbmL) hk[C kC Dm. lbv hm cUl, hC ynlk JU n mJbI<l nj l hm lb `k&m` Jhjl. mJl: vm J mc=m vJn.
Yjllu kcvmn l hjbhjlu Dnl. lbvn cUCj hm n cKl: h#k&m, kcvm Jj箳 jm, mbIv ybOCm Jhju iu Dnl. `k@cvv&` n lb Dbljj^dz mbIv nl DC l kc kjCm hm IC- n lbv Dvlk Jl vm. kcvm h#箳 co omihlbk[ hm pl Dml, Dm c$Kv b kioh$bJv oml.
Dp co omihl nl vnl. MJ 1964 mu kcvm h#l H h[uvblj omihl mhSccO iu nl. mhSc cnCp ckwm&Jo kcvm h# lJn mJl:u `vJo` cvl Dm- EkJ Dm cnCl F&u k, lb lM DUK nl. mhD cnCp Yjldz kcvm h# n jMJo cnCv DUKu pl Dm. kpyk[v Ykhu hm pl Dml, Dm c$Kv hhm&cO cnu Dn. hjbl l mboY&l co omihl b vJ DucU mhScJub h KJUu Dn. lbv pjoj Dkb[lb[J kv n kioh$ yvJ Dmu DC omihl lJn pvju mj vJnl, pl ym nl, Dmu `H@kwmd` voM&vu DCv DhC `vox< J v<hh` Dmu oJ ku Dn. Dl lj lbv ƸmlHj DB[^ bJj Kun YjC Ock ou Dn. hjbl kCln kcvm J J h# l#l kn Ku YjCj vn. kjC Sko Ku Yju k, p kM J GulhmC m nF&u llv lbv v hjJ[Cj Dvk ml Gp[l lu. c$Kv bv kMl DCuu mJ& cnl mbhC&hC Dk Dmu, Dm Dpyl vn. hjbl l Sk cnJ kjC n Dn k, njmbmLb cnl iU kjC J l cnlǮ DL&- DvJL& uJC hl DlM pkjǮ DC {yU Dml.
cnl ICj, oCj, cOmL mJv hCvJ ouu Dmll. hm kOǮ L ou pl vnl. Mkwl hm J knn mnl J Mm$m$, kioh$ J sƮ$ olv l cOmLcH&l J JJO civ ou pll. klko mbklk Y< Jhjuu Dml. hm ku lj c<v hnJu pll. jMnv Cj mnl, hmlk, Dio iC箳 jk@[&md, Hucm n mJ& Dio viC kcll hjJu pl. l ypjYJl Jkv cUCj Jjk[ jkwkc l Ju, mbmLu J h#u Jhjl l. J=h$bm uiCj b$mc DMǮ jM J hJ& pc&v J nbij DM kv lj l Dm. lk JUm kpy n jMv njmbmL hm J mnl hjJl Dm, Dmn vn. jM箳 `kUhl` Dmuu oM lb mbmLbcH&l l mJ& hjJl Dml.
nǮ hl L[Hj Hjkv Dcjk, yv, pc&v, vm Jhjll. Dcjkv Yjll `hSu 480` in Jkv pc Puu hm Lu DcjkJo h#bv J JRv (mJlb$, pvmbI, Dio mcpJom!) ou箳 Ivn `kmv` kM kuJj Gp[l lu. hƽc pc&vlu kn mbmL Lu lLkLl blkjk kcij mbIvbv J mcpJo h{Nbv (unJo h{Nbvm!) km hm hjJl, DCyCl FbojJjO Ilhl k=l kju col kjl, n mJmlj `[@kwcvMv` Jn ijp Dn.
kpy Dm J mDS, ovn mbmL Dvk kj kjJ kjl Dmu, DC J, mbmL, h# bv JM kv Il Dmu, lj lbv lb Gl M l, Dm Dpyl vn. Fboj ibORv DCyC DOk kU u JJ cnCv kpy lvl nl, lj DCyC hKv, Fboj ibOR Dio vk Jl&Ul Imv kBm m JmkC箳 lvl mDS Dm.
`ukjbi` 26 pv 2005 Dbkl DCyCǮ Dbljj^dz mboY& olv mDS kjJbJj kM ku Dn. l uKJj D#h ICNbv kpyǮ `hjkdz nl` kMl l n<&J Pu Dn. ln mJYJk Dn. kjC lcU lb mDS hjmk=l nuu `cH` nll, Dm lbv Jl. DhC u#l J i n k, l ovn njmbmL lb Ml jpkjC Dhu YcJj KUl nl.
`o c$Kv DjkF&Jnmd` hnu Kb[ (`o kpy Fv jh D@C[ o Jm`) mcj mn J<hJa m Pu. ll DL&l YjlJ<Ǯ mboY& vJnl. hC kpym kc kjCN Dvk yM, W, pc&v, Fuv h{Nb, h$kjb, mnlkb vJ ll m Pu nl. lcU jhl KUyU cpu. mJ& `Djh` m nlu Flk hjJ vml. kjC Dvko l- l oMlu njKl SKo DOkjǮ kpy J mDSk[v cnl ITv Dhu njKl [@kwcvMv kjl Dml.
Fboj ibORv kpyǮ J mDS nuu cnl nl k vJnl? DL&l nl! cnCp cnl DmCj! lMJ kBm Hu l kUl DcjkJbJj [J GuJC lbv Mkw Pu vml. lcC 1971 Yjl-hkmlv l Dcjkv Yjlu OckJCm mlJ Djcj hJu lJn Fboj ibORv vkwmv- kEmpj bv vcnjc ku, ln Mkw Pu vml. ovn njmbmLbk[v cnl ITv Dhu oMnlm lbv PbpJl JC ku Fboj ibORv DJil DmJ. cnCv GI[hC DcjkJo pvl mjkj h[Cl Fboj ibORv M Du. hjbl kpyu Fboj ibO hvn vJ[v lu Dm Ju vJnl. (l kUl pvmbI箳 kn cKh$bv cO ucWv `kpy Spb` cnCv mbyOu nl. kjC n k, ucWv onj momlJ c DCv pvl h#l Sk `lnuk` G[Jv ou nl!)
kpy DC mDS oIb G iu 16 J<l youu Dnl. mJnSl vv JIv PuJj Dcjk Sk DJnv mbhl Du. Dl onMlJoJ pilk hkv Dcjkv Fmuc J Djy j^bJj u# kWl ku Dn.
mJnSl vv JIv PuJj jMv mJl: mJlb$ njmbmL GY ku Dn. (ll kn pv J DvYJ nj DmCj!) cnCp njmbmLb kjJ u jnCj. l pil kCu Ul l vnl, Cjn vnl. lb DmllJ J JJnj i=nl Ov oMnl phC jpkjC kjC- cnCp Dhu mJ&YclJ J mJlb$ mbYUC!

JmJ Mlklu `mhjmj mh` cnCv DUKu pCj nj nl- kc Huy. l DC l h c$ `kWyp mhF&pd` cnCv DUKu pl. ypxm, c@v}v, yub DC kv&@m. n mJ& DlM ycv DC kl&yij Dm Fbp lC nl. MJ l Fbiub[cOu GJia, DYpv mljlu Dmuv lb kbyb oyoy nl. n mJ& kcvm Pu l mcpJo, mcJo Jjb lbJj YJ h[uv P} nl. l kUl pi vJv `JYiC` Pu nl. Yb[Ju- mcpJo pi DC jMv blvblj vc&C Puu mcpJo J vJmJlb$ oMb pi. hjbl pj jMv i Hmu lj l lbv mJkjuu JjmjCǮ hjYJ ju cnCv lbv (m@uv箳 kjkoal) jMv njmbmLu Fbiub[- Dcjk JjOl cnl hjJ jJu. kUl J vblj lbv DlM cnJ cnl jMu hjJu. JM< cnCp Huy lj yv箳 njmbmLl Jmn&l mbhov kv `kTbj Fbupvm` Kll mJx hoJj hnu. l箳 nll yv- Dcjk mJ& ihl kioh$, lb pv mnp Tv h[l Dml DC l Ju#C ihlhC l jMv njmbmLk[ ol Dm. yM J Dcjkv njmbmLbv hpCb `UǮ` miJ uiu lJn yj GMj Pu nl. Huy lj 1961 mu jMu `[Hkw` Pu. h{ yM mhj mh kcvm jMv `D@[&j D@H uvv` kly oTv ijJ ku. Huy ihll hUCl Flk Kyjoj Il Dm k, l箳 ykun l箳 kjJb h vm. lv h{ `o mh D uJn[d` vJ hmlk unu. l b[ cCl ipu. Dpn pil HuyǮ Dvk mlkL, oblkL, DKƳk m Dnl. h{ 1989 mu Huy c@mkl cjC hJu. cjChJa kn cnv lv `ub[v Fcm`u Sk oI& cuKl ou nl. Huh vF&u m uKk-h$kjv c@mku pTv Iluu l cuKl nm Sk piYj x J< Pu nl.

Jn@mu c$Kv n `kpy` Dvk DOkNbhk Sk. `kpy`cO Dvk Dmbl DOkj nl. phl m@uv jpJ nl, lhl (lJn l njmbmL vJ `ScJn[` nl.) m@uv箳 Jmlu cCm ll nl, n GI[ Dn. m@uv b DvY< m mcj 30 J<x- cnCp 1924 l 1953 DM oI& kU nl. kUl hJa Dio cimuu Dmuu jM Sk Dik cnm Pu. vP Ymcmj hjYJ jMv ku DC lvblj j J<l jMv DCmHn I[Ju. jM Dl cnm yv uiu nl. hjbl lm J<祮 kUl Dbli&l njmbmL colv oMlu uK uk j cju iu nl, lbil J sUsJCbcO [byu iu nl. cnm nCm Hj c Ekcl cpJ uiu nl. m@uv箳 c=lvblj Jn- yuivv DC 1956 vblj Jn b m mLhl Pu. kUl `ScJn[` mbmL vJ h cnCp `kpy` vc&C ku iu. Dl m@uv bv vcuu cCm oj ku pT uiu. c$Kv bv l# njij kjC箳 kclv c kv omlJp JYil p DOkN ho ou iu. Sk DL&v l `[cMv` nl.
1956 JmJ DOJMvl jMv kcvm h#v m@uvJjO Yck Ilu. lvblj h{u D J<x Jn b DOm nl. kUl jMv DJkM `hobl` kj k&c nl Ilu. hnu mhvk, hnu DbljUJm, hnu m$-DbljU$, j iijv箳 h=LJo#C Dm MmJ k&c jyJu. jM n Ghc cKl: u<kj Gbm nl. mnpk njb$C Jmlj ku iu. hjbl ln kUl c$Kv bv hoVl ou iu vn. SkC h#ln vJv uk ml Du. oM DL&JJmL J%vk il nTvn HjM mOju vn. 1964 mu Jn hol ku iu. hvn njmbmLl you Pu. ScJn[Ǯ J vblj kpyǮ omlJp DYmlv c$Kv bv Dvk Yvk i D{Uu. l kCu mbiCn DMkw. klk p h{j, DOkj km j cju iu, Flj oMblu kCl kjJ Hmu, kC, k, km Yj ku, mjkj J h# OjC kM youl iu, mJ& yymbybOlu mJ& cnlǮ mJmlj vWo kv c$Kv ihlhC l mbn k uiu. n kc pJJj Goj nTv kjJ uil Dm. Dm Dvk MO-lv kjCj DOkj M# cnCv cmovm hJu iu nl. ljn c$Kv bv mnl pc ku. hjbl pJn l n mnl ITv ub[vu `jpkdz D` ITv Du lJn mJnSl vv JIv Pu nl DC kpy mbmLn Jm|pl ku iu nl. hjbl mcj 40 J<lu mJnSl Ivb, OjCb, MjkCb h&YcJj mJ& cnl c$Kv bv yvcO DCu nl. ƸmlHj D@v[^ n ukkhl yM Flnmkj. lbv Flj Dvk mboY& lhmv, DL&- DvJL& uJv l omlJpb DOj hnu Kb[ m ku- `o c$Kv DjkF&Jnmd- Yi 1, kpy Fvd jh D@C[ o Jm.` Dl omj Kb[ `kpy D@C[ o Ju[&` h{u cnvl m nCj Dn. l m nChJa Joml ju Dn.