jJJj, 29 pvJj 2006

hooulb Gjm [@. Dby[kjbv p mcpk Dbouv GY ku, lb mJl Pu l cbyF&l. c& 1924 cO hjU ocoj n@ucO mY ITv `yn<k=l nlkjC mY` mbmL hjK jJCl Du. pu 1924 cO mLhv Puu mcpk mbmL k&u ocoj n@ucO nl.
Yjldz DL&JJmLcO cbyF& mLv DvvmOjC lj Dn, hC lyjyj mJlb$hJ& kUl mJlb$箳 u{cO DC mJlb$j kUl oM箳 jpkjCl DC mcpkjCl cnJhC& iov kjCj Dvk vjjlv Dhu cnvijv phmu, h{ DCu DC oMu ov ku Dnl. llu Sk Dcu jlv cnCp %mӳ& [@. yymny Dby[kj.
[@. Dby[kjb pvc pj cO oMl cn kC Pu Dmu lj lb cUiJ jlvij pulu DbyJ[ n nl. Dio unvhCǮ lbv cbyF&u pC JO uiu. l vT-on J<祮 Dmlv lb kbydz mlj L JmlJ kv nl. J[ubv omj uiv kuvblj cbyF&u hUv pTv DhC ijC kcij JnJ n yU Yc箳 cvl IUl nl. lm p Dl箳 kMl l j$ Phl nl. l箳 kvJu Dmuu hm Y[K&m v IC lbv lv ku. l ijy yN Dl箳 yJcO cbyF&u pC箳 Y[K&Flk hm kOǮ vmucU yU Yc l yl yjiUu. moJv lvblj L[ kuJOl Dby[kj kbyv cbyF&u mLublj ku.
yymnyb cbyF&lu yuhC uDj hjU yok Ul iu. cj nmkucO kn cnv M#C Iluvblj lbv OyluJ pJU SuHvmv nmkucO oKu kjCl Du. hJa iJ箳 yboml JlJjCl pCJuu plJJmL onk k cbyF&mjK cnvijcO DvYJJ uiCj vnl DM yU Yc mcpl nl. c$ Ji&l iCl m[JCm M#kv HUk[ Cm mbil HU箳 ci uJv Juu pJC [y ylu Ylv mJ& Ji&c$bv Dj[Dj[ ku DC yU Yc箳 cv箳 HUJj kOn hmu v pCj Jh DjK[ k{u iu.
1907 mu c@^k PuJj yymny cyF& SuHvmv cnJul oKu Pu. cnJuv M#C Ilv lb uiv kv oCl Du. uiv n@u nl cbyF& YKU ckx! oJmYj JJnj mbhuvblj YKU ckx쮳 Sk M[cO JNn[ iU Pu DC uiv mcjbY hj h[u. lvblj Dby[kj kbybv hjU Lu `y@cy FcJncW ^m` (y. D. .) Ul mLublj ku. lL jnl Dmlv 1912 mu yymny y.S. Pu. h{ 1934 mu ooj Eno k@uvcO mJl: `jpi=n` n vJmmmLv ybOv nF&hl yymnyb kbyb JmlJ lL nl.
1913 mu y[箳 mpjJ ikJ[ cnjpb colv yymny G M#Cm Dcjku jJv Pu. Dcjklu kuby Jhlv Sc.S. DC hS.[. hoJ hl kv vblj ub[v L `[@kwj D@H mvm` DC yj D@ u@ DYm kjl Dmlv 1917 mu y[o mjkj oJC箳 DnKlj lbv M#C DO&J m[v Yjll hjlJ uiu. y[o mjkjM Puu kjjh lbv y[u kn cnv vkj ku, hC lLn pl D[J Du DC DJnuv hlkv yymny hvn cbyF&l oKu Pu.
l h[l kUl yymnybv Dhu kbyb jlL& lj uJ nl, hC lMJ Fbiub[u pTv Dhu GJ&jl M#C hC& kjCm DL&p&v kj nl. lm lbv cbyF& MDj ypjlu m[bv muu oCj Sk kbhv k{u, hC lb pl kUuvblj l uJkj ybo h[u. ci lbv kn MkJC ku. h{ vJnWyj 1918 cO lbv cbyF& m[vn@c cnJul DL&Mm$ Ohk cnCv nbic vkj cUu. L[M yl, kn kp& DC kunhj Mn cnjpb col b mn糳v yymny mhWyj 1920 cO hvn Fbiub[u iu DC `[@kwj D@H mvm` DC y@jmj hoJ cUJv Su 1923 cO cbyF&u hjlu.
J-Jkm箳 hYl kuKb[vblj [@. Dby[kjbv M#C ko, h$kjl, kcij UJU, mcpkjC, jpkjC, Oc&kjC DM DvkJO #$bcO YjN ITv lcO cu Yj Ilu. n mJ& k& DKu Yjldz mljJj cnJhC& Dmu lj cnv kcijcO cbyF& cnvij [@. Dby[kjbv kc&Yc cvv mJl: Dm JMhC& mLv vc&C ku.
cbyF&l hnu `c@\vi k@up` m kjC cv mL& cnJu. Ean and Lan (cUJ DC Mk) n cncb$ l#l DCv npj ijy DC nlk JLv nl ou. lb pJvu oM ou, DL& ou, l mL& cnJuv.
mL& cnJu DCK Sk JM cnCp `k@up hu&cW`. mbmodz jpkjC JLv lW[DUK JnJ cnCv [@. Dby[kjbv n DYvJ hl m ku nl. oMlu cK jpkdz h#b vJ ITv JLa vJ[Ck u{Jl DC k@upcO `mcblj` mbmo uJl. ojJ<a `k@up hu&cW` GodIv kjCm c j^dz vlbv Dcb$l kjC hb[ [@. Dby[kjbv Iuv ou nl. lcU JLv Lj cb Jj Sku cUl. llv lb J̮jk J mc= Jnu col nl Dm.
[@. Dby[kjb bLc lj pipnj Dn. Dhu bLmbn oKYu kjl J cnCv `jpi=n`mjK Fcjl ybOCj [@. Dby[kjbmjK bLc MOvm mh[Cj vn. Sko hb[l covcnv cuJdzbv [@. Dby[kjb bLmbn ov uK hu Kjo kjC lj oM&Ju nl. hC lu lbv Jvc vkj ou. h{ n bLmbn mL& k@upm GhuyO kv oCl Du.
mcpk Dbouv
hooulb Gjm [@. Dby[kjbv p mcpk Dbouv GY ku lb mJl Pu l cbyF&l. c& 1924 cO hjU ocoj n@ucO mY ITv `yn<k=l nlkjC mY` mbmL hjK jJCl Du. pu 1924 cO mLhv Puu mcpk mbmL k&u ocoj n@ucO nl. [@. Dby[kjb mJl: k&u lb yD Ulu jnl IjpJU mMu m|Jnm ui箳 FcjlǮ Sk s Kul LCl Du nl. 1927 mu cn[ Joj lU mln箳 DC 1930 mu vMk kUjc cboj JM mln箳 hJ&ljǮ yk l k&ul ICl Du nl. `cnj Jlv` iucijǮ y[ l[v kCm [@. Dby[kjbv p Dbouv GYju l hnu j mY ICl Du loKu cbyF&l. kchj L (vJnWyj 5, 1927) 1928 DC 1929 mu cbyF& mJ&pvk iCMlmJcO iCMhpl lLkLk Dmh=Mbv Yi Il J cnCv cbyF&l mbI<& Pu loKu [@. Dby[kjb ci&oM&vKu.
kcij UJU
[@. Dby[kjCl kcij UJUǮ mJl Pu lǮ cU `y@cy cvmhu kcij mbI` DO# cnCv 1934 mu. cbyF&l 1924, 1925, 1928, 1929 J<l ijC kcijb Dvk mbh Pu. Su 1929 cOu mbhl 43 kh[ ijCblu 75 npjbnv DOk kcijb mnYi nl. Su 1934 cO lj mJ&$k mbh nk ou iu. lJU Yjllu kcij UJUJj [J h#b J&mJ nl. [@. Dby[kjb cl n mJ& mbh jpkdz nlbv jl Pu nl cnCv lbv mbhu Kj JjO ku. 1929 cO lj ijC kcij mbIJ lbv lj cnc GI[u. kcij Yil Hv mbh v kjC DJnv ku DC 29 Su 1929 jp hjU ocoj n@ucO Sk c mY ITv kcijbv mbhhmv hjJ= kjC lv ku.
1935 mu箳 Yjl mjkj kKu vJ[Ck ITv blbv mJl oC ju. h{ 1938 mu cbyF& bl箳 ukv Mmvv h{ DCuu Dik kun JOku c$ [@. Dby[kjbv k[[v JjO ku. l JOkvmj kcijb mbh kjC nkwk njJv Ilu pCj nl. [@. Dby[kjb Yck DM nl k, mbh n vij Dhk=l Dm Mku, hC l kn ivn vJn. mJl: FsJ kCu kc kju Yi h[C cnCp lu iuc kjC n. mbh kjC cnCp mJl: Dvmj kc hlkjC箳 mJlb$ nkwk ypJC OjClv lbv l JOkJ Puu mJ&$k mbhu cv:hJ&k hEy ou.
jpkdz Dbouv
l JU cbyF& bl箳 JOcb[U mom cnCv [@. Dby[kjb v Pu l 1926. mu JOcb[Ul lbv M<l, h[l pvmcvb o:Ku J H[u. 1928 mu DC vblj 1937 mu lbv `cnj Jlv` v kjCmǮ JOk cb[u. 1937 mu lbv Kl vc&uv cnJhC& JOk moj ku. cbyF&lu Dik kcijb mJkjbk[v nCN hUJCku hybo IuCm Sk JOkoKu lbv 1938 mu lj ku.
h$kjl
mcpk, jpkdz Dbouv uJCm YJ cKh$ ijp Joll Dml. [@. Dby[kjbv `ckvk`, `yn<k=l Yjl` DC `pvl` n h#k uJu. mJ& h#kb k&u DC cC mLU DL&l cbyF&l nl. h#kbj [@. Dby[kjb mcpk-jpkdz Dbouvu hyU lj cUu, hC lMJ cj Y<Jj lb Dmcv YlJ DUK hu.
D@kwyj 1948 cO Y<Jj bljv kjCm p kcMv vcCl Du lh{ mlJl `cnj^ jp` ypv m# oCl [@. Dby[kj DmLv nl. cbyF& mbhC& Yjl lk Dn cnCv l cnj^l mcJ ku pT v, DM kj Jo Kb[v kjlv ``kukʳcO ybiu DuhmbKv Dnl cnCv kuk hƽc ybiu jphmv JiU k{l l k ?`` Dm m[l[ lMv [@. Dby[kjbv GhmLl ku. l JU mjkju moj kuu vJovl l cnCll, ``cbyF& DC cnj^ n kJU hjmhjbJj DJubyv Dnl, Dm vn lj l Skckl mcJuu Dnl.`` h{ mb cnj^箳 Dbouvl [@. Dby[kjb n hjK[ vJov oMoM&k ju.
6 [mWyj 1956 jp [@. yymny Dby[kjb cnhjvJ&C Pu. uKb hEMo njhu nl. mj oM Mkku Pu. 7 [mWyj hn 3 Jpl Km Jcvv lb h|LJ on cbyF&u DCCl Du. jpi=nJj lb DbloM&v ICm uK mco iU Pu. DbloM&v cUCm ckhC uK uk 10 lm jbil GY nl. mN cbyF&Jj DJkU hmju nl. ijC, kjKv, [@kwm, MU, cnJu, okv, mj mj kn ybo JCl Du. ohj o[ Jpl Dbl$ vIu. JnvmW j[ (Dl [@. Dby[kj j[), SuHvmv hu, mv j[, iKu j[ cix l ov cu ubyǮ Dbl$ nUnU MJp hk& pJU mcMvYcJj Tv hnu. jmlJj, Fcjll, P[bJj pL pL Mkw Dmu lL olH& GY jnv Mkku m$-h< Hub hkUb J<&J kv yymnybv DKj vjh ol nl. nUnUCN mN cbyF&kjb cvl hv: hvn Jj ov l nl :
``Dm cbyF&kj hvn nC vn.``
(cnvijhuk cKu Mlyo JM<bklv mpvv)

vjW pOJ