MvJj ~ 6 c 2006

DjJ Mlk箳 cOhmv iN mny J&mJ EnomLvl pCJ uiu. l hjCc cnCv h{ SkCmJ Mlk箳 cOhl npj yM vijk EnomLvl Tv FL mLƳk Pu. Dlhl EnomLv ukb mcpk, O|ck, mbmk=lk pJvl yMbv oKu Ilu vJnl. kjC l yM F&m Fb[ kbhvǮ vJv cKlJ Jhj cnCv JJjl nl. Lu mbmLvk DC vyy byjyj lb JiCk Dh yN cCl c$lJ jnu. hC humǮ u{F& J lvblj ykwmj u{F& cU ybiucOu pJUhm vTM jm cub cnCp 2300 jm kucj YoM yMb lyl iu. `kJU Jhj cnCv v jnl L jp k` n Jj ov u{bvblj IfhC pu.
j@y& kwuF&Jn Fbiub[u hjl iu DC F.m. 1772 cO J@jv nEmip vcCk ybiu iJnv&j cnCv Pu. EnomLv vyy J mbmLvk Kum kv L yM m lL mLhl kj, Dm DoM ITv l EnomLvl Du. nEmip 1750 muhmv oMl jnl nl. yJm J<祮 JmlJl EnomLvJj l c ymu. FLu Dvk Y< l Mku. yN Dcj GcjJbM lv oml pcJu. jpjpJ[b kjYNbk[v EnomLv p cvmkl lv pCv Ilu. mbhC& EnomLv yM DOhlKu DCCm Fbiub[ l箳 hM GY jnu. hjbl Khl J@jv nEmipv m ijJhj kv Lu
 

mbmLvkb J vyyb jp yjKml kjlv
mLvk pJj Dvk kj Dlj ku, Dm l箳Jj Djh ku. Fbiub[cO nTm D@H u@[&mdmcj l kM Pu. lyyu ml J<x uuu kMl lu vox< jJCl Du lj hC lvblj lu ku DOkjho cUu vn. l箳civ Duu iJnv&m& pvjuv LlL kjYj ku. h{ 1797 mul j[& JudmuǮ v Pu. l箳yjyj l YT DL&j Judmu nl p h{ [k D@H JEuiv cnCv Dpjcj Pu. l箳 mv j[& Judmuv pJUhm lv lLM EnomLv cnCp mJ& o#C, kv&k, DO, ynj J ybiu Dm YoM yM DOhlKu DCu. lJn yM mcp cU EnomLvl If pu.
j[& Judmuvblj Duu iJnv&m& pvjubv l OjC h{ uJu. 1848 muhl mJ& EnomLv yMb nl iu. Dvk mOjCb vJKu EnomLv pJj puc- pyjoml nT uiu. mcpk, O|ck muK yI[ uiu. yM u<kjl Dl SlMdzb YjC J{ uiu. Lu Oc祮 ujlcO yMbv {JU{JU u ku. llv vblj Puu 1857 mJlb$ mcj yp hju iu.
yMb v Mhb yb[ Dmu lj l mJ&L&v mJlb$ mcj nl. l lv DMmJ Pu; hC l hjCc ojic ju. hjkdz jpm pK[Ku Dmu pCJ v nlv Dml Dml yM jpJ ukb DbiJUC h[u uiu. kukl, cbyF&, VF&, kj, ouu DM c Mnjblv Fbiub[cOu (Jul) pJvhl jpklv DCu mJl ku. kuklcO l ub[v GY Pu. ub[vmjK jml, lJj jhv oM&v Yi Dmuu k&ub Fcjl, L&v mLU DC FbiuM hlǮ hnjJ Iuv jmljml HjCj mny v lb c[c mbOkU DuMv cul cpcp kjlv om uiu.
SlMdzbk[ ljmkjv yIC J= J{ uiu. SJ{ vn lj p p kn EnomLv l mJ& nv, vk= DM YJv mnyb cvl pcv J{l nl. F&m Fb[ kbhvǮ kUlu c$YJ uh hJl nl. EnomLv mbmk=lM vi[l Dmuu mJ& iR vv (v- v@) kjC OjC jyJu mJl Pu. llv JmlMuhoKu Ju vn. ciubv ybOuu mboj mboj kulck Jmlb cu mny Jm uiu. D, ouu Lu uu kuubcO mv lU h[u. SkCmJ Mlk箳 mJlu kuulu FcjlR c[l[ nl nl. lLu Gvlu njJU v Pu. lL mv箳 yjk GY jnu. ouuǮ kuucOu oJC-F&-DccO oiU mJu nl. l箳 myk mbicjJj Kby箳 YJl J ybOkc kv jKJ kcvRcO uk[ K[kw ymJu iu. Flk vn lj 1876 mu vm D@H Jum箳 YǮ JU oJC-F&- Dc箳 cnuu hb{N v jbi ou nl. D箳 mkboj Gv yM FbpvDm&v Ml yilm kjjJj oCl Du. ouuǮ pc cMoǮ Jhj & cnCv nT uiu. Sk JU Dm mlJ Du k, n YJ cMo h[v lL mjkj k&u Fcjl ybOJ.
mJlv lpcnu mC DMkw nl. mnyb J c[cb HjC kC cnCv lpcnu箳 Gv Jhj m Pu. lpcnu箳 mcj LNJj FbiuM v=l- mbil k&c nT uiu. ypӮ cMoR Ghi cObm CN p[hbv vJmm nT uiu. `lpcnu箳 Gvl mnuu CNblu kn uk ohj Mbl JUl FcjlJju p[Jkclu Di, k|vuvmjK cuJv K[ sV nl[v GK[v k{v vl Dml`, DM vWo u@[& kP&vv kv Ju Dn. iN Mhb p[u EnomLv ukoKu Gvl EPiuu mLll h[uu oml. 1872 mu m Puu Sk iF&[ ykcO unu Dn k, cclpcnu箳 hJ$ mc=lǮ mcjCL& ybOuu JmlӮ J hjmj Mbll Ybi v nC GƮl mcpu nJ, hC EnomLv uk pj FL kjhf J i[y[- iWOU kjl Dmlu lj D[Mu ymv iNmnyv c Mv ku lj ll D[k kjCmjK kn Dn Dm Jl vn.
DO ybiu iJnv&j J vblj F. m. 1828 l 1833 kUl u@[& Juc yWEk EnomLv iJnv&j pvju cnCv kc kjl nl. lv lj ouuǮ J D箳 mJ& ciu Jml h[v llu mbicjJj nuJC Hc&v k{u nl. n mcv Fbiub[u hJ yl nl. lm uu kuulu kl lj mjK kjJ mbicjJj J uu oi[ Fbiub[u hJun. L Eki p@p&v yjm oi[ Jkl Ilu mbill. lpcnu h[v l ub[vu hJv n kuhv nl. lM lj kv lpcnu箳 Gvl b$mcǮ pUJpUJm Pu. Dl h[C kc m nCj lJ{l ub[vnv mboM Du k, lpcnu箳 mbicjJj oi[b J uu oi[b hnu uuJu hjm lmo cUuu vn, cnCv uuJ kjC j Pu Dn. lJn lpcnu Jmkv ku hm K& k vk. u. cU lpcnuJju mbk Uu DC l mnmucl jnu n biu Pu. omj Sk biu i cnCp lpcnu箳 mQo& JC&v jh k, hC Dcjkhl pTv hu. Dvk hjoM h&kbv lpcnuJ< klnu vc&C Pu.
h{ pJn u@[& kP&v iJnv&j pvju cnCv EnomLvl Du, lJnhmv EnomLvlu kuk[ hnC yM jpkl祮 youu. u@[& kP&vv Km kv ouuǮ J D箳 ciu Jmlb hvppJv kjCm 50 npj m\ui hQ[h# pml K& ku. kuulu mvkb lU nJu. unv- c ciu Jmlb Ghi hum C, lk D@Hm, Ghnji=n m nl Dm l ybo ku. Flcld-Gu oml ku.
lpcnuJj l c nl Dm oml, Dp p mLl DhC lpcnu yIl, l hl kv kP&vu cUu hnp. mbicjJjJj kc kjCN Dvk kjijbv M#C oTv lv lpcnu箳 [i[pǮ kc m ku. p[J kc kjCN kjijbv pcJu DC lbk[v v#kclu vnm Puu jbil oi[ hvn ymJv Ilu. 1803 mu Puu Ykbhl lpcnu J ypӮ cvjbv l[ iu nl, l lv oml kv Ilu. kUJb[uu mbicjJj J uu oi[b EYl, Ic, cvj n mJ& mJs kv Ilu.
GvcOu oi[clv Yjuu hC Jnv vCj hvnU mH ku. Hub lJ, P[ J njJU b hvn uiJ[ kv Ilu. cv hC hjl Sko mbicjJj vpk kjbpblv LF&-LF& G[ uiu. u@[& kP&v箳 Myol mbi lj... Dl ius ypjlv OUǮ jmlv lpcnuk[ J uil vn. l pi svM Gvv Ilu Dn. lp箳 cK Jmlk[ lv Gvlu hohL, ypӮ njJU, oi[ kcvR jml, n mJ& Mnpnv箳JU mJ& kc hC& PuJj p kj Dmu lm oml Dn. Dio yjkF&v mJ祮 oml Pu Dn. lJU cU vkM GhuyO Puv hC Jnv vCj h, Gvlu njJU, P[b J Hub lJ n Dio hnumjK mkjl Du.
n mJ& omlǮ kc PuJj, lpcnu箳 cK cOJla ouv箳 Jju Ic箳 sl箳 cOJv Sk mboj c v#oj kbou ukJC kP&v箳 cvl Du. EnomLvl lu hnp Dm kbou yvJCj mh[u vn. MJ, FphlcOu kj cK cMolu kbou箳 [PF&vcC v#oj, hlU kbou kjcOu Sk kjijk[v kjJv Ilu, 1910 mu l slu uJu.
lpcnu箳 mVOl u@[& nEmipmjK klk Jm YjJv iu. lpcnu ybOkc u Dmlv J l hC& Puu yIlu y|vS J @Jn|vS W JMbv. lvblj Dvk pC hjoMlv lpcnu yIu Du. yN pCbv lp hnuJj k Ju l unv Ju. `lpcnu cnCp mboj v#kc kuu Dm Sk nmlobl oj Dn plv vvJO MY mJhv hnJ,` Dm [[& khEui cnCl. S[J[& uj Ʈ$kju Jl, `h{ pil ov kj uk Dmlu Sk, pbv lpcnu yIlu Dn J omj, pbv l yIlu vn`, pv vJ ouu J j^hlYJv DjKv ku l JmlMuhkj mj S[J[& uv cnCl k, n Sk D&kjk Jml Dn. FL JmlMuh DmllJ vnm nTv vKU mQo& k nl. cpj [yu. S. mucv 箳 cl D@mv-o-yox W JmlMuhkjv lpcnu DjKv ku. lb hlv cnCl, ` Jmlyu k yuJ n cu kUl vn. hC c SJ{ mbiv k, pj kC DM Jml cP L[iJj ybOCj Dmu lj c G cju lj Dn.` cmm mucvmjK klkpC lpcnu箳 IcKu Ʈjv Iu lj nlu.
Dm n mboj JmlMuh kJU ciub EkJ ciu yoMn J l箳 mmJh hlvhjl jnu vn. Dl l kJU EnomLvhjln jnu vn; Sk DLa l lj Duc ov JmlMuh Pu Dn. ljm EnomLvhjl yu lj, mj oM l箳 mQo&u muc kjl. D<l Sko lj lpcnu yIC Fs lkpC cvl yUiv Dml. mcml EnomLvJmdzbv mcv Oil iblJCj DM n Sk DYcvmho i JmlMuh箳 hv iu m[lvM J<x GY Dn. Dvk Oc&, oM J Y< DmCN oMlu mJ& vijkbcO SklcYJ pi=l Jl Dn. koƮl nǮ pCJ mll pi JCm JmlMuh v|cl l箳 kukjbv lvM hVm J<hJa ku Dmu.
Y.o.m
(c:)