cbiUJj, 11 p} 2006

yi[CN ipi
Dubkj
hJv Dp-Dpy cr $ kv Du. lvcvb hJv箳 Ij ibihpv v mlvjC mnU l箳 DF&-yybv jJu. miUbv Dcb$C Dio Dnb nlb cnCv JU k{v lL&mom DC ohj Ypvm hJvk[ iu. hJv箳 IjcOu miU cCmb Kh Dvbol nl. Dp-Dpybv c s s YJml ou. vcmkj kv DMJ&o Ilu v hJv箳 c$cb[UR ihhbcO mcu Pu. hjbv Kjb lj c cCmb DM mcjbYcO Dpku Hjm Fbjm vml. hC hJv c$ mN mcjbYl Kh D@kwJn h& nl! DL&l n yIv cu yjb Jl nlb.
c hJvu cnub, ``hJv, Dp-Dpybv Kh H k{u Dnl. lJj v k@hMv uJCb kc c$ lu kju nJb!`` hJv cnCu, ``vkwkǮ kjv c cJM... kn k@hMvm lj c ljn ku Dnl! oKJ?`` c Glmnvb nkj ou. Fbp, Eno, cj DM mjcmU Y<bcOv hjmvb ouu k@hMvmcO kn mOjC mJl mJl c Dp - Dpyb ibimvv箳 HhM Lyku. lu cǮ k@hMv mJub. cnub, ``hJv, DKj ibil I[b vnub !'' hJv cnCu, ``cJM, Y<cOu @Jnym& h kjl kjl Lkv pl Dcn. Hj DJI[ plb n! miU ijp Dn k ib?``
c hJvk[ yIlub. mcjbY箳 vcvb hJvvb iUl v, kvu vJv ^W[cC YkyU, nll ymu, yl Dbi Dm pcvc ku nl. c lk[ y oKJl cnub, ``l sv Dnm j! ci n miUb... ljn n D@v&cWmd uill v ! Y<b l Dn. Y< D@v&cWdm cnCp @Jny&md... cnC... Jkdj!`` hJvu hub! Y< DOk mboj kjCN iR D[C mcpCb k! vn k?
nc uu

omcp kn...
9 pu : mj p@p& [|Jv pvc
ud&m [|Jv b GlblJou & Dmuu pyjoml JjO lbv mjkj mvcv cUC箳 D[ Du Dmb cnCll, hC lb mh$ p@p& nJ&[& [|Jv n c$ `mj` mjkj hoJǮ cvkj ju. lcib lbb J%vk k& nlb. l J[ub SJ{ m hJu vnl n Kjb, hC lcUb mj p@p& b mbMOvb cnJ kc nl vn. p@p& nJ&[& b pvc 9 pu 1845 oJM Pu. n [|Jv bb omjb Dhl. lb i jJn. ud&m [& bcU p@p&v KiuMm$ i[ uiu. 1868 cO `jBiuj` hj#l l omj Du. vblj lbv `DhlmbybOlv Puu cubJj nCj hjCc` J< mbKk DYm ku. ud&m DC lb hlv Sc n Dlcc YJb[b nl. jh jpIjCl Dm yj mbybO nl. SJ{ mbMOv m[u lj p@p&b h{b mJ& mbMOv KiuMm$M mbybOl nlb. h=LJ DC b b hjmhjmbybO n lb DYm Km J< nl. iCl箳 mn糳vb l DkMlu kW[ m[Jl. lbv mijub iCl DYm ku. nculu ilJk<&Cl Dmuu Dvclln lbv DYm ku. ub h=LJǮ mJbi hjYcCJj vƽl mJh hjCc nl, Dmb lbv iClvb m kub. lb kUl mbMOk cnCv lbv Kh cvmvcv cUu. J箳 68 J J<a lbb vOv Pub.
10 pu : vku lmu pvc
JmJ Mlk Muhkj Mvu Dvk Gjb Dm Mkll, hC cP cl vku lmu cnv %Jblu ol DmLv cUu nJb. p kUl S[mv DcjkJj YJ ipJl nl DC SkoM ([.m.) JlJn Ykwkc hjKC kjl nl, l kUl lmuvb Dcjku DC h&vb mN piu lJla Jnb cnJ hJv oub, hC hCJj pv$b HjJv IjIj Jp hnJCb Mkw Dn n m kv oKJub. lmuvb omN cnhJa j[j, ckxvǮ kllj DO j[D unjR #hC MO uJu nl, n ml lmu箳 c=lvblj cv kub iub. Dp JpJj uCj pJ{ mOvb Dnl, l lk箳 cUM lmu ku v ku MO Dml Dmb cnub plb. Jl ICa b$C DC JpJj uCN cj lmuvb yvJu. h@uHp Fukw^@vk ^vmcMv, yvlj ojvb$C DM kllj mJO %Jbl hC J#hl cCmvb vc&C ku. l箳 MOb kn kioh$ Dpvn ihl JCl Du Dnl. `o c@v n FvJnW[ dJWSL mWj` 10 pu 1856 jp pvcu Du.
11 pu
mnm MjJUkj b vOv
1970 DO yyjJ Dv&Ukj n vJ jnmkL uKvl DC nlb; hC 1970 mcjm ivL vF&k bv Jkbv Phv kub. 1975 mcjm mnm MjJUkjb Go Pu. MUlu vkj m[v mnmvb hC& JU uKC nl Ilu. MjJUkj-oMhb[ n hjCkbb IjCb. l IjCl pvcu DucUb Dmu, hC ukbv yuCl ibiJv Jb kmy mnmpJU nlb. mnm箳 uKCǮ Ph DM k, kn kUl l箳 vJJj D[ǮM jnmkL pc Pu. l箳 mc kLbv kk[kjb jpjc jpJj cl ku. vblj mnmvb jnmkL uKv LbyJv mcpk kL unu mJl ku. cnJuv lC-lCRcO `mM` b[ uk yvu. `ovoj` l箳 kobyjvb kcu ku. Dhuk[ SK uKk `hbL` (ku) yvu Hj L[ GonjCb Dnl. cu Jlb, mnm MjJUkj n llu Sk ju. mc#kbv oKu Ilu vn lj GY cnj^vb l箳 uKCJj c kub n vkjl Cj vn. Gc c$ 11 pu 2003 oJM Dvk vOv Pu.`

kln}
Jnk
Jnk cnCp Jnv vCj. n Myo pipi Jhju pl. l pm J%vl Jhjll lm mnlln Jhjll DC JJnjln Jhjll. miUk[ DL& Sk- Jnv vCj. %vjbv mbmk=lcOu il, ukbv mbmk=l Y< l vmuv, lJn p yuY< k=l - l箳l Y<blj ku. l JU %vjb Yck `c Sk YjJn` DMǮ nl. Sk Y<lu mnl, J%v DC Flj yj kn pJn omN Y<l Y<bljl ku pl lJn pj hmlkJj Y<bljkj, DvJokj Dm unuu Dml DC DvJokjun mp&vMul uil Dmu lj l Sk Y<lu mnl DLJ J%v omN Y<l vl Dmuv Jnk Yck ypJl Dml. juJ mMvJj DLJ Sm. . mB[Jj Dhu Jpvoj yp - y@i - hl - nu[u - Kk Dii[l DLJ ym箳 hJj {Ju DhC ncu col Il. n ncu cnCp omj lmj kC vmv Jnk Dml DC ym uJCN [^Jnju cjl Jnk cnCll. l 40-50 JRv Sk kCnv omjk[ Jnv vl Dml. lby箳 DLJ D@ucvc箳 lju pj Sk ku Jp p[u lj omN khl Jp Jnv vu pl. cnCv lby, D@ucvc hoLv JlJnk cnCll. kn hoL&lv Jp, G<Cl puo Jnv nl. lbv mJnk cnCll. lby, D@ucvc yjyj bo, mv, hj, hu@vc, uKb[, Mm n Oln Jp Jnk Dnl.
Jp lj Ov Du JpJn p[u lj Jp omN khl Jnl pl. omN ku $C D p[ll. hoL&lu (Ol) c Fukw^@v c$ $C kk[v Ov kk[ pll, lJn Jp Jn Ov kk[v $C kk[ pl. Ollu Fukw^@v c vmlu, mnmbp ybObv ybOuu Dmlu lJn Jp Jn JnCl D[LU ll.
D. hb. oMhb[

`KU`kj
c@j[v - c@j[v
Dbljj^dz [#$lu JJO oMb vJb l oMl nTv iuu EkJ nl Dmuu JJO KUblu Gbi kla KU[b vJvb DUKu pJl, SJ{ l vJb Gbi MKjJjǮ Dnl. D@m^ub vJ `y@[cv` vJvb DUKub pT Mklb, lmb Dcjkb vJ `pm DJvm` b vJv DUKub pT Mku. Hy@u #$l yPu oM `hu` vJvbn u#l l, lj cv `vo kcvm` vJvb DUKu pT Mkl. Dp lj `Ovbo` vJvb Yjl DUKu pl. G koƮl mƮv lW[ukjn vJ ll Yj h[u. l kmbn Dm, hC DpXv oM DC `oSi c@j[v` n vJ DM jlvb Skh Puub vJ Dn.
Hy@u #$lu MKjhl箳 Juu Kj jbY Kjb lj D J< DOhmv Puu, hjbl K l箳 oMlu mhOxl, l箳 vJ[ mclvb c@j[vu vJ[hmv oj Jub. SkC c@j[v - c@j[v n vJ pi箳 kvkhNlv Sk Cm J<k Hy@u, ckwmku hvn Chl (1986) J hnJ uiu.
ckwmk (1986) mhOxlu GhblhJ& Hjlu j mcvbhkǮ lv mcv DKjhl DvCal jnv DKj l `hvu` hlvbb hC& kjJ uiu. Gu Fbiub[ J DpXv n L mcv, SJ{ JoU DC Jobin ju k, lvb GJ&jl lv mcvblu `Lb[hC` DJI o[ lml mH mH vnm ku. l mcvl c@j[vvb p ƮLjjk iu ku nl, l JU l箳 nlu W[ EkƮlm mhM& kv iul iu nl Dm Dvkb oJ nl. hbbv c$ l oKu Ilu vn. lj lyu mbMn kO oj Pu vn. hC l iuvb DpXvvb Fbiub[Jj 2-1 Dm Jp vWoJu. h{ l iuu `n@C[ D@H i@[` Dmb Ghnmvb cvub iub. lvblj Ghbl mcvl DpXvv yupc 2-0 Dm hjp ku. l ovn iu v|JJohC c@j[v vb ku nl. l Hjl pc&vvb vmn lJ{ Hjkvb hjYJ ku. lvblj DpXv DC pc&vl Dblc mcv lk ov iubJj yjyjl Dmlv c@j[v箳 hmJj yjsi vb iu ku DC DJI lv cvb Dbljl mcvb hj[b vc jlvb HjJv mcv Epku.
L[kwl ckwmk mhOxhmv m Puub Hy@u pillu `c@j[v` vJ ` v l` mJhl Dpn xl Dn. ll& SJ{b hj.
Yjlvb `J<kl` KN DL&v Lc Yi Ilu. DL&l h$l Hjm l Dh$ ju. lyu DOk lhMu vblj hnӮ!
ncbl pioJ