jJJj, 10 mhWyj 2006
mcjC
mOj y
`cv h&v` yy hodcvp uKl kobyjv cj mnll vJ i m ku. 1831 mu yUiJl pvcuu yy hodcvp cU b c=l 29 D@im 1906 jp Pu. D cj kobyjkj n hClL Mlyo J<&.

kobyj n J*ddc kj cj mnlu 1885 hl D%l nl. `cv h&v` yy hodcvp uKl kobyjv cj mnll vJ i m ku. 1831 mu yUiJl pvcuu yy hodcvp cU b c=l 29 D@im 1906 jp Pu. D cj kobyjkj n hClL Mlyo J<&.
Fbp jpJhJa Yjldz mnl kJ-cnkJhjl c&ol nl. Yjldz mnlMm$ h cnCp jmJj. mbmk=l kJMm$l jmJj ccbm kjCl Du Dn. Dlbl mc= DM jmJj c iov DOvk mQo&Mm$m uYu Dn. c$ cj mnl J*ddcv mc= Pu l Fbp Y<cU. Oc&j-mj vcv Fbpbv cj Y< DOv ku. Mmv箳 mm lbv Fbp Y< Lu vJnbhl hnJu. M#C mJm c ku DC %vYb[j mJ& mljblu ukbm Ku ku. yy hodcvp n DM M#l h{lu Sk cj uKk. YT op (u[), ooy hb[jbi, cjy kvn n lb mckuv uKk. llkuv LcC hodcvp Dhu cU n D[vJ Jhjl vml.
 


vybOuKvv lbv mnlm jbY ku. mcp mOjC DC yOv lb uKv jC. lbv kMJ*ddc, M#CJ<k DC Oc&mjJ<k Dm J̮jk uKv DOk cCl ku. uul J*ddcl kobyj, j$, Dlcj$ DC Dluh cCl kJ n kjn lbv mcL&hC nlUu. `DCo` n Dlcj$ DC `cv h&v` kobyjv l DOk kMl Du lm Jo箳 YJNln mh[u. hmlkbk[ lkU J*ddcv kvlv v hnl O|ck J mcpk kvlv hnuv vc&C Puu Jo DJ*ddcv DOk nl. nn Kj k, hmlkb iY O|ck DC mcpk Dm nl. J箳 23 J J<a 3 mhWyj 1854 jp yy hodcvpRv mKu Jjbl Ƹml Oc& mJkj ku. hodcvpR pvc kmj %llu. yC JlJku DC kc&kb[ b hi[ lb kbyJj nl.
Ƹml Oc& mJkj kjCDO lbv ovn Oc祮 lJk J luvk DYm ku nl. ibYj lJElv ku nl. DhC Ƹml Oc& k DC km mJkju mbihbi JMu<C kjCmǮ lbv `DCo` unu. Oclj vJn; lj mcpk hjJl&v UJU cnCv hodcvpRv lk[ hnu. l cnCll, ``J̳k J mcpk vlc hjmkj Eno Oc& kjl vn. Ƹml Oc&lJ箳 mJkjv Dhu oMlu ukbv J̳k J mcpk vlOc& KN DL&v pCJ nF&u.``
Sk JjJbl yb[Kj yy hodcvpR JcJl mhlJmLl nl. JLaoMl lu Kh J̮jk K cUu. {, hjbhjJo lJ%vu DJnv oCj ilMu Jjb mmbmkj lbJj oMl Pu. yUiJ箳 mjkj Lck MUlv lbv cMv MUl JM Ilu l 1843 mu J箳 yjJ J<a. h{ cbyF&l SuHvmv cnJul JM olv lb hj# Ilu l ooYF& vJjpRmjK M#Clp%v. 1849 cO lbv cbyF&lu & nmkucO JM Ilu.
1848 cO cbyF&l c|lhp J plYo m JjO kjCN lCb Sk mbIv, hjcnbm mY mLhv Pu nl. lCbM hodcvpR J̮jk oJCIJC nl Dm. kUl [@. Jumv, jJn. vmy J jJn. cMu b Jj JKvlv lbv Sku cUu. llkuv cmk J vlkuk hodcvp vcl DC kmyv Jl Dml. Dhu Dlcj$l l unll, ``%vo, Ykj J %vkM lv h$b Jvk[v cu Oc& J vlmbybO iR uY Pu. %vov cP Ƹml Oc& mllJ< J Eno Oc& F&jCl vn J< K$ ku. `Ykj`v cP cvl yCbJ<Ǯ hpy nl l v ku DC `%vkM`v vmlk clk[ cP J= nT ou vn.`` `Ykj`cOv uknlJboR mcp yOvhj `Mlh$` kMl Pu.
Ƹml Oc& mJkj kjCN llkuv Eno lCbcO yy hodcvp hnu nl Dm vn. 1832 cO ybiucOu k=<Ccnv y@vpa, cnvb I< DC DCb cpcoj bv Ƹml Oc& mJkju nl. 1839 cO cbyF&l OvpyF& vJjp hjM Jkv, 1843 cO vjC M< o#Cl lCv, 1847 cO kMǮ vUkbMm$ iNn cnj^dz Jkv lm 1853 cO unj L cnjp ouhEmi DM cnJ箳 JRv Ƹml Oc& mJkju nl.
hodcvpR JiUhC Dm k, l ƬMu JjJbl nl. lb ynlbM uKv n 1854 vblj cnCp Ƹml Puvblj Dn. `DCo`cOv lbv Dhu mcpk k=lǮ njjv mcL&v ku Dn, hjbl n Dlcj$ jk c&o Dub[v h{ iuv DOk Jvdz Pu Dn. [@. YcjJ kukCa unll, ``jk hmlk kU箳 Gojl kJn vnM Pu hjbl DCo lm vn DC lm nCj vn. kl&n vkUl kl& nlu oj mv hl Puu J*ddcv mJh cnCv DCok[ hnl F&u.`` vlbl jcCdz DlcvJovcU n Dlcj$ DoM& ju Dn, Dm lb cl Dn. `cv h&v`yu [@. kUkC\v cnu Dn k, uul k=l Jvh# DOk Jmlv DM Dml l Gc GonjC cnCp n kobyj.
ljn ovn hmlkbJj Puu Jol hmlkbv jk jJv lb J*ddcv cu kc kjC llkuv kn mc#kbv lv ku. vcla jv[ bv `cv h&v`u JmJC&v cnu. o Jcv hlojbv lm mcpk- O|ck bL jJu. `DCo`Jj lj vjnj kbokjbv Dm D#h Ilu k, n hmlk Ƹml Oc& j kjCm mLhv Puu yyu ^@kw mmmǮ unu iu. JjJblb uKC DOk YJ Dml n u#l ITv Eno Jkbv J JOJbv Ƹml Oc&k[ JU v cnCv hodcvpRJj DJmlJ DC DJ*ddcv D#h Ilu iu DmJl.
lLh, `cv h&v`v llkuv Eno mcpJJmLJj ojic hjCc ku n mh Dn. 1859 cO J<CyJ yjRv JOJ hv|JJnm hjk Jj cb[u. 1865 cO yUk=<C u#cCMm$ yh bv JOJ hv|JJnm JjO ku. `cv h&v`cOu vƳk cv hv|JJnm Ƹml Oc& mJkj kjl GonjC Ok u#l ITv lbv n JjO ku. hv|JJn箳 Dvk Jo-JJo mMm$lJj kUl Pu. hnu hv|JJn kUl Pu. JOJ JJn ko vblj mbcl Pu.
Dvk kjCmlJ cv h&v J*ddcv cnJ kobyj jl. mbmk=l cnkJ箳 ybOvl D[kuu kobyj cv h&vv Lc il DCu. DodYljc (mQo&Jo) kLvklv ynj h[v mcpk JmlJ Yv kobyjv ou. llkuv Dyu mcL& myu n lc cj mnll kobyjv Lc Ʈlju. m$-cǮ hn JOJ vkjC vC& ICN cvhmv m Pu.
` Gh#l J*ddc mJkJj kClj kc kjJ.` n Fs D. Y. Ukjbv J ku nl. k. m. kNn[kj bv Dhu ybOm n J< vJ[v n Gh# oj ku. DC cnj^ mnl mbmk=l cb[Uv n ybO hmlkhv 1979 cO kMl kv yy hodcvpRv v ou. ukkL&v Gh#l jnvn 75 J<祮 k=lL& pJv piuu yybv mcOv Godij k{u Dnl, l Dm: ``c biu ku Dn. OJC mbhJu. JOv jKu. Dl cpm vhC ci Ju Dn.``