vJj 28 D@kwyj 2006

m@ D@H uya: Sk Dcu vpjC
28 D@yj, 1886 jp mJlb$oJl hlU DvJjC Pu. n
 

hlU vӳ@k& ybojcOu y[u yJj ocKv GY jnu lu SkMJm J< Pu. LNmn mcj 100 cj Gb Dmuu n hlU lJU mJ&l Gb Dm Muh nl. h{ Dvk iivby Fcjl uDj c@vn@v箳 hjmjl GY jnu, hC lcU vӳ@k& ybojlu DiUJiU hlU箳 YjomlhCl pjn kchC Du vn. Dlhl DypJO ukbv Y ouu hlUu, 1924 mu Dcjk Sk j^dz mcjk cnCv yncv hl Pu.
So@o& o uy@u n Sk W Jv J kohb[l. lm vmcO Dcjkv jpIv OlaJj jhyukv mjkj mLhv JnJ m lv kjCN jpkdz hjic i h{j. l箳k[ 1865 mucOu Sk mbkU lv Sk cpJvǮ Dpv ku nl. cO ynlbM cb[U lmN vhuv箳 pk kjYj箳 JjOl DmCj nl. Dcjkl Puu ukMnǮ mbmLhv DC iucijǮ Gv Jj GhmLlbcO & jbiu nl. Dcjkv jpblǮ JU vmv Dcjklu JmnlRv JJO kj col ku. ll hm, nlj, u{T pnp DC mvkb mcJM nl. x DI ov oMbcOu Slnmk mbybO J lb mJlb$J< Dmuu c k[ JUu. uy@u v mJ祮mcj Sk mlJ cb[u, ``Dcjkv mJlb$箳 Mlyo vcv Dcjku vm箳 vijkbk[v Sk ƮjmcjCdz YJml J Dm cu Jl. cvJ mJlb$ [ vmun Dn, DM YJv lv DhC J kumjK nF&u. lcn mJv vn Dm Jl?`` GhmLlbcO Dmuu [jk D@im yjL@u[ u Sk YV kuhv mu, p kuhvlv h{ Sk YJ mcjk Muh箳 GYjCǮ ypjhC Pu. ``DhC Dcjku Sk Kh cr cla Y cnCv ou lj? mJlb$oJǮ Sk Yu c hlU. m@ D@H uya.`` kuhv mJv DJ[u. SkCmJ Mlkl mJ&pvk kC YJ cCl kuk=l GY kjC kukjbv J[ nl.
yjL@u[ n DM kukjbhk nl. ov D@im 1834 mu vmcO Sk cOcJia kbyl l pvc Pu. mJlu Ʈ$kj cnCv lv JJm m ku. hC l箳lu Muhkjv lu mǮ Pll DCu. DJI 18 J J<a lv lj kuu Sk c Muhk=lv lu ukcvl cUu. c kuk=lR lu cvhmv DJ[ nl. Fphlu pTv lv pJn lLu hj@c[md hnu lJn lj l Muhk=lJ<Ǯ kv Kh youu. Fphl箳 oNl lu l Sk oMybOJ Yu, p yjLu[cC vnc YJ v|clǮ mJhvb hnl Dm. l vJ H|ovo umhm. Fphl JUJb hKv YcO mc J uu mc bv p[Cj Sk kuJ ybOC Sk DodYl kuhv l箳 [kwl nl.
Dcjku hlU vƽl PuJj uy@uv yjLu[u Sko Dcjku pTv C mӮv ku. vm J Dcjk bcO Dmuu c$lJ J modYJv lk cnCv Sk DvK mcjk GY kjCkjl Dcjkv pvlu mnk&m DJnv kj. mcjk cnCv GYjJ箳 hlU Sk mboj mbkuhv lLu ukbh{ moj kj l DM lNnv k kuhu mnk& kjCm lb Glmn J{u. vӳ@k&cO n mcjk GY kjCm pin MO I.
Dcjku pu vIChJa yjLu[v hlU unv cClu lk=l J jKv lj ku. MJ Dcjklu ll JRm uy@uv yjLu[yjyj DUKh$bn ou. mJ& ljv F. m. 1871 pv cnvl l vӳ@k& pCm vIu. Dcjkl yjLu[v Dvk kCbv Y ou. lL lv ukbv hlUJ< mJmlj cnl ou. lbv hlU lk=l J jKv DJ[u. vӳ@k& ybojl n hlU km omu LL& kuhv l箳 lk=lcOv mcpl nl. `mN piu mH|lo DM mJlb$oJl` (Liberty- Enlightening the World) Dm vcYOv yjLu[v kuh ku nl. Dcjkvbv kuhv DJ[u nl. hC D|Lk mn糳m kC Hjm Glmn vJnl.
Sk vmu hlU箳 GYjCǮ mbhC& K& huJCmjK vJnl. hlU I[JC K& vmv kj J l箳 LNm p ybOkc kjJ uiCj nl l K& Dcjkv kjJ DM pv jJCl Du. kuh vO pcJCm Bk Dcjkv vv mLhv kjCl Du. ll ovn oMb mYmo nl. 4 pu, 1876 jp mpN nCN Dcjk mJlb$ Mlyo mnU箳 JU hlU Dcjkl GY kjC vƽl ju. 1875 mhWyjcO vm J Dcjk oMblu Jl&cvh$bcOv vOm pvlu DJnv kjCl Du. lu Hjm lmo cUu vn.
pJUpJU hbUm cm& (151 H) GbǮ hlU H Sk J<&l lj kjC DMkw nl. ci Dm ju k, mJlb$ Mlyo vcv Hu[uHcO Sk YJ oM&v YjJu pCj nl. l kC vov hlU cMu Iluu nl o|Ml kj. hlU Dv kc uӮ jnCj nl. yjLu[myl Jm mn糳k kjij jp yj lm kc kjl nl. hlU u Dmuu kc hm oTv pJUhm lv uK ukbv hnu.
jucC Hu[uHl oM&vcO cMu Iluu nl o|Ml ku iu. nl箳 DlcO Dmuu uKb[ pvv Jj on cj {v cMuYJlǮ yukvcO pC m nl. hVm mWmd lk k{v Mk[ uk yukvl pTv Du. DvK kjv hlUJ< Kh Glmkl vc&C Pu. hlU箳 Dl pv DmCj J lv hlU箳 Dio Jj khl pl F&u n kuhv hJa kC kO Sku vJnl.
Hu[uH oM&v mbhuJj yjLu[ vmu hjl Du. lv lv jJu k, 1878 mu箳 c cnvl h@jmu YjCN pilk oM&vcO `uya` H [k o|Ml kj. `c [@j uya` Dm hlU vcuuK yjLu[ vnc kjl Dm. hlUyu klnu p cCl J{l nl l cCl vO c$ pcl vJnl. DM JU Bk Dcjkv vv箳 Sk mYmo箳 [kwlv Sk kuhv vIu, u@jlv hm GYjC. kuhv MmJ ju. biu ov uK 50 npj Bkwm u@jlv Sk J<&l pc Pu.
YJ hlU箳 huo mbi[ [PF&v Hj kk nl. mbhC& hlU lby箳 p[ h$l yvJu Dn. l Jpv MbYj v Dn DC huo mbi[ 125 v. mbi[ [PF&v imlJ DHu v ku. DHu cvN [PF&v l. DHu cvN箳 jv Flnmn cvjbpk Dn.
F. m. 1885 c& cnvl hlU hC& kv l Dcjku hJC ml Pu. hlU J mbi[ b unv-c cUv 214 Yi Pu nl. l mJ& uk[ hNbcO Yv lj Pu. vӳ@k& ybojlu y[u vJ箳 yJj hlU GYjC yjLu[v vƽl ku nl. lu vblj 1956 mu uya Dub[ Dm vJ oCl Du.
vmcO hlU kc hC& nl Du nl. hlU箳 LN kc y[u yJj hC& Pu Dmu DM yjLu[Ǯ Dh# nl; hjbl lLu kc hMDYJ Hj nU uu nl. 1884 hl mcj Sk uK 84 npj [@um& oCi hv pc Pu. l mJ& LN箳 h箳 kcl K& Pu. ykǮ kcm DCK Sk uK [@um& uiCj nl. hk vcc hm Mmvv kyu ku nl, hC lu vӳ@k& jphuv JjO ku. Dl hMDYJ pv k nCj DM El mbpkbv h[u. hC uyu DC yjLu[ b pv hC&lJu pCj n JOpv nl.
pmH huPPj vJ箳 h$kjv l mJl: u# Ilu. cU l nbijv. Dcjkv mJnu J@jcO l MhF& cnCv u{u J lvblj h$kj Pu. DL&kjCu Jnuu `o Ju[&` vJ J=h$ l uJ. hMDYJ uya hlU kc jK[u Dmb kUuJj l `o Ju[&`cOv ukbv oCim DJnv k uiu. ``o Ju[& n ukb J=h$ Dn. lcOv Dcn Dcjkv pvlu hlU箳 pvm D|Lk col kjC DJnv kjl. hlU I[JC箳 kcu W ukbv hM col ku lM Gjuu kcm DhCn col kju nJ. H Ovk uk u col kjlu Dm DhC mcpC yjyj vn. vmk[v Dcjku cUCj hlU Y vm箳 mbhC& pvlk[v Dcjk lcc pvlm cUCj Dn. lk oCioj vJ `o Ju[&`cO m nF&u.``
L[ oJml on mWmd, hVm mWmd, Sk [@uj Flkw jkchmv oCiǮ DI m Pu. ll MUkj cubhmv hvMvjbhl mJ祮 mcJM nl. Dkj D@im, 1885 oJM `o Ju[&` hnu hvJj n[uF&v DJlju, ONE HUNDRED THOUSAND DOLLARS! The goal had reached and slightly exceeded. `Sk uK Jm npjnv DOk oCiojb DCn DYj Dn. Sk uK [@um& pc Pu!`
vblj LN Gjuu kc Jiv m Pu. 30 cj 30 cj plJj 20 cj uby, 20 cj bo J 27 cj Gb Lj Dm n ybOkc Dn. l [PF&v j[& c@jm nb JmlMuhkjv 1881 cO ku. l箳 ci&oM&vKu mJ& kc hC& Pu. lu cvOv cnCv cUuu Sk npj [@um& lv hlU箳 kcm ov ku. 1886 c cnvhl LN mJ& kc hC& Pu. lJj 45 cj GbǮ hlU p[C kc Jiv m Pu. mn cnvbv, D@kwyj cnv箳 cOJj l kc hC& Pu. 25 D@kwyj jp yjLu[ J umhm n oI vӳ@k&cO oKu Pu. Bk Dcjkv vv mYmo, pmH huPPj J Dv h$kjbv lb mJil ku. `cP pJvmJhv mkj Pu,` SJ{ Sk Jkw lv lJn Gju.
28 D@yj, 1886 jp uya hlU DvJjC Pu. l oJM mJ&pvk m pnj ku nl. hTm J Okb Dmub lj ukb Glmn ob[i nl. y[u yJj DC l箳 Dpypu GY jnv pJUpJU on uK ukbv DvJjC mnU hnu. oozJv uyu n mnU hn Mku vn, kjC l 1883 mu箳 nJUl vOv Pu. n i yjLu[u vncǮ o:K ol jnu. c$ uyu Dcjku Dcu vpjC oC mJhv mkj kjC Yi uYu, mcOv yjLu[u cUu n k kc Dn.
28 D@kwyj, 2006 jp uya hlU vӳ@k& ybojcOu y[u yJj ocKv GY jnu lu SkMJm J< Pu. LNmn mcj 100 cj Gb Dmuu n hlU lJU mJ&l Gb Dm Muh nl. h{ Dvk iivby Fcjl uDj c@vn@v箳 hjmjl GY jnu, hC lcU vӳ@k& ybojlu DiUJiU hlU箳 YjomlhCl pjn kchC Du vn. Dlhl DypJO ukbv Y ouu hlUu, 1924 mu Dcjk Sk j^dz mcjk cnCv yncv hl Pu. 1986 cO uya nlcOu cMuǮ vlvkjC Pu DC j pu jp DO# jvu[ jiv b GhmLll uya MbYjJ yL&[ ha c ocKl mpj Pu.
uKk mbhk& : 9323753058

Y. o. m

Ij hnJb ITv
Sk Ij Ilv D< hC} }ilb. k[ k[ pcJl mJhv mkjlb. lJU h̵ pcJpcJ, Ku}u Kml, nmcp} Il}} cj[, yu[j yjJF& DvYJ, o}}b HjJHjJ, vlJF&kbv k}} col kbJ HjJ}} yo.... Dvk DvYJ iǵ pc nll. n DvYJ 300 yobl }nv k{. DC lc箳 Hmn Dc箳k[ hJv . H}mkh kioJj hjm mcm m[v kio箳 Sk yp} }K }n}} DmJ. J< DvYJbv Dcn m oT.
}K hJ
IjmboY&l} kCln J<l DhC lp% Dm} DC Dh} DYm Dc箳 Jkbyjyj Dj k FƮsl Dm} lj Dc箳 mbhk& mO.
c}y@kwm
JmljbicO shv D}u }KbJj Dhu lƬ, clclblj H}mkh kio箳 Sk ypJj }nv Dc箳k[ hJ. c&o 200 yob. cmo h$bv m oT.
h-o. }km, Jmljbi JYi, 3/50, }}yi Fbm^} Fm, [@. Dby[kj ci&, }}yi, cbyF& 400012
( Fc} - vasturang@expressindia.com))