Jj, 5 pvJj 2007

JM< uK

juJ... DC kMcjcO!

juJ... DC kMcjcO? Dm Dxodij Yjldzbv h{ k{J uiCj vn. vJ J<& kMcj pvlm juJ Y ITv GiJu Dn. huJc l y[ic n vij ovn ypb 40 kucj Dblj unci& ybOv hC& Pu Dmv l GvnU nbicl lJv Jm Jnlk m kjC juJ mbkuh Dn.
Yjll Lc juJ OJu l F.m. 1853 cO. cbyF& l C n l hnu Jm. h{u on J<l l ov- D[Ǯ npj H GbJju Kb[U I Dub[v hChl hnu. kkCl hnCm lu DCK mJJM J<x LbyJ uiu.... hC, kMcj?
yH&sol ncu箳 kMlu kMcj KNl pCm pcc l vij ojcv unci& ybOJ, DM kuhv llkuv cnjp lh Emi bv F.m. 1898 cO mu nl, n Hjm kCu cnl DmCj vn. kjC, Dp SkJmJ Mlkl, lb$%v klk hRv Jkml Puu Dmvn, kMcj KNlu juJ n c DJnv cvu pl Dn. yEpi DC unm bv p[Cj ly juJ vv Ju#C Jiv ybOv hC& kuvblj c$ lm D& I[JCm Yjldz juJv kbyj kmu Dn DC llu hnu hh J<a hC&n nl Dn.

 


juJ... DC kMcjcO? Dm Dxodij Yjldzbv h{ k{J uiCj vn. vJ J<& kMcj pvlm juJ Y ITv GiJu Dn. huJc l y[ic n vij ovn ypb 40 kucj Dblj unci& ybOv hC& Pu Dmv l GvnU nbicl lJv Jm Jnlk m kjC juJ mbkuh Dn. lm juJ [yb hnu `kvmFvcW` Ekynv lv [yb hnu i[ vij vJic mMvl Tv oKu Pu Dn.
oJ l JmF& ojcv pM `[Sc` ([Pu cyF&u v) uku uJCl l nl, lMǮ JJmL Dmuu i[b [y Km kMcj juJm Hjphj k H@kwjlv Glhol kjCl Du. iu D@kwyjcO lM hnu i[ pcchl DCCl Du DC h{ `v@Mvu nJ vbyj Jv`Jv vijhl DCCl Du. huo kbSJp JM mJh j uJuu lk 12 kb n [y ^uju p[v kwk jmlv DCCl Du. y[icu DCuvblj l j k{v, huo k ymJv l KN DL&v UbJj DCCl Du! lj hC juJ n DYlhJ& Jm ncjmlk kMcj pvlu hnu cUu. vJJ<&jbY `i[` kMcjcO oKu Pu Dmuv l nbicl juJJnlk m nC ci& Ku Pu Dn.
DL&l pcc l yjcuu mcj 340 kucj ubyǮ cnJkb# kMcj juJ kuh n hnu hh Dn. pcc- GOchj ci&Jj ilJ<ahmv Jnlk m Pu Dmv GOchj- kj hh 25 kucj ubyǮ ci& kcn Jiv u Dn. kj l uDu n 90 k.c. ubyǮ hh DlM DJI[ Dmv llu 80 kwk ci& yiblv DLJ hubJv pCj Dn. Ʈvy voJju, mJ&l GbJju mbkuhl hu hhl Dn. ci& kc `kkC juJ` k[ mhJCl Du Dmv l hC& nCm DCK ov l lv J<x uiCj Dnl. `kvkcj l kMcj juJ` mJhv lvblj KN DL&v hC& nCj Dn.
uDu l kPib[- vij cix yjcuu hhlu huJc- y[ic unci& c$ l c&cO Jnlkm Ku nF&u, DM Dh# Dn. y[icnv mCj i[ ll& vij vJic mMvJv huJchl Tv Lbyu. lh{u Dvblvihl 45 k.c. ubyǮ hh DCK j cnvbv cnCp D@imcO m nF&u. kPib[ l yjcuu 120 k.c. ubyǮ ci&Jj J<&DKjhl juJ OJ uiu, DMn Mkwl Dn.
kMcj Yiuk mLl DlM lku Dmuv juJ ybOC n DlM pkjǮ kc Dn. MJ hkmlv mc pJU Dmv onMlJb GhJcU kc JUh$k mbYUCl D[CR [Wij GY jnll. hj hbpu hJ&ljbilv ci& k{C n DJnv cnCv c yvu Dn.
pcc-vij juJ mJhv cnjp lhEmi bv 1898 cO hnu, lj llkuv Fbp jpJyjyj Dvk Joml J<bcU n pv ib[Uv JJ uiu nl. 1905 cO l hvn cb[Cl Du. pvvmj n ci& unv (vjU- cLjv OlaJju `v@jip`) Ub nl. lm yvnupJUu `vn vu` cOv mO 2135 cj (7000 H) GbJv ncjml pl, lm yio lJn DMkw Dmuv n juJ pv `ciu j[` pJUv, hj hbpu hJ&ljbilu 3,355 cj (11 npj H) GbJju EK[lv ybOCl Cj nl. DL&l ln yjiUu.
Yjl-hkmlv HUCvblj kMcj juJ Jj ci h[u. Fboj ibO bv 1983 cO kMcj juJ kuh Lc kioJj DCv hnu hhm 50 k hb ljlo ku. lvblj llkuv juJcb$ m. k. pHj MjH bv 1994 cO `ljbil juJ`u uv ou DC Duynj Jph bv 2001 cO kMcj juJu `j^dz Ov pv` op& ou. lvbljn l GOchjhl T Mku. uJkj l kjhl OJ uiu. lLv uDuhl c$ l箳 Jl KjKjǮ [Wij DC [U HjJCN oNn Dnl.
kMcju Y oCj Yjldz `pJnj vu` Dub[v kMcj KN hnu m Il, lJn DvYJ vbovJv EkJ h=LJJju mJi& Dml. Dl Dm m lM 100 k.c. Jiv OJCN `kMcj juJ`lv plv IC oJm Hj oj jnuu vn.
Duno i[yu
alhad.godbole@expressindia.com