µççÆvçJççj 24 HçíÀyçÏáJççjçÇ 2007

yJnjv Jnmxum

SkCmJ Mlkl yJnj jp u[J箳 mJhvlu jpJ[ GYju pl Dmlv L Sk Gvm lj ku pl nl, p Jnm&箳 GvM mc D{Ul. jpJ[ l# kc m nCDO 1875 cO u[J箳 ojyjlu Gv cK ku& H@v SHwvj v Gv vkM lj ku nl. jpJ[箳 hƽcm Dmuu `h&j [`DG` Gvl ov c lU lj kuu Dnl. #$HU箳 v yJnj n pc&vlu mJl c jp Dmv cvk l jpOv Dn. cvk n Mnj ojJ<a L mhWyj DKjm nCN `D@kwyjHm`cU DC Lu yJnjv yDjcU pim Dn, hC lyjyj hjmjlu Dvk Slnmk JmlbcUn n Mnj pc&vu Y oCN hjoM h&kb Km Dk<&C yvu Dn. mbhC& yJnjcO vmi&n Dlc h hnu cUll.
yJnj (pc&v Y<lu vJ- yv&) jp pc&vǮ o#Cu Jmuu Dmv l mc Mpju D@m^u Y[uu Dn. mcJj jhlu mJl Gb Duhm hJ&ljbi hmjuu Dnl. Duhm箳 Gjk[ DC cvk (pc&v Y<lu vJ cvMv) hmv mOjCl: 60 k.c. DbljJj `McP` n yJnjlu mJl c DC mboj vm|ik mjJj Dn. mjJjlu ov ybhk `njvJL&` n mJ&l c y Dmv mcj 230 nkwj #$HU箳 mbhC& yu Dp `j^dz Gv` cnCv I<l kuu Dn. yJj Ivo pbiu
 

Jmuu Dn. Lv Duhm箳 Gbi MKjb JuYvdz M oml.
McP mjJj箳 hjmjlu vmi&mQo&v SkCmJ Mlkl yJnj llkuv jp u[J (ldz) un mbcnl ku nl. lcU lv mjJjlu `njvJL&` yJj 1873 cO mJl:m Sk jpJ[ GYjC vC& Ilu nl. lvblj yJju DOǮ Eu[jnH jpJ[l kn mOjC kjC u[Jv vC& Ilu DC L p[Fcjl ybOv cU jpJ[ Jmlj ku. n jpJ[ Dp `v h@um` (pc&v Y<lu vJ- v@m Mum) cnCv lj `njvJL&` y mj hjmj nvjMcP` cnCv DUKu pl Dn.
`v h@um` n njvMcP Lu mJl cnJ DC m Jml Dn. vmcOu `Jnm&箳 jpJ[`v SkCmJ Mlklu Dv jhdzv mONbcC u[Jn YJl Pu nl. cnCv lv ocpu `v h@um` I[Jlv Jnm&箳 jpJ[ DoM& Ju nl.
Dm Dmu lj u[Ju Jnm&箳 jpJ[ EkJ Gv nyny lk=l L mkj vJnl. lcU Jnm& jpJ[ DC `v h@um` ovnRcO yN yyll Hjk D{Ul. lm njvMcPJj GhuyO Dmuu c&ol picU u[Ju Jnm&cC YJoJ jpJ[ DC Gv GY kjln Du vml.
jpJ[箳 l# GYjCu c 1878 cO mJl Pu. DjKv Ƹmlv bk, lm PF&dlm DC iDi& [ucv Jmllp%bv cUv kuu Dn. ybOkc hC& PuJj n jpJ[ u[J DOk=l vJmmLv DC cnCv yJnj cK mkW DmCj nl.
hC jpJ[ kc hC& nCDOǮ 1886 cO u[J vOv Pu DC jpJ[ GJ&jl kcn jK[u. lvblj nT uiuu ou&# JmlJj Jhjl hjCc nl iu. hjCc jpJ[ o#Ck[u mbhC& Yi 1907 cO v Pu. lvblj lyyu 87 J<v pc&vǮ SkkjCvblj 1994 cO `v h@um` hC&hC hvppJv ku iu.
`v h@um` n u[J箳 yJnjlu SkC jpJ[bhk mJl c jpJ[ nl. jpJ[箳 cOJla Yil jpm Km `Mv k#` DC oh&C k# lj ku iu. jpJ[lu u[J `Kmi k#` cnCp Sk s i=nmbku Dn. `oh&C k#` n jpJ[lu mJl c k# Dmv l ubyǮ 98 c. Dn. hjCc k#v jpJ[ mbhC& hƽc yp Jhv kuu Dn.
mJ&$ ymJuu unv-c DjMbcU k#u Sk JiUǮ PUU hl Puu Dn. lk ov DjMb ojcv箳 pil mvj jbi Dk<&k kukmj kuu Dn. k#箳 Gvk[u ypm 17 c K[kw Dmv llu lk K[kǮ mcju ypu c Djm ymJCl Duu Dnl.
`oh&C k#`l 44 Dk<&k Pbyj uJuu Dmv ll Dmuu mcj 1850 cCyl Dio Duk[hl vclhC pJul ku pl Dml. k#l jcv oJb cla DC Dk<&k vU jbilu cKcu Dmv ymJCl Duu Dmv slJj DlM mboj Ʈ$ jKuu Dnl.
Dp k#l cnJ jpkdz mJil mcjbY DC mbil jpv nll. nJUl n k# Gyoj JCm 箳 ov khNbcO nm& JJmL kuu Dn. YJ DM `oh&C k#`cO `Mbl k#` DC ` k#` DM Ghk#bn mcJM nl.
`v h@um` `Ypv k#`ln Sk c Pbyj uJuu Dn. n pilu mJl c Pbyj cvu pl. Jnm&箳 jpJ[vblj mcj MlkYjv GYju iu Dmuv `v h@um`cO Jnm&h# pml DOvk mJO D{Ull.
u[J箳 mJhvlu jpJ[ GYju pl Dmlv L Sk Gvm lj ku pl nl, p Jnm&箳 GvM mc D{Ul. jpJ[ l# kc m nCDO 1875 cO u[J箳 ojyjlu Gv cK ku& H@v SHwvj v Gv vkM lj ku nl. jpJ[箳 hƽcm Dmuu `h&j [`DG` Gvl ov c lU lj kuu Dnl. Gvlu kjbpbcO `uv`, `Hc` DC `H&v` n hlU ymJuu Dnl.
u[Jv Gvl hjCk DYm vc&C kjCm DM kj hlU ymJCm Dn Oju nl. pc&vǮ SkkjCvblj jpJ[ mbhC& vlvkjC PuJj Lu mJ& kjbp 1994 hmv hvn m Pu Dmv Dp `v h@um` yJnjlu Sk cK h&vkW yvu Dn.
hji hjnl