jJJj, 11 c& 2007
Jjm
Duno i[yu
ilcy DC l y Oc& n Yjlv piu ouu Dcu oCi Dn. DMYj hmjuu y Oc& hUcU ucyvhmv kMvijhl DC yOihmv mbhl ov-D[Ǯ npj J<hJa puu Dn. h&kb Dk<&C juu `ym m|k` cnCp pilk JjM箳 olu mb-kMvijmn Dvk Slnmk mLUb mHj n. mcj 15 oJmb DM mHj I[JCj `cnhjvJ&C Skwmm` n h&kbv uYuu vJJ<& Y Dn.

UbJv y箳 hTuJJj...
Yjl箳 h&v Klu pi Du (EkJ l Phc[ Pu!) DmJ Dm Ym iu kn oJmblu pnjlRv vc&C ku Dn. pilu kCln oMl vmu SJ{ JJOl Yjll Dn. ncMKjbhmv JUbv J{uu ybhl, JUJbbhmv pbiubhl, cnvijbhmv DoJmR Skk Jmlbhl, lpcnuhmv DJM<bhl, cnvb ibi$Rhmv DMYj hmjuu yOc& cumLvhl... ou Dbl vn. l JC&v Myobl, Ʈ$bl, pnjlRln kjl l vn. JJOl n JƮ$ kl DH, DJmvdz, Jmcpvk Dn Puk h&v Kl箳 `Fvd[yu Fb[` pnjl-cuklv hnu cUl. n mj `DHulv` cnCJ Dm Dn. oozJv n JYJmbhV Kpv- mJlb$vblj mn oMk nl Du lj Gh#l, D[iUl h[u Dn.
 


IjhjǮ uC nk DbljJj Dmvn npj cbyF&kjbv hnuu vmll. uKYj h cpv mJlPu[u iuu Yjldz h&k Dhu oMlu mcu箳 EkJ cLjv箳 `cv ^v`cO ymuu vml. Dcjklu `@C[ k@vv` klk kjCNu unu-mhl KN cnl vml DC kchƮlu Dbkj cboj hnv CNu mjvL cnJ cnl vml. DL&l l mJ&mJ l o< vml. h&kbv cn h[CN, Dk|<l kv ICN hv-hv pnjlRcU h&k lk[ pll, Dmn vn. hb{jhj D<{ $ EkJ $bykj kbYcU pnjl kv Yjl vmll. ljm YJkb Jl&Uhuk[ Dmuu l cu piYj pCJv oCm h&v Klu h{kj IJ uil. YJk Dml J hjoM h&k, lbv Dhu DI<l `y@C[ Dcy@m[j` yvJC DC `DHulv Yjl` DUK piu kv oC #cl `Yjldz juJ`ln Dn. hC `h@um D@v Jnum` EkJ `HDj kwJv`mjK DhJo JiUu lj Yjldz h&v-JYJ unci&v $ I[JC lv DpJj Puu vn.
ilcy DC l y Oc& n Yjlv piu ouu Dcu oCi Dn. DMYj hmjuu y Oc& hUcU ucyvhmv kMvijhl DC yOihmv mbhl ov-D[Ǯ npj J<hJa puu Dn. ilcy箳 hJub ciJ IT oCj $ Dl juJvn kjl Cj Dn.
cnj^lu DEp- JUcC IjhjǮ uC (SuHC kJnp), cbyF& s$hl MJp |cvm bv `Ju[& njp` op& cUu Dn, lm oMlu lpcnu, DiN kuu, hJi[, iJlu xm, Hlhj M, u cboj, nch, ncv kyj, Kpjn Muh- cboj, cnyuhjcd, kJuoJ, kPjbi DC cvm DYjC, mcu DC o|pEui箳 `cTbv ^vm`, vbooJ DC Jn@u D@H Hwu@Jm&, hfoku, klycvj, Ycyk, kCk& mӳ&cboj, mbojyv yjyj yOi DC mbǮ mlh n mLU `vmk` pilk JjM箳 ol mcJ Pu Dnl. hk ynjcOu yOi, Gj oMlu kMvij, cOoMlu mb bv yOcab v mLv Dn.
ilc y j$ L[Hj lj ynlkbv cnl DmJ. l pvc F. m. hJ& 623 (jhv mbMOkb cl F. m. hJ& 563) J<a vhUcOu ljF& Yilu ucyv L Pu. pilu o:K hnv mL& JLl Pu, hlv MOj DC vJpl jnu bv m[v l lhxm vIv iu, DlL cnCp EhhU箳 Sk J=#Ku lu %v (yOǮ) m#lkj Pu, lvblj OcxhoM kjl mcj 45 J<x l oMv kjl jnu DC kMvij L JMK h|Cc oJM (F. m. hJ& 543 EkJ 483) lv FnukǮ $ mbhJu. ilc y箳 lJ%v mj l箳 Dvbv DC cKl: mc DMkv ku. ciub DcCvblj JM<l: Yjll y Oc& ynj Dmju, lj DHiCmlvhmv Fb[vMhl DC ubkhmv vhl c cCl hmju.
ilc y箳 D<lu cnJ DC vblj h-ml Mlkbl mlhbhmv Jnj- Jhhl Jml- Muhb mJhl mkjuu Dvk mLU ciu jpJl Gh#l jnu, lb h[P[ Pu EkJ Dvbv l i[v/ Pkv Ju. Fbp jpJl, SkCmJ Mlkl Slnmk cnJ箳 mLUb hvppJv kjCl Du.
Dp h&kb Dk<&C juu, `ym m|k` cnu pCj Yjllu ci& cnCp pilk JjM箳 olu mb-kMvijmn Dvk Slnmk mLUb mHj n.
y箳 hTuKC pilk JjM箳 cu箳 Dnl. vjbpv (EkJ Hui) vok mL&u yOhl Pu, l yOJ=# DC l箳 lhx mLv KC phCj cnyO cboj hChmv (llkuv huh$) 95 kucj DbljJj, i pJU Dn. mc DMkv ybOuu cU cboj箳 piJj F. m. 1891 cO hvppJl kuu cnyO cboj Dp l Slnmk yOJ=#MpjǮ GY Dn.
Dhuyjyj lh& k v Mkuu h mbvMbv ilc yv JjCmu pTv mJ&Lc OcxhoM ku. JjCmhmv 13 kucjJj Dmuu n l mjvL. y Oc& MkJCǮ jbY Lv Pu DC Y#b hnu mbIn L mLhv Pu.
llkuv ciO jpl kkC OcxhoM kjl km-vj L y hnu. lL Sk p[ MuJ=#Ku hn[uu DJmLl yv FnukǮ $ mbhJu. Dp kMvij cnCv n kC DUKu pl. Gj oMlu lL&#$箳 hjmjl kllj mlh DC Jnj ybOCl Du nl. Dp lb YivJM< H Muuk Dnl. y箳 hjvJ&C KC phCj Lu ycboj Dckbhmv JJCm mcj 40 H GbǮ {iNl i[v JCl Du nl. SkCmJ Mlk箳 cOm l ynj k{v Slnmk hjJ箳 nlv kn GlKvvn kjCl Du. Gjlu Dvk cnJ箳 ykuv- DMkkuv Jmlb Flnm lcU Gui[l Du.
kMvij cnhjvJ&C mlh DC lLv o[ kucj DbljJj Dmuu y箳 Dblc mbmkj pi, lm o[ npj J<hJa y hjvJ&C DJmLlu cla i piYjlu yOcabm Dnl. h{ DbO oMlu vip&vkW[hmv ynjcOu vubohl DC DEp-JUhmv Djmlu YJvjpJUu Goij-jlvij-uulij ibHbhl y Oc& JYJ箳 KC DMk mlbY, mlh, cboj, uC, Jnj, Jh DM Dvk mJhl DC DJM<hl JKjuu Dnl. hu h uJv kj mlbYJj ymuu j Emnb jpc lk Yjldzv uv vhmv mJ&$ hnuu Dml. n Emnc cUl mjvL L Yivhl Dmuu DMk mlbYJj nl. l M<&Yi moJv Myl DJmLl, mjvL箳 j^dz mbnul Dn.
kJU yOca vJn lj Yjldzb v Slnmk Jjm Dmuu DM Dvk i `ym m|k`cO hnl ll. ibj, Djbiyo, YhU, D, ouu, iW[, ijKhj, JjCm, i, YJvjcix hjl VF& DM `cnhjvJ&C Skwmm` 12 pvJjhmv m kjC I<C [mWyjDKjm kjCl Du nl. jpOv Skwmm箳 OlaJj mbhC& Jlvkul, lm Sm-1 18, Sm-2 92 DC Sm-3 256 SJ{ yL&md Dmuu n Km i[ hjoM h&kb Dk<&C ju, lm Yjldzbmn l GhuyO Dmu, Dm pnj kjCl Du nl. 28 pvJj, 13 HyJj, 4 DC 25 c& DM mLv箳 ljKb JUh$kn DKCl Du, hC...
cM k EMku, l kUu vn. y箳 hJub UbJv ciJ ICj n Km i[ jucC 12 pvJju jJv PuǮ vn. Dl l cnl& 28 c& Dmu mcpl. c$ i[yu, l箳 Dj#Cyu juJ, h&v Kl, n i[ p `Fb[v juJ kEji D@C[ jPc k@hxjMv u.`cH&l uJCl Cj Dn l mbmL hk kCk[vn DJ#j mbilu iuu vn. SKu cnl nJǮ Dmu, lj lu cnl DOkj箳 nkwk ci& DJubyJ uiu DC mjcOcbv lj `oJǮ ji` OlaJj `cnhjvJ&C SkwmmJ< knn kUJ DC npj h cUJ` DM mhO& Dpl kjJ uiu. Dm, yu MjC pCKjp DhC lj k kjCj ?

alhad.godbole@expressindia.com