iJj, 22 c& 2007

JM< uK

h<C Dnj pv DOak K[

 

JLv mkm Dnj hjJv m#c yvJC箳 nlv m kjCl Duu Mu h<C Dnj pv kh<l Pu Dn k k?
kJO hb Lkuu oC, hjkǮ Yj DC ciu on J<cO Skon hnC v kjCj mjkj b$C miUbcU JLv mkm Dnj hjJv m#c yvJC箳 nlv m kjCl Duu Mu h<C Dnj pv kh<l Pu Dn k k DM Mbk vc&C Pu Dn. h&YcJj h<C Dnj pv, l mJl DC ciu on J<l l DbcuypJC iR Jj kjC ijp Pu Dn.
kW mjkjv oMlu miU jpblu mJ& M#C DYvDbli&l Lck M#C ICN JLm n pv 1996 mu m ku. hjbl lnDO klk J<x Yjll n pv vjvjU hlv m nl. mJlb$箳n hJa cnCp 1925 mu cm cnhukv JbƮl cubm DM pv m ku nl. lvblj 1980 Dmhm ipjl, kjU, lcUv[ DC hB[j jpbv Dhhu hlUJj cubv MpJuu DV oC pv m ku. DM mJh pv cO oM lm DjmcOu DoJm YibcOn m kjCl Du nl. 1990-91 ojcv iJ, cnj^, cIu, cPjc, viuB[, mkwkc, hƽc ybiu jpbvn Mu hlUJju cubv MpJuu DV oC pv m ku. DbOoM, kv&k jpbcO Dbljj^dz mljJv D|Lk col ITv DM pv uJCl l nl. miU pv jp mjkjbv Dhhu hlUJj uJu nl. l Sk$l DCv mJ& jpbm 1996 cO Sk pv m kjCl Du. JLv kcv 300 k@ujp DC 8 l 12 @c vm cUJl, n pv cK nl nl.
Yjllu Dvk kC unv cu MUl T FƮsl vnl. cK kjC n lb Ij ijy DC lcU nCj kh<C n Dmu u#l DuJj lbv MUk[ Dk|<l kjC nn Sk nl nl. MJ mcpl Yvuu plJJmL, JLv Sk$ Tv Sk DV Kuu lj kc nT Mku nn Sk Jj lci nl. SkCl vJv Cj h{ vji DC Ku cvv Jj kjCj DmJ, Jjv n pv m kjCl Du nl.
l#l lu vck k mO Pu n Mv Dn. hnu l hJ JicOu kcv 50 kwk cu kh<l Dmu DnJu 2005cO kW mjkjv m ku Dn. lcU cubv i h<C cUJ n nl Hjm mO Pu oml vn. DL&l, n lhmCm 2006 cO kW mjkjv mӮv oTvn jp mjkjv h<Clp% vcuu vn, n Yi JiU.
mO lk JL&ci MUu lov ov h SJ{ jkwkc ou pl. llu 75 kwk Yi kW mjkj Gul, lj 25 kwk nmm jp mjkjv J, DM hl Dn. ll lk cuu 100 @c lboU Yl, 10 l 15 @c [U DC DJ[lv Sk oJm hjk Dnj J, DM mӮv Dnl. hC jplu kunhj, muhj, Djbiyo, mlj, mbiu Dm Dvk pun Dnl pL cu Yl Kh kc cCl Kll. MJ i[Ʈju, kkC, bhj DM Yibl cu kJU Yl Kll. hjbl cnj^l pv m kjlv Hjm Jj Puu oml vn. MJ lboU MpJlv Gk[u pl DC lcU l Jpv J{l. 100 @c lboU miU Yl cu KT Mkll Dm vn. lcU kc lboU oTv Gjuu lboU M#kb, cKOhkb Ij pl EkJ ypjl Jku pl. l hm DL&l miUb KMl pll. [UǮn nǮ hjmLl Dvk kC oml. hJj miU JLa npj Dnl Dm oKJv vmuu JL祮 Dnj hm KMl IuC kj lj K cKcb$b DC GhcKcb$b puln I[lv omll.
cjy[mjK kC MUbv D@imvblj mjkjv hm hjJu vmuv MUbv mLvk okvojbk[v GOjJj mcv Ilu nl. Skk MU 25 npjb oC LkucU okvojn kp&ypj Pu Ʈ$ Dn. lcU Sk iJl kwk 15 oJm cubv pJC cUu vJnl. miUb GOj, l Jp ouvblj Gjuu hMlv cubv pJC ou pl. n JmlmLl cnj^l Dvk kC Dn. cU pvvmj pJC MpJCm uk[ v Jhjl i@m DLJ j@ku JhjJ DM mӮv Dn. MJ pL mcv Jl F&u DM JiU Ku, mJbhkIjn DmJ DMn mӮv Dn. lmn kW mjkjv hm ou Dnl. hC pJUhm 70 kwk iJbcO Dpn Ji&KubcO DV MpJu pl, ln uJj. MJ l J, l op& yyln MvƮvn Dn. cbyF&mjK Mnjl Fmk@v mbmLv yvJuu K[ pl, lL l mbhl. hC Flj kC mLvkbv yvJuu K[ JLa KT FƮsl vnl.
miU h&YcJj jpbk[ 45 npj k hb vO h[v Dn, Dm kjC mbiv Dic hbJ|<k pvl vpv Div kW mjkj J kc kjC MHjm ku Dn. n J 50-50 DmJ Dm vpv Di Dn Dn. DL&l Dhuk[ h<C Dnj pv knn jkwkc Muuk vmu oJ mjkjv ku Dn. ljn HyJjhl Duu jkc 54 kwk jkwkc K& Pu DC c&DKj 70 kwk jkwkc K& nCj Dmu mjkj cnCC Dn. Gjuu 30 kwk jkwkc h{ J<&l JUl nCj Dmu lj ciu on J<cO DM kl jkwkc JUl Pu DC kl K& Pu nn Sk Mv Dn. h<C Dnj pv h{u lv J<l mbhCj Dn DC ljn l K[ DOakǮ jnu Dn.
h<C Dnj pv DM uJu pl...
MUbcO h<C Dnj pv vck kM uJu pl n hnCm C pulu cjy[ lukw oj ku. pv GM hnJCl mjkj b$Cu DhM Du oml. Lu kn MUbcO lj cubv [U ou pl vn. hjk Dnj vck kl JU oCl J yyln Lu cKOhkbv HjM cnl vn. kn kC Db[ hjJ[l vnl cnCv l ou pl vnl. p cu kJU Mknj Kll lbv p oJM Db[ Dmll l oJM omj kn oC MUbv ml vn DC lJ{ FsMn vn. MUbcO DV MpJCm JiU mJbhkIj vn, kjmv, i@m K& JJCm uJj DV MpJu pl. MUb okvojbk[ oC Lkuu DmucU okvojh{ hVm JU vk ImJ lJn [U DC Flj DJMk i ou pll. miU yy mjkju cnl Dnl, hC lJj Gh MOu pl vn.
kcu kbYj
komal.kumbhar@expressindia.com