vJj 14 S} 2007

kuy k@pJpJU, k箳 lynj, `huJ` n hjbhjil yboj nl. lu hu J hu Dmn mLvk vJ nl. mj Jmm^@h b clvmj `hu` n vJ cMJv h[u DmJ EkJ huJ n vJ u{T h[J DLa h[u DmJ. hu n Myo huJ Myo DhYbM DmJ, Dmn cvu pl. i. v. c[iJkjbv `cbyF& JC&v` bLl Dmuu cbyF& 1862 vkMl Lu yboj GuuK `huJ yboj` Dm kuu Dn. 17J Mlkl cbyF& y ml JiJiU yb mcn nl. ycOu K[bcU ououcU cM J [mb GhJ nl Dm. L GodYJCN jijF&u Dvk Fbp J SlMdz yU h[l. K[ ypJv jijF&m lybO kjC DJMk nl. cnCv llkuv iJnv&j pj@u[ DBijv 1867 cO mboY&l Fbiub[} h$n hJu. hjbl c cCl K[ ypJC kc l#l 18 J J 19 J Mlkl kjCl Du. 1830 l 1838 kUl kuy J H& ojcv YjJ kv cov lj kjCl Du. cU cbyF& kvNJj vm|ik yboj nl. yJju cU jnJm kU,
 

Yb[j yboj Jhj kjl. 19 J Mlkl cbyF&lu Jhjl J{ PucU mpp ybojb DJMkl Ym uiucU i J yboj箳 Jkmm jbY Pu.
kuy k@pJpJU, k箳 lynj, `huJ` n hjbhjil yboj nl. lu hu J hu Dmn mLvk vJ nl. mj Jmm^@h b clvmj `hu` n vJ cMJv h[u DmJ EkJ huJ n vJ u{T h[J DLa h[u DmJ. hu n Myo huJ Myo DhYbM DmJ, Dmn cvu pl. (cbyF& J=vl) i. v. c[iJkjbv `cbyF& JC&v` bLl Dmuu cbyF& 1862 vkMl Lu yboj GuuK `huJ yboj` Dm kuu Dn. ybojk[ pCN jmlu l kUl `huJ jml` Dmn mbyOCl l Dm. 1743 cO k箳 EYlkjl `Fm c&` jnJM pcv lyl ICl Du nl. pcvǮ youl kuy hjmjlu pcv oCl Du nl. pcvǮ GuuK mjkjv ouu mvoh$l `hu` Dm kuu Dn. (NAVROJI BERAMJEE v/s ROGERS HIGH COURT REPORT VOL. IV PART I) llkuv Dvk uKkbv hu, huJ, hu Myo JiJiU DL& ouu Dnl. h{ Fbpbv hu Dhu ku. 1803 cO [k D@H Juiv ybojl Glju cnCv ybojm Juiv yboj Dmn cnCl. hJa ybojl JMbv GljCm K[kU pi nl. L kU cmcj kjl lm vJlv Jmn L Gljl. Lv kk[ pCN ci&l Dmuu K[ mjkjv YjJ kv Yv k{u J 1819 cO Dhu ybojl Okwk ybOu. Okwkw箳 ybOkc SkC K& 4,45,000 h Du. OkwkwcU ybojl c y, ljH J n[ Lby uiucU L Jm J cu GljJC m Pu. cbyF&l l kUl Dhu yboj J pv &i (mO HTbv) hmv cjv [^F&Jnhl箳 Yil mckvNhl Dmuu covl uk nJ KCkjl mkU - mbOkU ioa kjl. mckvj HjHk cjC hl Lc Fbpbv m ku. hjM mcpv l DvkjC ku. lvblj Flj SlMdz ll mnYi nT uiu. Dhu ybojl mck[v CN Lb[ nJ PUkbcU Lu JlJjC mV Dm. yboj箳 hjmjl I[-i[, yui[ GY kjC JJmL kjCl Duu nl. cu 箳 oJM Dvk Fbp ybojl ioa kjl Dml. lb ccmny i[l yml J mny ybojl HjHk cjl Dml. n yboj mbOkU ukbv Huv pl Dm. L Ghnji=n, l#u, mJsli=n J hum kn nl. iJnv&jb yB[hLk Lu yB[mB[cO mmJjl Ov JpJl Dm. mӳ&ml箳 JU ybojlv mc oKJ DJC&vdz oml Dm.
1828 hl cbyF&l L hu l vm. S[vhl Duu hu omN ylv Dhu ybojhl l Dm. 28 Su 1837 cO `Eu[m` vJ Diy Dhu ybojl Lc hu J J=h$ ITv Du. JHJj uCN Diy m Puvblj pnp JJmlu m Dmuu hvMuj D@v[ Djbu kbhvk[ mjkjv hu v-DC kjC JJmL ou. y cnvlv j JU cbyF&lu hu DCC J vC kc kjl Dml. hJmUl c$ yR JUh$kl you kjCl F&. Lu hu yJ[ kjCkjl Dhu ybojl Sk hu k&u GI[Cl Du nl. JHJj uCN y puo cnCp Sk cnvl Julnv hu ITv l Dml. M[b pnpbv c$ mn cnv uil. hu ITv Cj Diy ybojl Du k, ukb cnlkjl cbyF&l lHb ov yj k{Cl l. ci Dhu ybojJj Fbp DOkj J JhNb c ioa nl Dm. 1873 cO cbyF&l I[bv D{J箳 ^@c mJl Pu. y@cy ^@c kbhvv Dhu ybojl CN JMb mkjl ^c Sk ci& ybojhmv Mnjl vuu nl. 1883 l 1893 kUl mcl Yj kv Dhu yboj Jmlj kjCl Du. (Dhuhj) 1881 cO ybojl HUHUJU, yH&, lpN, mv mcv J I[ GljJCm mjkjv hjJbvi ou. cbyF&l SkCmJ Mlkl Dvk JnF&mj@, iJnv&j J GhomL cuk DOkj, Dhu ybojlv EnomLvl Du. vJv iJnv&jb Dicvmbi ybojJj mlj lHb muc oCl l Dm. Dhu ybojhmv pv & i쮳 jmlJj olH& GY jnv kU J ij MhF&, DOkj, vijk iJnv&jb mJil kjl Dml.
Dhu ybojl hnCb mJilkjl cIu Mulu Mcv GYjCl Du nl. HumM omCN Mcvu cOYi JMj nl. KbyJj DOjl Mcv箳 JMjJj SkJj Sk DM h@i[ hlǮ shj nl. Mcvl JMbv ymC m nl. 1911 cO hbc p@p& J cj b cbyF& Y ojcv cIu hlǮ pv Mcv h[v l kC hu@mj D@H h@jm J k[&y[& mv cIu Mulu Ic Dmuu Mcv GYjCl Du. lm Mcvmcju DJjl cvjmjK Dvk Gb mlbY GYjCl Du nl. cK JMjhmv jmlhl iu DbLjCl Du nl. hbc p@p& b mJil mcjbYm Fbp DOkj J cbyF&lu Dvk ll vijk npj nl. YǮ mc=l cnCv Lu JMjm `i J D@H Fb[` Dm vJ oCl Du. Mn hnC cbyF&l lv oJm ckwkc kv ouu ojyjl GhmLl jnCkjl ouum jJv Pu. vblj kuk Y Dhv hvn Dhu ybojlv coM jJv Pu. (10 pvJj 1912)
Yvblj llhjl GYjuu JMj h[Cl Du. mO iJ oi[ Fcjl 1924 cO ybOCl Du. FcjlǮ DjK[ J ybOkc mk@M Jmljvkj p@p& J bv kuu Dn. FcjlǮ ybOkc cIu - Yjldz mbc Mulu Dmv, ybOkcl hJUmj ku& ym@u oi[b Jhj kjCl Duu Dn. FcjlǮ cK JMj箳 ovn ypm mJilk# Dnl. cK JMj箳 Jj kv ybOkc箳 khNJj unv cvj Dnl. FcjlǮ GodIv 4 [mWyj 1924 cO kjCl Du. cbyF& Mnj箳 mQo&l Yj IuCj n JMj, j$Ǯ JU mc箳 hYcJj kMPll cvJOk oml. i J hjmjl Dvk Jm, Jl J vijkb ioa Dml. Okwkwu uiv mcl Dvk unvc y J uBm GY Dmll. Lv SuHb y J cbyF& mckvN mHj kjl l. i J mcj s$hl MJpcnjpb D{ hlU Dmv yi Dn. Lv pJU mJc JJkvbob hlU Dn. i J Gjm MJp cnjp ci&Jj Juiv kjbp Dmv mcj yM Dcovlu cjM Ic m Gihl pcMp bv GY kuu lpcnu n@u Dn. n@u ybOkc Juc Wym& JmlJMjov kuu Dn. i J hjmjl `yM jp` cOu Dvk m Slnmk Fcjl Dnl. pv @d kwuy箳 pil D@ck Svpa kcMv k&u Dmv, lp mcj j@u @d kwuy Dn. i J hJxm pv Dhu yboj nl. Fbpbv p ybojlv Yjl箳 kvNJj h Ju, l yboj箳 JMjlv 28 HyJj 1948 cO Fbp mv MJ lk[, `m@cjm uF& FvHb^` mbuv kjl coM jJv Pu. 19 J Mlklu Dhu yboj JC&v Dvk Fbp uKkbv J DOkNbv kuu Dnl. `@c& D@H y@cy bLl n jmU JC&v Dvk uKblv D{Ull. EnomLv n cnj JmJ Mlklu Sk Glk= JmlMuh Dn.
mbYp Ym}
sambhajibhosale@yahoo.co.in