Leading International Marathi News Daily                                    jJJj, 27 c 2007

(mJmlj J=)

28 c 1883 jp vMk pul Yij vJ箳 D[iJ oJv Sk DivmHEui pvcu Ilu. hnl-hnl l mHEuiv nlMv lJu. n Jvn mJl: hu J lv Fljbv hJu. lv Dvk pl pi ku. l箳 onk lp PU yMbv ui uiu DC cnCv lbv l hJk nlMvYJl Dbocv EYl GYv Sk vJ&l hHU GY ku. l EYlǮ Ghi Pu vn. MJ l kuc[u. yM mjkju l DivǮ pJUbv DJj IuJ nl, cnCv lv lu jlvijǮ mLb[uJj vTv Ju. mLb[u Du k `Divcd hjmcnvcd ~ Divcd h&#Cc` cnCv hC箳 c&o j< D{C Du. ln lv ku. Dvk vyOhvyOb j< l mLb[uYJl mjkjv DKu, hC l DivǮ lp oJ nl DC cnCv onk nl. lv l c&o mbYUv ojmL oJ hJu mJl ku. kubljv l c&o c[u. jlvijǮ mLb[u

 

l[ku. Div hmju. 1948 hl lv Yjl Jhu. DMJU vLjc i[M箳 Sk o<k=lv lJj hC Sk you Dlu DC p lh:hl hJkv Dbocvu oo ou vn, pv jlvijǮ mLb[uu pcvu vn, l Sk youYj hCv JP ku. OcJ=l Pu. ljn iu 18 J<x l Ocml nl. Ojkl k nF&v, hC Ocml nl. Dp 1883 vblj 83 J<v l DivǮ MJ Ci JPu. mJjkjbv DlcJmp&v ku. Sk mc|hl pJv mHu hjmchl Pu.
n ! mJjkjb pJv mc|hl pJv nl DC l pJv hjmchloKu mHu DMǮ Pu. p Jl hjbv mJl: MWy[ hml l vn, l Jl h<cv kumJcvmcj MhL Ilu, `Yjl箳 mJlb$m mMm$ blǮ OJpKu cjl-cjl cjhl Pbp oF&v` DC JM< cnCp l lbv DKjhl hUu. hib[JmL YJvOv Dml. l kUl mJv OJo HHj ll. kC l Sk oJm kl, kC Sk J<&, kC kn J<x, hC ub[ {Jv uiN KUl Hj箳 Jl MhL ITv, mJ& mbk mmv l Dpvc hUC n jiyU kc vn. Dmu Y<C DC cnCv Ybkj l%huv Dlll Y<cv ku nl, Ckwv ku nl, jC lhv ku nl, s$hl MJp cnjpbv ku nl. Dp Jl&cvl l mJjkjbv ku. n lb JM. n onk v n l oC oJ. l箳m lJ{Ǯ onk k=l MOv k{Cm uiCj y- l hC oJ oC ; DC l k=l muvblj l kjCm uiCj O̳& DC Ʈkm n ovn oCn oJǮ. mJjkjbv oJv n mj ou nl, cnCv hjhCl lbv Ljbv mpM l% ku DC cnLjb {vv lbv l pvcYj hUu. n Dukk yU pvcu Du, l cnh< cnCv.
oJ J<a kuu l% hC& kjCm lbv mUJ J<hmv k=l kju mJl ku. llv j^Y mcn, c$cU TH& DYvJ Yjl Do mbmLb pvc Pu. lLv h{ hjoM kh[ nU hu; DC mN lk&il hjCl cnCp mJlb$m mMm$ blǮ k=lv DC l vl Dvml Dmuu k=lm lbv kuu cb[cb[. Mm$Il n hCn vn DC hhn vn ; l Sk mOv Dn. mO Ml mOvu M kjl Dml, DC cnCv mJlb$m kuu Mm$Il n hC n, n mJjkjbv cb[uu vJ mbl. n lb mJ& lvb vJ cucb$. cucb$cU lbJj Duu mJ& YJ mbkhjbhj GodYJu.
mJjkj 1906 mu y. S. Pu. lhl lbv DhuYJl c=lM Pbp ICm lj DM Dvk blm ukb k[ GY ku nl, hC l mj v:Mm$ nl. ckyu nl yM mjkjM ; DC l mjkj nllu jpob[ cnCp ybokǮ vU. Dm n Dmcyub mcv nl. iJl KCN iRv Pbp J nl vKob^mbhV Jo j#mbM ! cnCv Mm$m$ cUJC El. lmǮ mJjkj Fbiub[u iu. oKJu kjC y@jmjǮ. hC lu mk@ujMh Mcp k=<CJc祮 MJp M<J=. lL lb mbybO Du, l mvldmv DC jMv blkjkbM. lbYJl cCm iU Pu, l uu njoU, mvhl yh J ncb omb l[Ǯ. lbv lL j$ unu, l c@PvǮ DC Flnm unu, l 1857 mJlb$. lbv DmHDuu cnJCj Dhu u[ K[di箳 hlmjK l#dC JC uJu, l hjlb$J. mJlb$箳 Jlv. k hjCc nCj, l oJ yuu nl. Jj Pu, Gj Pu; DC mJjkjb yyll Jj DC Gj bhmv k=l oj jnC Mkw vJnl. Jjjbhh k=l Du. yByJ Du. yb hm&ublv Yjll yGEvi hmlu Du. ybiul, hbpyl, cnj^l GHUCj blǮ u Du. ub[vcO hpho covuu EObv kuu mj kP&v JuǮ Kv Pu. yy mJjkjbv Puu pvch Pu. miU Du. vblj mJjkjb YJlJ nmu. lbv Dk Pu. lvblj Flnm pim Dn. Fbiub[nv Yjll DCu pl Dmlv lbv h&nucOv cmxumpJU mcl G[ cju. Fbiub[v lbv vm箳 YcJj ob[uv hk[u. llv Ku GY jnu. ni箳 Dbljj^dz vuh{ l uu DC piYj ipu. MJ mJjkj yMb lyl jnu, DC vblj lbv 50 J<祮 M# Pu. cmxumpJU YcO mc箳 Kj hCl kuu l G[v pi nuJv m[u.
Emnu mjkjv EhpNl kW[u. l nu ku. Skbl k[ ou. cCcC箳 y[ Ilu. GY y[ ou. p k v, l mj ku, hC Emnv EmnlJ m[u vn. Dbocv箳 l Ybkj kji=nloKu n cnh< c[u lj vnǮ, hC Jkun vn. Skbl k[l kbv J[ uil, n ko l kuk[l kJ Pu.
lbil mJjkjb kJ Huu. lL `kcu` pvc Pu. 1924 mu Dbocv箳 EYl Hu. mJjkj jlvijl Du. pvchmv jpkjC ku, pJIC lbil kJ unu, Dm cCm jlvijl mJmL ymC DMkw nl. jpkjCJj mjkjv ybo Ilu nl, cnCv mJjkjbv mcpkjC m ku. mj Eno mcp lbv lUhmv {JUv k{u. lb kcijcU l Eno cnmYu pJU Ju. pcvom cnlb cb$cb[Uv lbv c kuvblj `Dl h{ k ?` n Mv lbmcj GY jnu. mJjkjbv Enob Gjm Eno cnmY vl=lJ mJkju.
cCm [kwv Jj kjl; hC cCm ov Jj kjll, n Sk k ml Dn. ibOpRv n kUu nl. l lW[v Oc&lu jpkjC GodI< kjl, hC lb jpkdz mYb mJl `jIhl jIJ jpjc`v nl Dm. mJjkjb mY ! yj jIhl jIJ jnu ypu, lb mYb mJl JoI<v nl Dn. nn i kuhvicoKu vn. ibOpRv Eno Oc& hjbhjil kLbJj nuu ku. plmbmL mcU Ghv k{ lv ku. mJ& Oc& mcv Dnl, cnCv `kjC` J `yyu` hvn ku. hC `c mvlv Eno Dn` n Dhu oJ kOn m[u vn. Sk kC lj lbv mh uK kyupyy ou Dn, `c mvlv Eno Dn. cu hvn pvc IC Fs vn. hC cP kc&Jhkv cu pj hvp&vc Cj Dmu, lj oJv cu njpv箳 Ij pvcu IuJ.` lb J=cU hb[l cuJdzbmjK Oc&voKu lbv O|ck yyRln cv ol DC cvl. Oc& Myou ov DL& Dnl. Sk c#ci& DC omj mcpOjC k. ibORv Oc& omN DL&Jj nuu ku. l mOjC lv ku. c#ci&Jj lb nl. mJjkjbvn l kJj nuu ku. l nuu Ybkj nl. lbv l k c[v ku. hC oIb ov nuubl Sk Hjk nl. ibOpR nuu hjCc Kj Dmu, ljn omu c=o nl, lb Eh[l c=o nl. mJjkjb JcJ luJjmjK l#dC. lcU lb nuun Sk IJ, ov lk[ DJmvl nl. l nuubv Dhu kc ku, hC lcU cCm oKJu.
hC Sk oJM lb ov Y<C Pu. Sk Pu MvJjJ[pJU. miU l=Ji& yC. lL mJjkj yul Pu.
`Dj, kmu pl ITv ymu Dnl ? b[u cnCp kC, n lcnu cnl Dn k ? yC JOJu Mhmv Puu hj, cnCp b[u. l lc cJmYT Dnl.`
Pu ! ycC oKJu.
omj Y<C Pu YJv h ypu. l=Ji& ycCljb. lL mJjkj yuu. `Dj yCljbv, yCb < kjC cK&hC k vk. Dp lcn mJl:u Eno cnCJl. l Oc& Dp p h Muuk Dn, l yCbv Dn. l pj vml, lj lc箳 mJ& Ƭb uh Pu Dml.`
Khu ycClj vKM.
pvcYj mJjkjb pY hl Dm khl Hju. kl& cCmv km yuJ, mbybO Sk ob[k Dn: `mlb yӳld b ( L mld lL i[ lNnv) yӳld ~` mJjkjbv l kOǮ pcu vn. ibOp Myo cOl IUv yul. mJjkjb nll cO k[ƮjF&l nF&.
n Dm k ? mJjkjb v ibOpR vbFlkw c nl, hC ibOp J<CJ nl. mJjkjb Ghm nl Docl M. cU lb lk&hl Jjbv Sk Oj nl. l Dhu cl mbil vJnl ; J<祮 Skbl Elvvblj lj kuu Ojoj mbl mbil nl. mnpkhC Ojoj Jj Ojoj Y<l J nl. [kwv Jj kjCN Ju l hl ; hC ov Jj kjCj mcp lcU oj pF&. Dmcv mJjkjbYJl ij[ nl mcvb. l mcvbv mJjkj Jj huu vnl, hu vnl. l cvv lb jpkjC ukbv pJU nl. Ukb JJnj jpkjCJj YUuu ukbv mJjkjb jpkjC JJnj kUu. lciu lJ c$ lbv Dkuv Pu vn. lm uiCj mJjkjb G k=lmjK k=l kjC lb Dkl vJnl.
`i n Sk Gh hM Dn`, `mlvjChp Sk Y#k Llb[ Dn` Flo clbv n uk oKJl. mJjkjbv DYl Dmuu yv Oc& ukbv kUu vn. cF O|ck GjƬ mJjkjbv ku vn. Dhu GjƬ hjbhjil hlv ku pT v, n lbv unv Ju. n kl ukbv DJ[u Dmu ?
mJjkj O|ck vJnl. lb Oc& kc&kb[Jj Jm vJnl. mJjkjbv v:mh# DYoyu DOk DmL nl, cnCv lbv Eno mbIvbk[ u# ou. Eno j^Oc& GJ ku. Enob mvkkjC GodI< ku. n mcp Gv GY jn Dmu, lj hjbhjb { l[uMJ l lm GY jn MkCj vn, cnCv lbv y[bJj ICIl ku. ICIlbv { l[C JOJbmk kc ku. Eno j^Oc& GYjC JOk k& c$ lcU DOk kC Pu. JOJbm kju Sk cCm hjl. h[u l Ekcl lv cpu cnCp Pu. kCln JOk k& n c$ Sk kc vn. lm pvmbYj yjyj yUiJ uil. n mbYj mbYU Pu k, ukb cv mbYUJ uill. lm l[p[ kjJ uil. mJjkjbv oJMoKu kO l[p[ ku vn, l cCmbM l[p[ k kjCj ?
n mJ& lǮ kuc lb KlJj DmvoKu lbv Eno cnmY GY ku. l kjC lb JC. mjmJl lb pYJj vl Dm. Myo lbmcj l ommjK nl p[v GY jnl. lb DJp箳 cnvv SkCj cb$ciO vibmjK [ul. uk cnCll, mJjkj J nl. J huǮ hVm Dmll DC Dnln. lb n Jpv k h[l vn ? lb JC DmuǮ, lj H Jjhl Dml. mJjkjb JC Jjhl lj nlǮ ; hC l Ƭhln nl. cnCv l DivcC hJ DC pU.
K Eno cnmYlu ukbv ibOJo JjO ku Dmu, hC cvJ=v ibO lbv pJU nl. vMy cnmYJub, m ibOJb nll iu. cnCv Dp OjCb Ychpv nl Dnl. Dpn uiv YpR nlv uill. cOvcOv `jIhl jIJ` puu< nl. pj m mJjkjb nll pl, lj OjC箳 hYjCǮ JU lcnv-hUhbh$b kc v h[l. lbv mcpu DJMk Dmuu Oc&J DJMk lJ{ ukbv MkJv vJ hjnlJi& lj ku Dml; DC ci kUkj-i[iU JJn J.M.mb. hjnl jvk jIvk cnj b nlv uil. , h#, cnu, j#Jmp&v n mj KU ybo Pu Dml. Eno cnmYJbv n hnJu vml. yCbv l DJ[u vml, n lj Kj, hC yCljbvoKu l DJ[u vml. mJjkjb Mkblk n Dn. cnCv cnmYJubv lW[v `mJjkj k p` cnCl-cnCl mJjkjJo h D{u. pm mJjkj EnobmbybO Jiu, lm l Flj OcabM Jiu Dml. lb kjkoal cuub HJu vml DC hbv hybo ymu Dml. kCln Oc&lu Llb[ lbv JJ[ nl, hC Oc&v mcp Llb[Jj GY Dmll. Llb[ Enobv mJjkjJo DC ml, DEnm, DmloR hhhb kjCN Jjkj sh Eno Oc&v Eno j^Oc& hjYJ ku. n Llb[ Eno ibOpR PW[Ku pc Pu. lbv DEnmhl ci&v yMbJ pcu lJ{ u{ ou, DC lyjyj ibOJo Sk lb$k iyUbL Ƭkb[ GY ku. omN cnl nuj h[u; hC IlkmjK. yM mcpJj. l箳 ubv yM mcp kuc[u. Yjl 1947 mu mJlb$ Pu. lvblj Dphl kBmJub ul Dn.
Yjl mJlb$ Pu. mJjkjb Sk mJhv mkj Pu. Yjldz u<kj jpv uh hJu, cnCv Yjlu mJlb$ oCMJ ilblj vn, Dm D@u cnCu nl. `l mJlb$ kJ Dmu, lj j^Y mv lj J` n mboM vJ mjkju mJjkjbv ou, hC Skl kC ? Dcnu DEnm Gvco {u nl. JMblǮ HHj Du nl. DMkvblj Mblc c Dcnu ou Dn, Ll Dcn Jiu. `Dj, oMb i k vk` Dm kbM< mJjkjbv ku. Dcn j^Jo, pldzJo mJjkjb Sku Dcnu JU vJnl. hkmlv箳 v|clvbljn Dc [U GI[u vJnl. mJlb$ Yjlv mJjkjb i l Ghi kv Ilu vn. DMl vLjcv ibOpRJj Sk iU m[u. l iUv ibOp Dcj Pu DC EnomY c$ cu. Yjldz jpkjCl mJjkj- Eno cnmY n mckjC mJbm nl. ibOJOvblj mJjkjb DJlj mbhu. mJjkjbyjyj cnmY mbhu. Dp kioJj cnmY Dn. l DO#o DOkj Ji& Dn, hC ll l pv vj vn. Gu iJ, Gju ymC, Yl jKl ymu mcMvb-lMlu il.
ibOR Kvvblj c$ kBmv mJjkjbJj m[ GiJu. lbv Dk Pu. lbJj Ku YjCl Du. lb Jbyv kjCl Du. `kHdm (Ehpj) n Gmk kmcl c uK L, py ynj (Jmbl) DF&.` Ku vku uiu. mJjkj vox< mu; hC lJ{vn kn ukb mcOv Pu vn. hjJhjJhl Sk Ybhk ubihl l JKvlv mbil Dm k, mjkj k&v mJjkjbv vox< cnCv c ku Dmu, hC pvl vmvv lbv o< jJu Dn. n mJlb$l Puu mJjkjb cvmvcv.
hjlb$l hjkdzbv sUu. mJlb$l mJkdzbv Dhcvmho Jbyv ku, ljn mJjkj Ku vn. DOlc DJ[byj v cpJln n cCm mLl% nl. pbv lbv sUu, lbmbybOn k[ Godij lbv k{u k SkJl vn. mJlb$ Yjl箳 lbilv muJj mJjkjbv pJv pJUpJU D%lJml Jll ku. cCm YiO c$ JƮ$. oJv lbv mj ou. kJǮ lY ou. lJ% % ou. Emn o ou. mjmJlǮ JC ou. hC mv lb l YJ uuJj Snk M j< c$ D{u vn. `vk$ Sk iC mVhl:` n Kj. cnCv uk cnCl, mJjkjb pJv Hk iu. mJl: mJjkjbv c$ lm kOn Ju vn. lb pJvl JHuu JJ vJnl. `DYvJ Yjl` mbil mcjbY hCl kMJjJ pO b DO#lKu Pu. lJU lbv ukbv mh mbiv ku.
`kn uk cnCll, cP pJv JHu Dn. lbv kn kUl vn. cPmjK mHu pJv Hj L[b Ju l. lChC, mJ& m[v, c K[lj ci&Jj Flj h<kUb mcJl hTu ku. lJU cu mJlb$ Yjl Ʈ on Ʈ [U hnu cUu, n DM k nl ? cP yjyjǮ uk hjlb$l pi m[v iu. kn lbil Ppv cu. Dp c pJbl Dn. mJlb$ Dn. cu 50 J<祮 M# Pu. c ynlk lbil cjv, n Oml cu nl. c mu. oM mJlb$ Pu. Dp c mJlb$ Yjl vijk Dn. cu mjkj ojyj cv vn. Kj Dn. hC Dcn pJU Dhu C hCu uJu nl, lJU Dcn oJM mo kuu vJnl, k liyu Dcnu mjkj cv cUu hnpl. cu cnl Dn k, ouuǮ ojyjl cu hfJun pi cU vn. ljn c Dp mbl Dn, l=hl Dn. kjC cP oM mJlb$ Dn. c mJlb$ Dn.`
oM lk[ Pu. mJjkjbvn o:K Pu. hC l Ybkj Ivk[ hnCn lb kv JiU nl.
Dj ! oM lk[ Pu. JF& Pu. hC lcU vjM Jn k kjC Dn ? Yjl m[lv bl oj iu Dnl; hC GJ&jl Yjl lj mJlb$ Pu v ? MJp cnjpbv mJjp mLhv ku, l m[lv pub. DC l箳m lbv 40 u#b K& kv jpY<k ku. ci DhC cjiUv p k kjC Dn ? Dp SJ{ Yjl mJlb$ ku. G ykǮ kcJ.`
n p lbl kv Du ? miUk[ DbOj oml Dmlv cCm hll. n cCm hl vn. pucO Skbl-k[ cUl k ? c Skbl-k[Jj cl kjv. unu mOv vnl, cnCv D[v ymCj vn. kJl kjv DC hbljv l kJv. n p k ? l kM Du ? oKC MJ. pJv Flkl&Jl mbhu. Dl hlJ jnu vn. kl&J Gju vn. DC cnCv pJv k& mbhu. h{ pJv cnCp `#CYj pJv DC cCYj lv.` Dl iu hnp. c=l ! l l vn k ? yj, oJM DV m[v, l oJM n ybo DC lvblj juu oJM hCn ybo. n vO&j. Dm vO&j kjC mh Dn; hUC kC. l cCmv ku DC hUu. c lbv vu Du vn. l mJl: ul cOc&u mcj iu. n p ku ? l kv Du ?
c DC lb n hnuǮ iY vJnl. cmxumpJU mcl l lbv lW[ oKJv iu nl. vm箳 kvNJj hmlu ITv yM MhF& lb hui kjl nl, lJU lv lbv oM&v ou nl. lbv lu Dbocv箳 EYlYJl Ij Iulv hnu nl. mJ&Y#k kU Fljbv Yl Jl. mJjkj lu kOn Yu vnl. k ?
p piCmǮ pil, l cjCu Yl. p SK Om pil, l cjCln pil. lu l O Chuk[ Jl. l Om l C hCu uJu vnc lj Dml. DM cCm pJv n mc|hl pJv Dml, DC cnCv l cjCu Yl vn. mJjkj pvcYj j^m piu. p oJM lbv Dhu kumJcvmcj MhL Ilu, l oJMǮ lbv j^h&Ccd cnCv Dhu h CbJj Gok m[u nl. j^ mJn cnCv lbv mJL& Dnl ou nl.