Leading International Marathi News Daily
vkj, 9 D@im 2008

Dp D@im blov!
Yjll DluhmbK Dmuu, hjbl clǵ mk&L&v SJh Puu hjm mcplu DvJ m$ճbv oծ mklb$u{l hjCoճ Jcij ypku Dn. lb Jճ& vcv n kյ< mcjC...
Yjllu SJC uJmbK hcCl hjm mcp DuhmbK Dn. FjCnv Duu n SJ sm mcn ipjllu mbpC ik mLƳJ Pu k lLv DvJ O[m lթC mk-GlJ<& Dյ Oժv pkU cbyF& ybojl Du. DC nǮ lbv Dhu Jc&Yc cvu. lbv Dhu Oc& Dhuhjlծ cճ&ol ku. cbyF& GlJ<&m lbv Dhj J Ju. pcյp , ooYF& vjp, k[, Jc, iojp, HjPյn cnl... n cpJǮ vk kvioKu hj nlu. ooYF& vjp y mbmol mom nl. HjPյn cnlbv cbyF& cnvijhuJlu JjJo&l cbyF& njծ v k{ku. oծ k cbyF&
 

jpJjCl hjm cb[U nl. cbyF&lu cYj mcplu m$ճn mklb$u{l Dimj nl. Dp mklb$u SJm k<& hC& nl Dmlv hjm cnub mklb$u{lu Jճ& vkv pCv ICծ n SJ hϳlv...
coc YJF& mlc Jc JkU hjm mcpluծ vkn, lj cnjlu D blJjJ! mvծ cծ lb[l ITv pvcuu n m$ GkkY<l nl. cbyF&lu Jcijki& nu hnv lbv hLc lbcO Jcu mkl Ju. lUiUlu uJbl cmUv Jc JjCyu lb cnj k mmj p<bv lbv HJju. vkNvn yճJu mcpkCծ hϳlv Ju. ljn pCkhk&J vk[uu Ohmv SJ jmYjn ci Cծ YJF&yF lճj vknl.
lbv OliSkp mbmjli Ju. l ub[vu iu. DYvk Yjl cb[Ubyjyj Jc J uiu. pc&vl mi[& L 1907 mu Yjuu mcpko hj<ol lbv Yjlծ Pb[ yvkv H[Jku. lhճեl DKb[ nbomLvծ Pbb[ cnCp Fbipb vճv p@J nl. `Yjlծ' cnCv yvuu n hnu Okp. YJF& Jcb kvblkժv mk& ob hlvObv Gv l Okpu cvkbov ou. Dhko HJwl Fbiub[!
nbo-cmuc SJ PuƵkճ Yjlծ mklb$ JC Dn, Dm l cvl. Fbiub[cOv lbv lb ykjO Jjkճbyu nhj Ju iu lkn l Hvmu iu. lLvn lb mklb$k<ճJ nuծu u nl. `lukj' vkծ kl&cvh$ lbv m Ju. y mjJj nbomLvkj Jjl Dmuu Dvճծ h{ llv kծu pF&. nbomLvl Tv mk& oYj nb[v y mjJjkjO pvcl lճj JjCծ lb Fs nl. c$ nUnU lb hJl mL oF&v k y mjJj lbv Yjll Cծ hjkvi oF&v. pkU lbv cճol hjlCծ hjkvi cUu, lkU lb hJl Dlbl #C Pu nl. cbyF& hjm pvju n@mhucO lb cl Pu. oo&k Dm J, lb cl oKu v nbomLv pvlv Ilu, v hjm mcpv!
lbvblj mklb$mvJ c$ lb DkCbmcj vlcmlJ nll. JBimծ UkUǮn DO o mklb$mkJv hծ i cb[u- 1) Yjl mklb$ Puծ hnp. 2) l iCjp Pu hnp. 3) Yjl SJ Pu hnp. 4) Yjll SJ Y< uu hnp. 5) SJծ uhl mk& kknj Pu hnpl. h{ vlp mY<ծbo ym bv Dhu `DPo nbo mjJj'cO hblkb mkJj Juu oml.
ibOpb mklb$ UkUl ipuu cyv h n coc Jcbh# kiȳ hlv mklb$u{l mnYi Puu oml. l oIbcOu mc cnCp oIn cbyF&lu Ov{ Jbybl pvcu k k{u. oIn pkubl oYJwl nl. mk& mKb li Jv lbv Dhu Ou knv Ilu nl. lb kծjmjC c$ ov Jb nl. YJF& Jc blko, lj cyv ibOko. cyvծ JJ mj pnbij h bv mk& #$blu vkpuu cb[Ubv YCl k lbյ ծ& JjCl jm nl. cnlc ibO hLc Yjll Du lkU lbv lb mkilL& cpkv ou. lծkU cyvծ ibOpb DUK Pu k l ibOpb Ƶ< yvu. coc JcbhcC ko< cuun Iժv Kh kjO Pu. lb DF&v ibOpbv k kuuYYFv h$ unv Dhu cuu lcծ ci&v vT vJ, Ij hk, Dյ kvbl Ju. hC cyv Dhu kծjhmv pjn {Uu vn.
1919 cO lv mkoǮ UkUl Yi Ilu. KoǮ hϮj m Ju. m$ճbm Ko kYiծ `jdz m$ mY' n mbmL lv m Ju. 1927 cO ipjlcOu hjimlbv col Jv lb hvk&mv JjCl lծ h{Jj nl. y[&uǮ mlinb colJjl lbv Dhu kJu YT ovյ h쮳 vllkKu kJub hLJ lճj Jv y[&uu lJNb Ku ukCծ kkmL Ju.
y[&uǮ mlinvblj cyvv mhm ob[dz$l Yi Ilu. mjl pulu Gcjծ ikhmv ob[hճեl l cnlc ibObyjyj nl. ibOpbv cyvv hjo cuծ oJv k oժ oJvbkj vo&v k yn<Jj IuCծ Jc vllk JjCծ Jc ou. lbyjyj lkU Jmljyn nl. oժyboǮ hjCc cnCv DkO oժkկu Gpv cUu, Dm lkn ibOpbv k cyvv kun vmu.
1932 cO mkvճ JճoYbiծ UkUl cyvv j cnvb Ƶ# Pu. lb Ƶ#C k JbyJ cnk u#l ITv lbv Jjinl `D' ki& cUu. hC lbv l ki& vJju. Jjinl Dmlv lbv Jo cnubv ƵkCJc k kCJc ƵJku. lbiynj h[ukj hvn ivnijJ[ v kUl Dhu hճkj GY jnCծ lbv hjC ou. ibO-Dճk&v Jjjvblj UkU ci Ilu iu k cyv hjl ibOpb kOճJ Jճ&l mnYi Pu.
ipjlcOu vkmjpkU cju ikl ibOpb lkbkj DOjl SJ Dʹc GY JjCծ Juhv lLu vijJbv mu. cyvv l Jc mkl:J[ Ilu. Dʹcծ hճYjC mkl: cnlcpb nml Pu. lkU ibOp cyvv cnCu, `cP nml hճYjCǮ DL& k lcU lPkj Cj pyyoj lu mcpl v cyv?' `n yh! cu mkl:u FL PJv oTv Dճ< mbhku hnp,' cyvv Gj ou. cyv TH& cF&pbv Dhu mk& Ovoul Dʹcm Kծ& Ju. mkl: k mkl: hnCb Kծ& l h m쮳 oCiǮ kplv Jjl. cju k Dmhmծ K[blu uJb myuJjCJjl cyvv p hϳlv Ju l Jcyu Yjl mjJjv 1961 mu lbv `hըʹ' oTv ijku. 1973 muծ pu cnvl lb vOv Pu. ibOpbv yo ouhcC mklb$mvvv cju Dʹclծ on ku.
Yjlծ hlcn ooYF& vjp b hծ vlbhJ jpC mklb$ծ UkUǵ p[u iu nl. vi&m, K&o, hjv k i. hjv k i h@jmcO Ƶ#Cm iu Dmlv lb coc Jcbyjyj DUK k{u. DC l oIn blJj mbIvl mcu Pu. JcyFcU hjv k kj mkjJj b biuǮ DUK k{u. JcyFv 13 cծ& 1910 jp hjvu mkjJjbmyl ub[vu hku. lciծ G n J, mkjJj mj#l hnkl. Dhuu ub[vcO DJ nCծ Jwl Dn, n u#l ITv mkjJjbv ub[v Chk& hjvu [y youCm Yi h[u. hjv vJlǮ blJjJb UkUl Du nl k lu Dhuyjyj hJ[u pT vճ Dm lbv ku. ljn cbyF& humbJ[ lb JjkF& Dnku ub[vnv Duu nl. hjv k lb ov ynC- K&o k i bv hum lhmCu mcj pk uiu.
1910 cO Yjll hjl Dukj hjv, vi&m k i b kkn J@hv hjkjlu cub Pu. lvblj l Yjldz mklb$ Dbouvl ibOpb hYkKu Jc J uiu. l `J@hv Yiv' (kmlkJ vjp Yiv Dmu lj-) cnCv DUKu pT uiu.
1919 cO DkblJyF& iKu byjyj J@hv Yiv bhjCu iu nl. cbyF&l mLhv Puu jdz m$mY Yiv mbmLhJ mom nl. mY `omkJ mbI' n K mLhv Pu. mbIlu mom m$ճ Jj m[ k hb{j huJ Dm iCk Jv cbyF&l oj jkkj mbuv Jjl. m$ճbcO ohc k jpJdz pil vc&C JjC, n mY G nl. m$mY k mbI onbkj mjJjv ybo DCukj J@hv Yivbv k lb mnJj cnubv `ibO mk mv' mLhv Ju. l Dpvn u Dn.
mv mombvn cbyF& k ooj hkju cծ mlinl Yi Ilu. hjvծ cbyF& ho k@j Jvmuծ DO# cnCv Puu vk[, lv cbyF&lu m$ճbv cծ mlinm mbIl Jv i Dmuծ m Ju. ov pu 1930 jp hjvu DJ nTv lv cnvb mJwlcpjǮ Ƶ# Pu. mJwlcpjǮ Ƶ# Puu hjv n cbyF&lu hnu cnu. lvblj lծ hkukj hTu kv DvJpC lbil iu. 1930 l 1932 hճեl hjvu SJC lv kU Ƶ# Pu. 1935 cO nbo hϮjmY cbyF&l mLhv Pu. mY h{ `nbomLv hϮjmY' Dm vcJjC Pu. hjv mY Jcl Dimj nl.
J@hv Yiv cKl mvծ cծ ITv pvcu Duu. UkUlu oioi, lbikm mkե lb hJlkj hjCc nC Dhjnճ& nl. Hykj 1958 u lb clvblj unuu uKl JJmny JuuJj bv `ibOpb Jճ&m knv Iluu Jճ&Jl&' Dm lb kC&v Ju. lj [@. jpbohmo cnCu, `ibOpb kOճJ Jճ&cծ Oj Kbkj ITv u{Cj Kbo Jճ&Jl& Dhulv iu.' `cP cnll hjv J@hvFlJ O̳&kv kJwl vn. cbyF&lu m$ճbcO O̳& k mnvյul vc&C Jv mklb$ծ u{l GljCծ Tc& lv m$-h<bv ou,' n Godij Dnl- pknjuu vn b.
`cbyF&lu hjm mcp n yhc nl. JճoYbiSkp Jճohuv n lb O nl,' Dm mk&$J mcp Dn. cbyF&cO hjm m@umm& mbK n olu mk& nճJեlu lb mbKh# pml Dmk. J@hv Yiv JճoYbi JjCN; lj mk& J@hv ybO m@umm&... mjJj yp! hC l Dhu Ijlu cnub JcD[ JO Du vnl. cyv h쮳 kJu Ykv y[&uǮ mlinbm Dhu ynCǮ mbiCkժv kJuh$ Ilu nl, n kj mbilu Dn.
cnlc ibOb pvDbouvl cbyF& k cbyF&ynj hjm cnubvn Yi Ilu. cbyF& ho JBim JccO hjv vjcv k vkP k[ mƯ nl. `y@cy myy&v skC' jpJdz Jճ&m mLhv Puu JcǮ mLhv ʹ vkPyv k Ƶjvyv nkku bv Dn. pճy hu JճoYbiծ UkUl Ƶ# Pu nl. Ƶjv ppY@ k cp omlj oI Dhu Dճ<ծ DKjhճեl ibO mk mvcO Jճ&jl nl. Dm SJ vk Dn- cnjyv Pyku. mk& m$ճbv JճoYbiծ UkUl j l mn cnvb Ƶ# Pu nl.
Du omlj k lb ynC ov omlj bvn mkvճ JճoYbiծ UkUl Yi Ilu nl. lծhcC cyv h byjyjn lbv Jc Ju. [@. Duyv omlj bv DuhmbK Dճikj Jc Ju. Dp vkko Guuu [@Jwj omlj cCYkv ibO mcjJ mcl k mbinuճծ Jc hnl Dnl. ծ JUl hjm cnub cbyF&lu SJ i Jճynj jnv, UkUǵ ybOuJ cvv kOճJ Jճ&cbl ibluu nl. lln omlj Yiv, K&o cnl, hv ymvճ, cC DbJumj, Ƶjv omlj k hCծ D@uv hs DimLv nl.
1942 `u pD' Dbouvl u#Cdz vllk JjCj hjm cnu [ȳbmcj l vmu lj DvJ cOcki& hjm cnubv Ycilbv col Juծ oml. kboծ Dkyv nkku-ohb[ bv Ghvijl pilǮ Jc Ju. mkoul l Hj mƯ nl. cubv c hcCkj mkouծ JuhLJbl DCv uJjbpvlv uJpil JjCl lb c k Dn.
Yjllu hjm mcp n FlJ DuhmbK, J FLu mk& OcեcOn Dlbl ƮcJu. llu m$ճ oծ jpJdz Dbouvծ J@vknmkj Gv omll, n Kj. hjm mcpuծ vkn, lj mk& cbyF&Jj cnubvn n Y<Ckn Dn. mklb$ծ Dbouvhk&- cnCp 1919 hk&n l jpJdz pkvl omll. Go. cCJp Jjmp JBimծ hnu cnu mom (1889 mu) Pu. njyF& Do&j k cLv Do&j mjpv vճ[b vllkKu Fbiub[u iuu hlvO cb[Ul nl. njyF& bv `m$-clOJj' hhlm Kh hϮj Ju.
Yjlծ mklb$u bo 61 k<& hC& nl Dnl. hjbl hjm cnub mklb$ UkUlu iov ov-j kJwbcO Flnml vboku iu Dn. mk& oYJwl DC oD[ Puu (J Juu?) cnubv mklb$ov kvc Dojbpu.
jnC ikCJj