Leading International Marathi News Daily
शनिवार, २८ फेब्रुवारी २००९
  हाक विज्ञानवतींना!
  कुसुमताईंशी झुळूझुळू गप्पा
  हे असंच चालायचं!
  अनिलची गोष्ट
  विज्ञानमयी
  नोबेल ललना
  कुडियोंका है जमाना !
  अकारविल्हेची वाट
  प्रतिसाद
  पालक, पाल्य आणि प्रोजेक्ट!
  सँडविचवाला
  अनुसरा मार्ग बचतीचे
  कर्णबधिरांच्या शिक्षणाचा..
  कलावंताचा अंतर्नाद
  हिरवी पातोडी
  नर्मदे हर आणि विठू पंढरीचा!

 

ज्याघरात टीव्ही आहे त्या घरात इंटरनेटचं कनेक्शनही असणार, अशा टप्प्यापर्यंत आपण पोहोचत आहोत. रेल्वेचं आरक्षण असो, की नोकरीचा अर्ज ई-मेलने पाठवायचा असो, किंवा बँकेतून पैसे दुसऱ्या खात्यात वळते करायचे असोत किंवा बँकेच्या व्यवहारांचे स्टेटमेंट घ्यायचे असो, इंटरनेटला आता पर्याय राहिलेला नाही. बीएसएनएल किंवा एमटीएनएलसारख्या सरकारी कंपन्यांनीदेखील गावागावात आणि मुख्य म्हणजे स्वस्त दरात वेगवान इंटरनेटचे ब्रॉडबँड कनेक्शन पोहोचवण्यामध्ये आघाडी घेतली आहे. महिन्याला टीव्ही वाहिन्यांसाठी जेवढे पैसे भरावे लागतात, त्याहीपेक्षा कमी दराची इंटरनेट कनेक्शन्स मिळू लागल्याने इंटरनेट तळातल्या माणसापर्यंत पोहोचण्याची प्रक्रिया अपेक्षेपेक्षा झपाटय़ाने चालू आहे. महाराष्ट्रातलं कोकण, विदर्भ, पश्चिम महाराष्ट्र किंवा कोणत्याही कानाकोपऱ्यातलं विकासाच्या टप्प्यात आलेलं गाव घेतलं, तर तिथे मोबाईल फोनचा सिग्नल मिळतो. ज्या मोबाईल फोनवर सिग्नल असतो त्यावर इंटरनेटही जोडलं जाऊ शकतं. मोबाईल फोन आणि इंटरनेटच्या या नात्यामुळे इंटरनेटबद्दलची जागरूकता आपल्या खेडेगावांपर्यंतही पोहोचली आहे.
 

गाव म्हटलं, की विजेचं लोडशेडिंग आणि डिजिटल डिव्हाइडचा विषय हे खास चर्चेचे विषय. वीज नसेल, तर तुमचं इंटरनेट चालायचं कसं? किंवा, इंटरनेट लाख पोचलं हो, पण आमच्या अंगठाबहादूरांना ते कसं कळायचं? त्यांना ते कुणी शिकवायचं? हे प्रश्न स्वाभाविकच उपस्थित होतात. शासकीय कार्यालयापासून ते औषधाच्या साध्या दुकानापर्यंत कुठेही माणूस नेमायचा झाला, तर त्याला इंटरनेटचं तंत्र माहीत असायला हवं, याला आता महत्त्व प्राप्त झालं आहे. सातबाराच्या उताऱ्यापासून ते शासनाचं परिपत्रक शोधण्यासाठीही इंटरनेटची सेवा आता जीवनावश्यक भाग बनतआहे.
एकीकडे अशा इंटरनेटवर आधारलेल्या सुविधा वाढत आहेत आणि दुसरीकडे इंटरनेटवर शेकडो उपयुक्त अशी वेब अ‍ॅप्स उपलब्ध होत आहेत. यातली अनेक वेब अ‍ॅप्स किंवा वेब अ‍ॅप्लिकेशन्स मोफत उपलब्ध आहेत. घर असो, की एखादी संस्था, खासगी उद्योग असो, की मोठे शासकीय कार्यालय ही वेब अ‍ॅप्लिकेशन्स वेळ वाचवण्यासाठी आणि कार्यक्षमता वाढण्यासाठी उपयुक्त ठरत आहेत. असंच एक अत्यंत गुणी आणि मोफत उपलब्ध असणारं वेब अ‍ॅप्लिकेशन किंवा वेब अ‍ॅप्स म्हणजे अल्फाबेटायझर. ते उपलब्ध आहे http://alphabetizer.flap.tv/ या पत्त्यावर.
अल्फाबेटायझर या नावातच खरं तर त्याची उपयुक्तता स्पष्ट होते. एखादी मोठी यादी आपल्याला अकारविल्हेनुसार लावायची असेल, तर ते कितीतरी जिकीरीचं काम. कित्येकदा त्यासाठी काही तास खर्ची पडतात आणि तेवढा वेळ देऊनही त्यात काही चुका राहून जाण्याची शक्यता असते. आपण एक उदाहरण घेऊ. एका शाळेत पाचशे मुले आहेत. या मुलांची नावे हजेरीपटात काही विशिष्ट क्रमाने नाहीत. नावे असोत, की आडनावे, पण त्यातलं काहीही अकारविल्हे नाही. त्यामुळे एखादा मुलगा शोधायचा झाला, तर प्रत्येक नावावरून बोट फिरवत जात आणि पानांमागे पाने उलटून ते विशिष्ट नाव शोधणं हे क्रमप्राप्त होतं. ही सारी पाचशे नावं अकारविल्हे लावायची, तर संगणकाची मदत निश्चितच होऊ शकते. सर्वाना माहीत असलेल्या एक्सेल प्रोग्राममध्ये सर्व नावे टाईप केली, तर एका क्षणात त्याची अल्फाबेटिकल किंवा अकारविल्हे यादी आपल्याला मिळू शकते. पण त्यासाठी एक्सेलची माहिती असणारी व्यक्ती उपलब्ध हवी. तशी उपलब्धता नसेल, तर हे अल्फाबेटायझर नावाचं वेब अप्लिकेशन हमखास मदतीला येतं.
वेब अप्लिकेशनचं वैशिष्टय़ म्हणजे काहींही डाऊनलोड करण्याची आवश्यकता नाही. कसलंही इन्स्टॉलेशन किंवा किचकट सेटिंग/ कन्फिगरेशन वगैरेची गरज नाही. फक्त इंटरनेट सुरू करायचं, त्या विशिष्ट वेब साईटवर जायचं आणि आपलं काम सुरू करायचं. आता अल्फाबेटायझरचंच पाहा. त्या वेब साईटवर गेलात, की समोर एक तळहाताएवढा कोरा भाग दिसतो. या कोऱ्या भागात आपल्याला हवी ती यादी टाईप करीत जायची. तुम्ही मुद्दाम तो प्रयोग करा. आपल्याच घरातल्या दहा जणांची नावे त्यात टाईप करा. प्रत्येक नाव टाईप झालं, की एंटर बटण दाबणं आवश्यक. नावं टाईप झाली, की नंतर ALPHABETIZE या बटणावर फक्त क्लिक करायचं. काही क्षणात ती सर्व नावं अकारविल्हे म्हणजे इंग्रजी ‘ए ते झेड’ या क्रमाने लावून आपल्या पुढे येतात. आपल्या प्रिंटरवर आपण त्याची प्रिंटदेखील घेऊ शकतो. हा झाला अल्फाबेटायझरचा मूलभूत उपयोग. त्याचबरोबर अल्फाबेटायझर आणखीही बरीच मदत आपल्याला करू शकतो. उदा. सर्व नावांच्या मागे क्रमांक टाकणं, नावापुढे स्वल्पविराम किंवा एखादा विशिष्ट शब्द टाकणं वगैरे. अल्फाबेटायझर जशी अकारविल्हे यादी लावतो, तशी ती उलटय़ा क्रमानेही लावू शकतो. उलटा क्रम म्हणजे अर्थातच ‘झेडपासून ते ए’पर्यंतची उलटय़ा क्रमाची यादी.
अल्फाबेटायझर हा खरं तर इंग्रजीसाठी आहे. पण मी सहज त्याची मराठीसाठी चाचणी घेतली. युनिकोड मराठी फाँटमध्ये त्यात मराठी नावे टाईप करून पाहिली आणि आश्चर्याचा सुखद धक्का बसला. मराठी नावेही ‘अ क ख ग घ’ या क्रमाने अल्फाबेटाइज म्हणजे अकारविल्हे होऊ शकतात असं आढळलं. अपवाद दिसला तो ‘क्ष’ आणि ‘ज्ञ’ चा. ‘क्ष’ म्हणजे त्याच्या दृष्टीने ‘क + श’ होतो. ‘ज्ञ’ म्हणजे ‘ज + न’ होतो. त्यामुळे त्याचे शब्द एकत्र होऊन अनुक्रमे ‘क’ आणि ‘ज’च्या जागी येतात. हे वेगळे आलेले शब्द आपण मॅन्युअली ‘क्ष’ आणि ‘ज्ञ’च्या ठिकाणी टाकले, तर काम चोख होऊ शकतं. त्यामुळे एखाद्या पुस्तकातल्या किंवा कोशातल्या विविध प्रकरणांची, उपप्रकरणांची वगैरे अकारविल्हे सूची करायची असेल तर ‘अल्फाबेटायझर’ अतिशय मोलाची मदत त्यासाठी करू शकेल.
‘अल्फाबेटायझर’ जसं ‘अकारविल्हेवाटी’साठी उपयुक्त आहे, तसंच दुसरं http://felix-cat.com/tools/wordcount/ या पत्त्यावरील वेब अप्लिकेशन शब्द मोजण्यासाठी उपलब्ध आहे. खरं तर ‘वर्ड’ किंवा ‘ओपन ऑफिस’सारख्या सॉफ्टवेअरमध्ये शब्द मोजण्याची व्यवस्था आहे. हे प्रोग्राम्स उपलब्ध नसताना केवळ इंटरनेटच्या उपयोगाने एखाद्या लिखाणातील शब्द मोजायचे झाले, तर या वेब अप्लिकेशनचा चांगला उपयोग होतो. ही दोन शब्दांशी संबंधित वेब अ‍ॅप्स आपण बुकमार्क करून ठेवायला काहीच हरकत नाही.
माधव शिरवळकर
ms@pujasoft.net